Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Shakespeare Neden Her Zamankinden Daha Popüler?

Shakespeare Neden Her Zamankinden Daha Popüler? Wikimedia Commons
Shakespeare
6 dakika
3,229
  • Tiyatro
  • Edebiyat

Shakespeare günümüzde, 400 yüzyıl önceki popülaritesine kıyasla daha popüler. İnternet, şairlik markasının yayılmasında etkin rol oynarken, aynı zamanda hangisiyle ziyafet çekmeyi seçebileceğimiz bir dizi alternatif, çağdaş içerikler de üretti (Spark Notes vb. siteler). Fakat yine de Shakespeare, bu süreçte zirveye çıkan isim oldu. Çevrimiçi olarak internette o kadar çok arandı ki, internette artık ısmarlama Shakespeare arama motorları mevcut.

Shakespeare'i Afrika'daki kitapçıların raflarında, Lapland'de dizüstü bilgisayarlarda ve orman tiyatrolarında bulabilirsiniz. Onun sözlerinin pop şarkılarda ortaya çıktığını, filmlerde alıntılandığını ve sokakta konuşulduğunu da duyabilirsiniz. Hangi ülkede "olmak ya da olmamak" derseniz deyin, yerel halk Shakespeare'den alıntı yaptığınızı bilecektir. Suç romanı yazarları, iş insanları, futbol menajerleri ve avukatlar, akılda kalıcı bir başlığa ya da mükemmele yakın bir ifade aradıklarında, onun satırlarını kullanıyorlar.

Tüm Reklamları Kapat

Bu nasıl oldu? Shakespeare'in çağdaşları uluslararası düzeyde bilinmez iken, Shakespeare nasıl uluslararası üne kavuştu ve günümüze kadar geldi? Tabii ki tiyatronun altın çağı olarak adlandırılan Elizabeth Dönemi'nde Christopher Marlowe, Ben Jonson ve John Fletcher gibi birçok yazar var; fakat hiçbiri, Shakespeare kadar popüler değildir. Shakespeare'de olup da diğerlerinde olmayan ne vardı? Aslında, şimdiye kadar yaşamış söz sarraflarını geride bırakan ve ömrü daha uzun olan yazılarında ne var?

William Shakespeare
William Shakespeare
Wikimedia Commons

Çağdaşlarından Ben Jonson'ın Avon Nehri'nin Tatlı Kuğusu dediği Shakespeare kadar dünya üzerinde günlük yaşantı ile iç içe olan başka bir yazar yoktur. Hatta J. K. Rowling ve Bob Dylan dahi onun sözleri üstüne söz koyamaz. Shakespeare ve sözleri, bugün milyarlarca insanın hayatına nüfuz etmektedir.

Tüm Reklamları Kapat

En önde gelen Shakespeare tiyatrosu oyuncularından Simon Russel Beale, bu eserlerin zaman ve mekân içinde böylesine içten ve cesur gezginler yapan şeyin, eserlerin doğasında olan uyarlanabilirliği olduğunu düşünmektedir. "Shakespeare'de kural yoktur." diyor ve büyük yönetmenin genç bir oyuncuya söylediği eski bir şakayı aktarıyor: "Hamlet'i oynamanın binlerce yolu var ama seninki, onlardan biri değil."

Shakespeare temsili resmi
Shakespeare temsili resmi
Wikimedia Commons

Burada söylenmek istenen önemli: Hamlet'i oynamanın gerçekten de binlerce yolu var. Ama mesela Arthur Miller'ın Satıcının Ölümü adlı oyunundaki sanrısal kahraman Willy Loman'ı oynamanın bin tane yolu yoktur. Oyun yazarının, bir Samuel Beckett bölümü ile, tipik olarak karar verdiği yönetim şekli spesifik olmak zorunda ve Ibsen'in Hedda Gabler'ını oynayan bir aktris ya da Martı'da Çehov'un Konstantin'ini oynayan bir aktör için çok fazla alternatif yoktur. Görünüşe göre yalnızca Shakespeare, olay örgüsü içerisinde sayısız şekilde evrimleşen son derece inandırıcı, üç boyutlu karakterler yarattı. Baele, Shakespeare'in karakterlerini, ''Oyunculara karşı çok ılımlı.'' olarak tanımlıyor.

Kısa süre önce yayımlanan Worlds Elsewhere: Journeys Around Shakespeare's Globe (Başka Yerdeki Dünyalar: Shakespeare'in Dünyası Etrafında Yolculuk) kitabının yazarı Andrew Dickson da"Shakespeare'in oyunları sonsuz bir şekilde yeniden yorumlanmasına olanak tanıyan bir 'açıklığa' sahiptir." diyerek Baele'e katılıyor.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Dickson,"Bu oyunlar, yeniden keşfedilmek üzere tasarlanmıştır." diyor. Biraz da ilk yazıldığı zamanlarda ondan keyif alacak çok geniş ve farklı bir kitleye sahip olduğu için Shakespeare, eserlerinin bir öğleden sonra kraliyet mahkemesinde sergilenirken, ertesi gün aynı eseri Blackfriars arazilerinde oynandığını görebilirdi. Fakat daha da önemlisi, bu eserler başka bir yerde yeniden doğdu. Shakespeare'in oyunları her zaman tamamıyla ona ait değildi.

Londra'daki King's College'daki Shakespeare Merkezi Müdürü Profesör Gordon McMullan, "Shakespeare, her şeyden önce, iyi bir uyarlamacıdır." diyerek Shakespeare'i tasnif ediyor. Shakespeare'in tekrardan hayat verdiği asırlık hikâye olan Romeo ve Juliet adlı eserinden de alıntı yapan Mcmullan: ''Onun bir intihalci olduğunu söylemiyorum; fakat kendisinden önce gelen eserlerden fazlasıyla ilham aldı." diyor.

Hamlet adlı eserinden bir sahne.
Hamlet adlı eserinden bir sahne.
Wikimedia Commons

Satırlar ve bölümler bir hevesle eklenebilir veya çıkarılabilir, aynı oyunun birden çok versiyonun bulunması bakımından çeşitlilik, Shakespeare'in yazım hayatının baharatlarındandı. İşte bu yüzden doğaçlama, tam da Shakespeare'in işiydi. Dogmalara bağlı değildi. Bir eylemi tanımlamak için uygun bir kelime ya da kelime öbeği bulmaya çalışıp da bulamıyorsa, basitçe, yeni bir tane icat ederdi. Eğer bir sahneyi veya perdeyi nasıl sonlandıracağından emin değilse, diğer yazarlar gibi bütün gece endişelenmezdi. Bunun yerine, çeşitli alternatifler yazıp, sorunu çözmeyi oyunculara bırakırdı. Son derece dramatik olan çalışmalarını adapte edilebilir şekilde tasarlayan ilk yazar oydu. "Durmayın; oyunlarımı geliştirin, kesip yapıştırın, uyarlayın ve yeniden yorumlayın." Bu, kendisinin gelecekteki tüm oyunculara, yazarlara ve yönetmenlere ilettiği üstü kapalı davetiydi.

Öyle de oldu. Stephen Soundheim ve Leonard Bernstein, Romeo ve Juliet'i West Side Story'ye dönüştürdü. Bollywood yönetmeni Vishal Bhardwaj, Machbeth'i Maqbool (2003) adlı bir gangster filmine dönüştürdü. Bu örnekler, Shakespeare'in oyunlarının dünya çapında gerçekleşen binlerce yeniden tasavvurunun sadece iki örneğidir. Bu durum bize aynı zamanda şu soruyu da sordurtuyor: "Neden bu kadar fazla coğrafyada, bu kadar başarılı olabildi?"

Bu konuda yaygın bir argüman, şiirsel sözlerinin Britanya İmparatorluğu'nun rüzgarları boyunca first-class'ta seyahat etmiş olmasıdır. İngiltere ve ardından Britanya, Dünya çapındaki imparatorluğunu genişletirken, Shakespeare'in oyunları da önemli bir propaganda aracı haline geldi. Dickson, şöyle diyor:

Tüm Reklamları Kapat

Shakespeare, İngiliz kültürünü ve değerlerini aşılamak için Hintli çocuklara dayatıldı. Sömürgecilerin yöntemi,"Shakespeare'i öğret ki onlar da senin gibi olsun." idi. Hindistan Sivil Kamu Hizmetleri'nde bir işe girmek için 1920'lere kadar sürdürülen bir test, Shakespeare'den uzun uzun alıntı yapabilmekti.

Ancak ne insanlar ne de Shakespeare bu kadar kolay evcilleştirilebilir. Dickson, şöyle devam ediyor:

Amerikan Yerlileri, bu İngiliz edebi ihracatının değerini çabucak gördüler.

Shakespeare'in hikâyelerini beğendiler ve bu yüzden onları zorba İngilizler ile genellikle son derece olumsuz bir ışık altında kendi ana dillerinde yeniden yazdılar.

Oyunların doğası gereği bu tür düzenlemeler yapmak çok kolay olmuştur. Shakespeare'in hikâyelerinin birçoğu, birçok kültür için geçerli olay örgülerine sahiptir ve somut değil, soyut yerlerde geçmektedir. Hamlet, üvey babasıyla anlaşamayan genç bir adam ve intikam duygusu hakkındadır; Othello görünüşte kıskançlıkla ilgilidir ve Twelfth Night yanlış anlaşılma üzerine kurulu eski bir farstır.

En nihayetinde onu bu kadar zamansız ve zamanında yapan şey, çalışmasının bu evrensel yönüdür. Ruandalılar Hamlet'i bir intikam hikâyesi olarak görürken, bazı çağdaş Manhattan izleyicileri, King Lear'ın üzücü düşüşüyle Amerika'nın azalan gücüne yönelik algıları arasında paralellik kuruyor. Çinliler, Dickson'ın Japonya ile savaşına ve aşağılık duygusuna dayandığını söylediği nedenlerden dolayı Merchant of Venice'e özellikle meraklıdırlar. Uzun zamandır Shakespeare'in kendilerine ait olduğunu düşünen Almanlar, Soğuk Savaş sırasında Bir Yaz Gecesi Rüyası'nda, bir duvarın bölündüğü V. perdedeki ilk sahnede derin anlamlar bulurlar:

Tüm Reklamları Kapat

Ve sen ey duvar, sevgili duvar, canımın içi duvar.

Thisbe'min babasının mülküyle aramda dikiliyorsun...

ama duvar, sevgili duvar,

çatlağını açsan da içeri bir göz atsam...

Tüm Reklamları Kapat

Agora Bilim Pazarı
Lacan’da Aşk - VIII. Seminer Aktarım Üstüne Bir İnceleme

Lacancı psikanalist Bruce Fink bu kitabında Lacan’ın aşkı ayrıntılı bir biçimde ele aldığı VIII. Seminer Aktarım merkezinde, aşk hakkında kapsamlı bir psikanalitik çözümlemeye girişiyor. Aşkın çetrefilli manevralarını simgesel, imgesel, gerçek düzlemlerinde ele alırken, açmazları ve paradokslarını eleştirel bir Lacan yorumunda birleştiriyor.

Fink aşkın farklı tarihsel dönemlerde, farklı kültürlerde taşıdığı anlamları edebiyattan, felsefeden, mitlerden, tragedyalardan örneklerle gösterirken, aslında aşk derken ne anlatmak istediğimize, aşk kelimesinin anlamına dair ortak olanı bulmaya odaklanıyor. Aşk üstüne psikanalitik bir kazı çalışması olan bu kitap okuru kendi aşk patikasını keşfetmeye davet ediyor.

“Aşkımızı ilan ederek, yani sevdiğimize yüksek sesle dile getirerek, eksiğimizi veririz. Kendimizde bir şeyin kayıp olduğunu, eksik bir varlık olduğumuzu, tüm varlığımızla bir şeyi istediğimizi beyan ederiz. Böyle olduğu halde partnerimize varlık ve tamlık hissi vermeyi başarırız. Aslında (partnerimize) sahip olmadığımız şeyi hediye ederiz. Daha doğrusu, bizde eksik olan şeyi bir başka şeye çevirir, o kişinin buna iyi bakmasını isteriz. Bu ötekinin bizim eksiğimize burun kıvırmayacağını ya da onu ayakları altına almayacağını umarız. Açıkçası bazı insanlar diğer insanların onların varlıktaki-eksiklerini ya da eksik varlığını reddedeceğinden o kadar korkarlar ki onu açığa çıkarmaya, göstermeye, vermeye çekinirler. Bu durum, sevgisini ilan ederken duyulan bütün endişelerle yakından ilgilidir: ‘Seni seviyorum’ demek ‘Ben eksiğim ve sen benim eksiğime sesleniyorsun’ demektir.”

Devamını Göster
₺90.00
Lacan’da Aşk - VIII. Seminer Aktarım Üstüne Bir İnceleme

Savaş sonrası Almanlar, Bir Yaz Gecesi Rüyası'nın son perdesinde kendi duvarlarının yankılarını duydular.
Savaş sonrası Almanlar, Bir Yaz Gecesi Rüyası'nın son perdesinde kendi duvarlarının yankılarını duydular.
Getty Images

Sonuç

Sonuç olarak her şey, dönüp dolaşıp Shakespeare'in yazıya döktüklerine geliyor. Shakespeare, Dünya çapında dolaşıma girdikçe ve metinler dil değiştirdikçe, bazı anlamlar da yitirilmektedir; ancak eserler, hangi dilde olursa olsun, onun parlaklığıyla doludur. Kelimeler aynı olmasa bile anlam ve ritim duygusu asla kaybolmaz.

Shakespeare, insanlık halinin olağanüstü yetenekli bir gözlemcisiydi ve gördüklerini ilk başta Elizabeth döneminin İngilteresinde ve şimdi de tüm dünyada yankılanan sözlere dönüştürmek gibi edebi becerilere sahipti.

Tabii ki kusursuz değildi. Modern çağdaki dirilişi, onun "ıssız bir dâhi" olduğu fikrine düşkün olan Coleridge ve Romantiklerle başladı. Onların düştüğü hataya düşüp, Shakespeare'i toz pembe gözlüklerle görmemeliyiz. Bu konuyu Simon Russell Beale şöyle özetliyor:

Bir oyun yazarı olarak berbat olabilir, fakat iyi bir şekilde yaptıkları, bugüne kadar yapılmış işlerin en iyisidir.
Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
29
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 10
  • Muhteşem! 7
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 4
  • Merak Uyandırıcı! 3
  • Güldürdü 2
  • İnanılmaz 1
  • Bilim Budur! 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: BBC | Arşiv Bağlantısı
  • Will Gompertz. Why Is Shakespeare More Popular Than Ever?. (23 Nisan 2016). Alındığı Tarih: 30 Ocak 2021. Alındığı Yer: BBC | Arşiv Bağlantısı
  • W. Shakespeare. (2021). Bir Yaz Gecesi Rüyası. ISBN: 978-975-14-0344-5. Yayınevi: Remzi Kitapevi. sf: 112.
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 01/02/2023 18:54:13 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10061

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Galaksi
Gıda Güvenliği
Sosyal
Hızlı
Ölümden Sonra Yaşam
Stephen Hawking
Evrim Kuramı
Doğa Olayları
Filogenetik
Köpekbalığı
Müfredat
Ortak Ata
Dünya
Sosyal Mesafelendirme
Sürüngen
Evrimsel Biyoloji
Oyun
Evrim Teorisi
Sağlık Bakanlığı
Yumurtalık
Manyetik
Yanlış
Egzersiz
İyi
Entomoloji
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
W. Gompertz, et al. Shakespeare Neden Her Zamankinden Daha Popüler?. (31 Ocak 2021). Alındığı Tarih: 1 Şubat 2023. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/10061
Gompertz, W., İleri, E., Bakırcı, Ç. M. (2021, January 31). Shakespeare Neden Her Zamankinden Daha Popüler?. Evrim Ağacı. Retrieved February 01, 2023. from https://evrimagaci.org/s/10061
W. Gompertz, et al. “Shakespeare Neden Her Zamankinden Daha Popüler?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 31 Jan. 2021, https://evrimagaci.org/s/10061.
Gompertz, Will. İleri, Emirhan. Bakırcı, Çağrı Mert. “Shakespeare Neden Her Zamankinden Daha Popüler?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, January 31, 2021. https://evrimagaci.org/s/10061.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Moderatöre Bildir

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya size sunulan (oylama gibi) diğer araçlar ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Öncül Ekle
Sonuç Ekle
Mantık Hatası Seç
Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.