Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat

Sheehan Sendromu Nedir? Doğum Sonrası Kanamaya Bağlı Hipofiz Doku Ölümünün Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir?

Sheehan Sendromu Nedir? Doğum Sonrası Kanamaya Bağlı Hipofiz Doku Ölümünün Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir? Hormone Health Network
Hipofiz ve Hipotalamus
5 dakika
14,827
Tıbbi İçerik Uyarısı

Bu içerik tıp ve sağlık ile ilişkilidir. Sadece bilgi amaçlı olarak hazırlanmıştır. Bireysel bir tıbbi tavsiye olarak görülmemelidir. Evrim Ağacı'ndaki hiçbir içerik; profesyonel bir hekim tarafından verilen tıbbi tavsiyelerin, konulan bir teşhisin veya önerilen bir tedavinin yerini alacak biçimde kullanılmamalıdır.

Daha Fazla Bilgi Al
Tüm Reklamları Kapat
Sheehan Syndrome
  • Türkçe Adı Sheehan Sendromu
  • İngilizce Adı Sheehan Syndrome
  • Latince Adı Sheehan Syndrome
  • OrphaNet 91355
  • Diğer İsimleri Doğum Sonrası Hipofiz Bezi Nekrozu

Genel Bilgiler: Patoloji ve Mekanizma

Hipofiz Nedir?

Hipofiz; bezelye büyüklüğünde, yaklaşık 0,5 gram ağırlığında, hipotalamusun altında ve sella turcica'ya yerleşmiş vaziyette bir endokrin bezdir. Salgıladığı hormonlarla vücudumuzdaki çeşitli fizyolojik süreçlerin düzenlenmesinde kritik rol alır. Hamilelik sırasında değişen biyolojik koşullar ve hormonal gereksinimler hipofiz bezinde bir dönüşüm meydana getirir.

Hipofiz bezi gebelik süresince, gebelik öncesi boyutuna göre ciddi oranda büyür. Kesit alanı ve ağırlığı yaklaşık olarak %33 artar.[1] Bu artış daha çok prolaktin hormonu üreten laktotrop hücreler tarafından gerçekleşir. Hipofiz bezi gebelik süresince bu kadar hızlı büyümesine rağmen kanlanması aynı oranda artmaz ve iskemiye (kan akımının azalması veya tamamen kesilmesi sonucu hayati moleküllere erişimin engellenmesi durumu) duyarlı hale gelir.

Sheehan Sendromu Nedir?

Sheehan Sendromu, doğum sonrası kanama ve hipovolemi sonrasında, halihazırda iskemiye duyarlı hale gelmiş ön hipofiz bezi hücrelerinin nekrozunu (hücre ölümü) ifade eder. İskeminin şiddetine bağlı olarak hipofiz bezi hücrelerinin bir bölümü veya tamamı nekroza (doku ölümüne) gidebilir. Bunun sonucunda tiroid hormonları, büyüme hormonu (GH), prolaktin, glukokortikoidler ve gonadotropinler (FSH ve LH) gibi sentezinde veya düzenlenmesinde hipofiz bezinin rol aldığı bu hormonlarda eksiklikler görülür ve klinik belirtiler ortaya çıkar.

Tüm Reklamları Kapat

Sheehan Sendromu, gelişmemiş ülkelerde halen önemli bir mortalite (ölüm) ve morbidite (hastalık hali) nedenidir. Adrenal kriz gibi hayatı tehdit eden çok ciddi komplikasyonlara yol açabileceğinden, zamanında teşhis edilip tedavisinin yapılması son derece önemlidir.[2]

Hipofiz hormonları ve etkiledikleri organlar
Hipofiz hormonları ve etkiledikleri organlar
Bilgi Al

Belirti ve Bulgular

Sheehan Sendromu, doğumdan sonra belirtilerin ortaya çıkma süresine bağlı olarak akut veya yavaş seyirli olabilir. Belirtilerin genellikle ilk 6 haftada ortaya çıktığı akut formu yaygın değildir ancak son derece tehlikelidir. Akut formda, hipofiz bezinin çok büyük kısmı nekroza gitmiştir ve hastalar doğum sonrasında şu bulgularla hastaneye başvurabilirler:[3]

  • Laktasyon yetersizliği (Süt üretim yetersizliği)
  • Hipotansiyon (Tansiyon düşüklüğü)
  • Taşikardi (Kalp hızı artışı)
  • Hiponatremi (Sodyum düşüklüğü)
  • Hipoglisemi (Glikoz düşüklüğü)

Yavaş gelişen Sheehan Sendromlu birçok hasta doğumdan sonra aylar, hatta yıllar boyunca asemptomatik olabilir. Hipofiz hasarı, akut duruma nispeten daha azdır. İlk hasardan uzun bir süre sonra hastaneye başvuran bu hastalar, hipopitüitarizm (bir veya daha fazla hipofiz hormonunun yetersiz yapımı veya salınımı sonucu gelişen klinik sendrom) nedeniyle beliren semptomlarla teşhis edilirler. Sık görülen bazı belirtiler şunlardır:[4]

  • Emzirmede zorluk veya emzirememe
  • Adet düzensizliği veya adet görememe
  • Tıraş edilmiş kasık kıllarının yeniden çıkmaması
  • Yorgunluk
  • Saç ve kaş dökülmesi
  • Tükenmişlik
  • Hipotansiyon
  • Kabızlık ve kilo alma
  • Dikkat problemleri
  • Soğuğa tahammül edememe
  • Meme küçülmesi
  • Düzensiz kalp atışı
  • Hipopigmentasyon (cilt pigmenti veya renginin kaybı)
  • Kuru cilt
  • Anormal susuzluk ve su alımı
  • Yaygın vücut ödemi

Hipofiz bezindeki hasar çok az ise nispeten semptomsuz da kalınabilir. Bazı kadınlar bu durumu bilmeden çok uzun yıllar yaşasalar dahi, ameliyat gibi aşırı fiziksel stres veya şiddetli enfeksiyon durumlarında adrenal kriz tetiklenebilir.

Tüm Reklamları Kapat

Sheehan Sendromlu hastada saç dökülmesi ve yüz ödemi görülmekte.
Sheehan Sendromlu hastada saç dökülmesi ve yüz ödemi görülmekte.
Semantic Scholar

Hastalıkla İlişkili Genler, Etken Faktörler ve Risk Faktörleri

Postpartum kanama (doğumu takiben oluşabilen, acil müdahale gereken kanama durumu) riskini artıran her türlü faktör Sheehan Sendromu riskini artırır. Bunlardan bazıları:

  • Çoklu gebelikler
  • Annenin sahip olduğu kan hastalıkları
  • Makrozomik yenidoğan (iri bebek)
  • Plasental bozukluklar
  • Yumuşak doku hasarı
  • Preeklampsi (gebelikte meydana gelen kan basıncı bozukluğu)
  • Obezite

Ayrıca obstetrik (doğum ve sonraki dönemde kadın üreme yolları ve yenidoğan bakımıyla ilgilenen tıbbi alan) bakım imkanlarının yeterince iyi olmadığı kırsal alanlarda, gelişmemiş ülkelerde ve evde doğumlarda da risk mevcuttur.[5]

Teşhis Yöntemleri

Hastanın postpartum kanama öyküsünün bulunması ve bununla birlikte hastada düşük hormon seviyelerinin izlenmesi Sheehan Sendromu düşünülmesine yardımcı olacaktır. Tanı için tiroid fonksiyon testleri (TSH, T3, T4), FSH, LH, prolaktin, östrojen, kortizol ve büyüme hormonu testleri ile birlikte tam kan sayımı istenebilir.

Teşhise giden süreçte yapılan değerlendirmelerde hematolojik anormalliklere çok sık rastlanılır. Sheehan Sendromu ile birlikte normositik/normokromik anemi, trombositopeni veya pansitopeni, faktör 8 ve von Willebrand faktör eksikliği görülebilir.[6] Hiponatremi ve hipoglisemi de mevcut olabilir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Tanıyı doğrulamak için MRI görüntülemesi kullanılır. Radyolojik inceleme sonucunda boş sella (%70) veya kısmen boş sella (%30) görüntülenebilir.[6]

Beynin boş bir sellayı gösteren MR görüntüsü
Beynin boş bir sellayı gösteren MR görüntüsü
Cureus

Tedaviler veya İdare Yöntemleri

Sheehan Sendromu, hormon replasmanı ile tedavi edilir. Tedavi, eksik olan hormonu yerine koymaya yöneliktir. Sheehan Sendromuna bağlı sekonder olarak hipotiroidizm, kortizol eksikliği, gonadotropin eksikliği, büyüme hormonu (GH) eksikliği ve diabetes insipidus (şekersiz diyabet) görülür. Tedavide kortizolün yerini alması için hidrokortizon ya da prednizon kullanılır.

Hipotiroidizm, levotiroksin replasman tedavisi ile tedavi edilir. Östrojen/progesteron replasmanı oral kontraseptifler ile sağlanır (fayda/risk konusu tartışmalıdır). ADH eksikliği sonucu ortaya çıkan diabetes insipidus için desmopressin veya vazopressin tercih edilir. Büyüme hormonu replasman tedavisi ise GH eksikliği olan yetişkinler için FDA tarafından onaylanmış bir tedavi seçeneğidir.[7]

Müddet Tahminleri (Prognoz)

Hastalığın prognozu, teşhis zamanına ve hormon replasman tedavisine göre değişir. Zamanında teşhis edilemeyen olguların prognozu (seyri) kötü olabilir.

Görülme Sıklığı ve Dağılımı (Epidemiyoloji)

Günümüzde modern obstetrik imkanlar sayesinde Sheehan Sendromu birçok ülkede neredeyse unutulan bir hastalık haline gelmiştir. Özellikle gelişmiş ülkelerde doğum esnasında oluşabilecek hemodinamik komplikasyonlara müdahalenin son derece ilerlemiş olması bu ülkelerde Sheehan Sendromunun görülme sıklığını azaltsa da, gelişmekte olan ve özellikle gelişmemiş ülkelerde halen önemli bir morbidite ve mortalite nedenidir.

Sheehan Sendromlu hastaların büyük çoğunluğunun evde doğum yaptığı tespit edilmiştir. 2005 yılında Hindistan'da yapılan bir çalışmada taranan 20-39 yaşları arasındaki kadınların %3.20' sinin; 40 yaş ve üzeri kadınların ise %4.18' inin Sheehan Sendromu olduğundan şüphelenilmiştir.[8]

Tüm Reklamları Kapat

Önlem Yöntemleri

Obezite değiştirilebilir risk faktörlerinden biridir, gebe kalmayı planlayan kadınlar sağlıklı kilo aralığında olmaya özen göstermelidir. Kanama riskini artırabilecek her türlü müdahaleden (vakum gibi), tutarlı olacak şekilde mümkün olduğunca kaçınılmalıdır.

Devletler, her gebe kadının yeterli obstetrik bakıma erişebilmesi için çalışmalarda bulunmalıdır.

Etimoloji

Sendromun adı, postpartum kanama ve hipofiz nekrozu ilişkisini 1937 yılında yayınladığı ''Ön Hipofizin Doğum Sonrası Nekrozu'' makalesiyle ilk kez ortaya koyan İngiliz Patolog Harold Leen Sheehan'ın soy isminden gelmektedir.[9]

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
23
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 8
  • Bilim Budur! 5
  • Umut Verici! 3
  • İnanılmaz 2
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Üzücü! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Korkutucu! 1
  • Muhteşem! 0
  • Güldürdü 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 18/06/2024 20:48:27 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10868

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Diş Hekimi
Kimyasal Element
Korku
İnsanlık
Nörobilim
Değişim
Neandertal
Şempanzeler
Besin
Doktor
Maymun
Balık Çeşitliliği
Kök Hücre
Homeostasis
Yaşlılık
Viral
Sağlık Personeli
Tardigrad
Enfeksiyon
2019-Ncov
Dalga
Elektrik
Dil
Fobi
Zehir
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
H. . E. Çevik, et al. Sheehan Sendromu Nedir? Doğum Sonrası Kanamaya Bağlı Hipofiz Doku Ölümünün Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir?. (20 Ağustos 2021). Alındığı Tarih: 18 Haziran 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/10868
Çevik, H. . E., Türkoğlu, P. (2021, August 20). Sheehan Sendromu Nedir? Doğum Sonrası Kanamaya Bağlı Hipofiz Doku Ölümünün Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir?. Evrim Ağacı. Retrieved June 18, 2024. from https://evrimagaci.org/s/10868
H. . E. Çevik, et al. “Sheehan Sendromu Nedir? Doğum Sonrası Kanamaya Bağlı Hipofiz Doku Ölümünün Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir?.” Edited by Pedram Türkoğlu. Evrim Ağacı, 20 Aug. 2021, https://evrimagaci.org/s/10868.
Çevik, Hasan Emre. Türkoğlu, Pedram. “Sheehan Sendromu Nedir? Doğum Sonrası Kanamaya Bağlı Hipofiz Doku Ölümünün Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir?.” Edited by Pedram Türkoğlu. Evrim Ağacı, August 20, 2021. https://evrimagaci.org/s/10868.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close