Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Dünyada Kaç Kıta Var? Kıta Tanımlarını ve Sınırlarını Neye Göre Belirliyoruz?

Dünyada Kaç Kıta Var? Kıta Tanımlarını ve Sınırlarını Neye Göre Belirliyoruz? Wikimedia
4 dakika
433,700
Podcast
5:14
Can Demirci
Seslendiren
48
  • İndir
  • Dış Sitelerde Paylaş
Tüm Reklamları Kapat

Şu anda genel geçer olarak kabul edilen kıta sayısı 7'dir: Asya, Avrupa, Afrika, Avustralya, Kuzey Amerika, Güney Amerika ve Antarktika. Buna rağmen, kıta sayısı oldukça tartışmalı bir konudur ve hatta belki okulda veya çevrenizden farklı sayıda kıta olduğunu da duymuş olabilirsiniz. Bazı temel sorular sorarak, işin ne kadar kolay karmaşıklaşabileceğini görelim:

  • "Kuzey Amerika" ve "Güney Amerika" iki ayrı kıta sayılmaktadır; ama neye göre? Panama kanalı, bu tanımı nasıl etkiler?
  • Türkiye, bir Asya ülkesi midir, Avrupa ülkesi midir? Bu sorunun cevabına göre, kıta sınırlarının farklı çizildiğine yönelik örnekleri görmüş olabilirsiniz.
  • Peki ya Yeni Zelanda'yı "Avustralya" kıtasına mı dahil edeceğiz, yoksa "Okyanusya" isimli yeni bir kıta mı oluşturacağız?
  • Avustralya bir kıta ise, Grönland bir kıta mıdır, ada mıdır?

Tüm bunlar, kıtaların tanımından kaynaklanmaktadır.

Tüm Reklamları Kapat

Kıta Ne Demektir? Nasıl Tanımlanır?

Genel olarak kabul edilen tanımıyla kıta, "büyük, sürekliliği olan, diğer kara parçalarından (mümkünse suyla) ayrılmış kara parçaları"dır. Ancak işin garip tarafı, kıtaların büyük bir kısmı bu tanıma uymamaktadır. Hoş, bu tanıma uymayan kıta sayısı bile tartışmalıdır.

En genel anlamıyla 4 tanesinin bu tanıma uymadığı söylenebilir: Kuzey Amerika ile Güney Amerika, Asya ile Avrupa birbirinden su parçalarıyla ayrı değildir. Ancak tanıma dikkat ediniz: Suyla ayrılmış olması tanımlanmayı kolaylaştırır; ancak zorunluluk değildir.

Tüm Reklamları Kapat

Tanıma uymayan kıtalar tartışmalıdır, çünkü 15 Ağustos 1914'te Panama Kanalı'nın açılmasıyla birlikte Kuzey Amerika ile Güney Amerika birbirinden ayrılmıştır. Ancak Asya ve Avrupa'nın sınırları arasında hiçbir suyla ayrım gözükmez. Fakat dediğimiz gibi, illa suyla ayrılmış olması gerekmemektedir.

Benzer şekilde, "büyük kara parçası" tanımı da tartışmalıdır. Örneğin Grönland, Avusturalya'nın kabaca 3'te 1'i yüz ölçümüne sahiptir; ancak ilki "ada" iken, ikincisi "kıta" olarak bilinir. 

Genel olarak kabul edilen kıtalar...
Genel olarak kabul edilen kıtalar...
Wikimedia

Asya ile Avrupa bir kenara bırakıldığında, ilk etapta kafa karıştırıcı olan bazı kıtaların neden "ayrı kıtalar" sayıldıkları kolayca anlaşılabilir: örneğin Kuzey Amerika ile Güney Amerika iki ayrı kıtadır, çünkü iki kara parçasının karasal alanına kıyasla, bunları birleştiren kara parçası (Panama bağı/kanalı/istmusu) son derece incedir. Bu sebeple pratik olarak ayrı sayılırlar. Benzer şekilde, teknik olarak Asya ile Afrika da birbirine bağlıdır; onları ayıran tek şey, Kızıldeniz'in ucunda bulunan 125 kilometre genişliğindeki Süveyş istmusudur. Fakat bu ufacık kara bağlantılarına kıyasla kıtaların kendisi devasadır ve bu sebeple pratik olarak Asya ile Afrika, Kuzey Amerika ile Güney Amerika ayrı kıtalar sayılır. Dolayısıyla bu kıtaların ayrımında ciddi bir tartışma bulunmamaktadır.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Temel tartışma, Asya ile Avrupa'nın neden ayrı kıtalar sayıldığı konusundadır. Bu, bariz bir şekilde, Avrupa-merkezli düşünceden kalma bir sorundur. Avrupalılar, kendilerini diğer kıtalardan ayrı tutmak istemişlerdir. Örneğin tarihleri boyunca Çin ve Hindistan'ın her biri, tek başlarına Avrupa büyüklüğünde alanlar kaplamışlardır; ancak kimse onları ayrı bir kıta saymaya kalkmaz. 

7 Kıta Modeline Alternatifler

Ancak kafamıza göre kıta tanımı yapamayız; bilimsel konvansiyonları takip etmek zorundayız. Şu anda kabul gören, 7-kıta modelidir. Eğer Avrupa ile Asya tek bir kıta olarak (Avrasya) sayılırsa, kıta sayısı 6'ya iner. Keza Avrupa ile Asya'yı ayrı sayarsak, ancak Kuzey ile Güney Amerika'yı tek kıta (Amerika) sayarsak, yine sayı 6'ya iner. Örneğin ikisini de tek kıta sayarsak (Avrasya ve tek bir Amerika), bu sefer sayı 5 kıtaya iner. Ancak bunun sonu yoktur; çünkü Avrasya haricinde geçerli bir sebep de yoktur. Örneğin Afrika ile Asya da teknik olarak birbirine bağlandığı için, Afro-Avrasya kıtası diyerek onları da birbirine bağlayabiliriz ve sayıyı 4'e indirebiliriz. 

İşi abartmak da mümkündür: Örneğin bundan sadece 1 milyon yıl kadar önce Bering Boğazı Amerika ile Asya'yı birbirine bağlayacak şekilde kapalıydı. Benzer şekilde Avusturalya ile Asya da, kimi zaman "Okyanusya" olarak bilinen bir şekilde, Endonezya üzerinden birbirine bağlıydı. Bu durumda kıta sayısı teorik olarak 2'ye ("Afro-Ameriko--Avustralyo-Avrasya" diyebileceğimiz bir sözde-kıta ve Antarktika) indirilebilir; ancak bu pratik olarak anlamsızdır. Zaten bu dediğimiz günümüzde geçersiz olduğu için pek üzerinde duran da yoktur.

7 kıtayı kısaca anlatan bir çocuk şarkısı
Hopskotch

Sonuç

Dolayısıyla, genel kabule uygun olarak, günümüzde Dünya üzerinde 7 kıtanın olduğunu söylemek güvenli olacaktır. Zaten bu kıta sayılarını tartışan 13 makaleden 6 tanesi 7 kıtalı modeli, 2 tanesi Avrasya'yı tek kıta sayan 6-kıta modelini, sadece 1 tanesi Amerika'yı tek kıta sayan 6-kıta modelini, 3 tanesi Avrasya ve Amerika olarak sınıflandıran 5-kıta modelini ve yine sadece 1 tanesi Afro-Avrasya'yı tek kıta kabul eden 4-kıta modelini kabul etmektedir. Bilim camiasının çoğunlukla 7 kıtalı modelden yana olduğu söylenebilir ve öğrencilere de bu şekilde öğretmek hatalı olmayacaktır. Şimdilik.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
30
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 25
  • Tebrikler! 18
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 6
  • Güldürdü 4
  • Bilim Budur! 3
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Grrr... *@$# 2
  • Korkutucu! 1
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Sıkça Sorulan Sorular

Genel kabul gören görüşe göre dünyada 7 kıta bulunmaktadır: Asya, Avrupa, Afrika, Avustralya, Kuzey Amerika, Güney Amerika ve Antarktika.

Genel kabul gören tanımıyla, kıta; büyük, sürekliliği olan ve diğer kara parçalarından (mümkünse suyla) ayrılmış kara parçalarıdır.

Türkiye hem Asya hem de Avrupa kıtasında toprakları olan bir ülkedir.

Panama Kanalı'nın açılmasıyla, Kuzey Amerika ve Güney Amerika suyla birbirinden ayrılmış ve ayrı kıtalar olarak kabul edilmiştir.

7 kıta modeline alternatif olarak 6-kıta modeli (Avrasya veya Amerika tek kıta olarak kabul edildiğinde), 5-kıta modeli (Hem Avrasya hem Amerika tek kıta olarak kabul edildiğinde) ve 4-kıta modeli (Afro-Avrasya tek kıta olarak kabul edildiğinde) bulunmaktadır.

Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 17/04/2024 21:31:58 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/2831

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Ölüm
Uzay Görevleri
Film
Yeni Koronavirüs
Kuyrukluyıldız
Kanser Tedavisi
Kimyasal Element
Çağ
Antik
Antibiyotik
Dalga
Galaksi
Etik
Yıldız
Türkiye
Radyoaktif
Karar
Koruma
Kalıtım
Maskeler
Kas
Işık Hızı
Canlılık Cansızlık
Mantık Hatası
Sanat
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
Ç. M. Bakırcı. Dünyada Kaç Kıta Var? Kıta Tanımlarını ve Sınırlarını Neye Göre Belirliyoruz?. (14 Ekim 2014). Alındığı Tarih: 17 Nisan 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/2831
Bakırcı, Ç. M. (2014, October 14). Dünyada Kaç Kıta Var? Kıta Tanımlarını ve Sınırlarını Neye Göre Belirliyoruz?. Evrim Ağacı. Retrieved April 17, 2024. from https://evrimagaci.org/s/2831
Ç. M. Bakırcı. “Dünyada Kaç Kıta Var? Kıta Tanımlarını ve Sınırlarını Neye Göre Belirliyoruz?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 14 Oct. 2014, https://evrimagaci.org/s/2831.
Bakırcı, Çağrı Mert. “Dünyada Kaç Kıta Var? Kıta Tanımlarını ve Sınırlarını Neye Göre Belirliyoruz?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, October 14, 2014. https://evrimagaci.org/s/2831.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close