Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Satürn'ün Halkaları ve Eğimi, Neptün ile Etkileşimden Değil, Satürn'ün Artık Yok Olmuş Bir Uydusundan Kaynaklanıyor Olabilir!

Satürn'ün Halkaları ve Eğimi, Neptün ile Etkileşimden Değil, Satürn'ün Artık Yok Olmuş Bir Uydusundan Kaynaklanıyor Olabilir!
4 dakika
625
Tarihi Geçmiş Haber

Bu haber 1 yıl öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

Tüm Reklamları Kapat

Gezegenin ekvatoru etrafında dönen Satürn halkaları, gezegenin bir eğimde döndüğünü meydana çıkarıyor. Kemerli dev, Güneş'in yörüngesinde döndüğü düzleme göre 26.7 derecelik bir açıyla kendi ekseni etrafında dönüyor. Astronomlar uzun zamandır, bu eğimin, komşusu Neptün ile olan kütleçekimsel etkileşimlerden kaynaklandığını düşünüyordu. Böyle düşünmelerinin sebebi ise; Satürn'ün eğiminin, dönen bir topaç gibi Neptün'ün yörüngesiyle hemen hemen aynı oranda devinmesiydi.

MIT ve başka yerlerdeki astronomların yaptığı yeni bir modelleme çalışması, iki gezegen eskiden senkronize olmuşlarsa bile Satürn'ün artık Neptün'ün çekiminden kurtulduğunu buldu. Bu gezegenlerin yeniden hizalanmasından ne sorumluydu? Ekibin titizlikle test edilmiş bir hipotezi bulunuyor: Kayıp bir uydu!

Tüm Reklamları Kapat

Science dergisindeki bir çalışmada ekip, bugün 83 uyduya sahip Satürn'ün bir zamanlar en az bir tane daha, "Chrysalis" adını verdikleri ekstra bir uyduya sahip olduğunu düşünüyor.[1] Araştırmacılara göre; kardeşleriyle beraber Chrysalis, Satürn'ün yörüngesinde birkaç milyar yıl boyunca döndü. Bu esnada gezegeni, Neptün ile rezonans içinde, gezegenin eğimini veya eğikliğini koruyacak şekilde çekiştiriyordu.

Ancak yaklaşık 160 milyon yıl önce, ekibe göre, Chrysalis dengesizleşti ve gezegene sürtünecek kadar çok yaklaştı. Bunun sonucunda da uydu, parçalara ayrıldı. Uydunun kaybı, Satürn'ü Neptün'ün hâkimiyetinden çıkarıp bugünkü eğimiyle bırakmaya yeterliydi. Araştırmacılara göre ayrıca, Chrysalis'in parçalanmış gövdesinin çoğu Satürn'ü etkilemiş olsa da parçalarının bir kısmı yörüngede asılı kalmış ve sonunda küçük buzlu parçalara ayrılarak gezegenin imza halkalarını oluşturmuş olabilir.

Tüm Reklamları Kapat

Dolayısıyla kayıp uydu, uzun zamandır var olan iki gizemi açıklayabilir: Satürn'ün günümüzdeki eğimi ve eskiden 100 milyon yaşında yani gezegenden daha genç olduğu düşünülen halkaların yaşı. MIT'deki gezegen bilimi profesörü ve yeni çalışmanın başyazarı Jack Wisdom şöyle söylüyor:

Tıpkı bir kelebeğin krizaliti gibi, bu uydu uzun süre hareketsizken bir anda aktif oldu ve halkalar ortaya çıktı.

İlerleme Anı!

2000'lerin başlarında bilim insanları; Satürn'ün eğimli ekseninin, gezegenin Neptün'ün rezonansında veya kütleçekimsel etkileşimde sıkışmasının bir sonucu olduğunu öne sürdü. Ancak, NASA'nın 2004 ile 2017 arasında Satürn'ün yörüngesinde dönen Cassini uzay aracından alınan gözlemler, probleme yeni bir boyut kazandırdı. Bilim insanları, Satürn'ün en büyük uydusu olan Titan'ın, her yıl 11 santimetrelik bir oranla beklenilenden daha hızlı bir şekilde Satürn'den uzaklaştığını buldular. Titan'ın bu hızlı göçü ve kütleçekimsel çekimine dayanarak bilim insanları, uydunun, Satürn'ün eğiminden ve Neptün ile rezonansının korunmasından sorumlu olduğu sonucuna vardı.

Fakat bu açıklama büyük bir bilinmeyene dayanıyordu: Satürn'ün eylemsizlik momenti, yani gezegenin içinde kütlenin nasıl dağıldığı. İçerisindeki maddenin çekirdekte mi yoksa yüzeye doğru mu daha yoğun olduğuna bağlı olarak, Satürn'ün eğimi de farklı davranıyor olabilirdi. Wisdom şöyle söylüyor:

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Problemde ilerleme kaydetmek için Satürn'ün eylemsizlik momentini belirlememiz gerekiyordu.

Kayıp Öğe!

Yeni çalışmalarında Wisdom ve iş arkadaşları, Cassini'nin "Büyük Finali" esnasında çekilen son gözlemlerin bazılarını kullanarak Satürn'ün eylemsizlik momentini saptamaya çalıştılar. Büyük Final, tüm gezegeni saran çekim alanını tam olarak haritalamak için, uzay aracının gezegene aşırı yaklaştığı görev fazına deniyor. Çekim alanı, gezegendeki kütle dağılımını belirlemek için kullanılabiliyor.

Wisdom ve iş arkadaşları, Satürn'ün içini taklit ettiler ve Cassini'nin gözlemlediği çekim alanıyla uyuşan bir kütle dağılımı belirlediler. Şaşırtıcı bir şekilde, yeni saptanılan eylemsizlik momentinin Satürn'ü Neptün'ün rezonansının çok yakınına ama hemen dışarısına yerleştirdiğini buldular. Gezegenler bir zamanlar senkronize olsalar da artık değiller. Wisdom şöyle söylüyor:

Sonrasında, Satürn'ü Neptün'ün rezonansından çıkaracak yollar aramaya başladık.

Ekip öncelikle, var olan uydular arasındaki herhangi doğal bir dengesizliğin, gezegenin eğimini etkileyip etkilemediğini görmek istedi. Bunun için de Satürn ve uydularının yörünge dinamiklerini zamanda geriye doğru evrimleştirmek üzere simülasyonlar gerçekleştirdiler. Bu araştırmadan elleri boş döndüler.

Bu yüzden araştırmacılar, bir gezegenin devinimini, yani bir gezegenin dönüş eksenin zamanla nasıl değiştiğini, tanımlayan matematiksel denklemleri tekrardan incelediler. Bu denklemdeki bir terime tüm uyduların katkısı bulunuyordu. Ekip, bu toplamdan bir uydunun çıkarılmasının gezegenin devinimini etkileyebileceğini düşündü.

Asıl soru şuydu: Bu uydu ne kadar büyük olmalıydı ve Satürn'ü Neptün'ün rezonansından çıkarmak için ne tür dinamiklerden geçmeliydi? Wisdom ve ekibi; kütle, yörünge yarıçapı ve Satürn'ü rezonanstan atacak gerekli yörüngesel dinamikler gibi uydunun özelliklerini saptamak için simülasyonlar gerçekleştirdi.

Tüm Reklamları Kapat

Satürn'ün günümüzdeki eğiminin, Neptün ile rezonanası ve Chrysalis uydusunun kaybı olduğu sonucuna vardılar. Satürn'ün üçüncü en büyük uydusu lapetus büyüklüğündeki Chrysalis, gezegenin rezonanstan kaçmasına olanak tanımıştı.

200 ila 100 milyon yıl önce Chrysalis kaotik bir yörünge bölgesine girdi, Iapetus ve Titan ile bir dizi yakın karşılaşma yaşadı ve sonunda Satürn'e çok fazla yaklaştı. Satürn'e sürtündüğü bu karşılaşmada uydu, parçalara ayrıldı ve geriye enkaz dolu bir halka olarak gezegeni çevreleyen küçük bir kısmı kaldı. Araştırmacılar Chrysalis'in kaybının; Satürn'ün devinimini, bugünkü eğimini ve sonradan oluşan halkalarını açıkladığını buldular. Wisdom şöyle söylüyor:

Bu oldukça iyi bir hikâye ama tıpkı diğer tüm sonuçlar gibi, bunun da diğerleri tarafından incelenmesi gerekiyor. Ancak görünen o ki bu kayıp uydu, dengesizliğini elde etmeyi bekleyen bir krizalitmiş.
Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
18
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

Feragatname: Evrim Ağacı, doğrudan üniversiteler, akademik dergiler veya resmi bilim kurumları tarafından yayınlanan bu basın açıklamalarını temel editöryal düzenlemeden geçirmektedir; ancak açıklamaların isabetliliğinden sorumlu değildir. Basın açıklaması konusundaki sorularınızı aşağıdaki medya irtibat kişisine yöneltebilirsiniz.

Medya İrtibat

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • İnanılmaz 2
  • Korkutucu! 1
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 01/03/2024 03:45:52 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/12536

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Kromozom
Kanser
Diş Hastalıkları
Gıda
Beslenme
Robot
Karar Verme
Virüsler
Meyve
Mistisizm
Teknoloji
Beslenme Bilimi
Evrim Ağacı Duyurusu
Taksonomi
Çağ
Hayatta Kalma
Öğrenme
Kimyasal Bağ
Burun
Bilgi
Einstein
Besin Değeri
Sars Mers
Seçilim
Virüs
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Youtube
Bir Beyin Cerrahının Gözünden BEYNİN İÇİ! | Mehmet Çağlar Berk (Anadolu Sağlık Merkezi Hastanesi)
Bir Beyin Cerrahının Gözünden BEYNİN İÇİ! | Mehmet Çağlar Berk (Anadolu Sağlık Merkezi Hastanesi)
Kendi Başınızayken Boğulursanız Ne Yapmalısınız?
Kendi Başınızayken Boğulursanız Ne Yapmalısınız?
"Last of Us", Sandığımızdan Gerçek Olabilir mi?
Oppenheimer: Ben Şimdi, Dünyaların Yok Edicisi Olan Ölüm Oldum!
Oppenheimer: Ben Şimdi, Dünyaların Yok Edicisi Olan Ölüm Oldum!
Mikrodalga Fırın, Yemekleri Nasıl Isıtır?
Mikrodalga Fırın, Yemekleri Nasıl Isıtır?
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
S. Küçükkıvanç, et al. Satürn'ün Halkaları ve Eğimi, Neptün ile Etkileşimden Değil, Satürn'ün Artık Yok Olmuş Bir Uydusundan Kaynaklanıyor Olabilir!. (10 Kasım 2022). Alındığı Tarih: 1 Mart 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/12536
Küçükkıvanç, S., Bakırcı, Ç. M. (2022, November 10). Satürn'ün Halkaları ve Eğimi, Neptün ile Etkileşimden Değil, Satürn'ün Artık Yok Olmuş Bir Uydusundan Kaynaklanıyor Olabilir!. Evrim Ağacı. Retrieved March 01, 2024. from https://evrimagaci.org/s/12536
S. Küçükkıvanç, et al. “Satürn'ün Halkaları ve Eğimi, Neptün ile Etkileşimden Değil, Satürn'ün Artık Yok Olmuş Bir Uydusundan Kaynaklanıyor Olabilir!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 10 Nov. 2022, https://evrimagaci.org/s/12536.
Küçükkıvanç, Sena. Bakırcı, Çağrı Mert. “Satürn'ün Halkaları ve Eğimi, Neptün ile Etkileşimden Değil, Satürn'ün Artık Yok Olmuş Bir Uydusundan Kaynaklanıyor Olabilir!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, November 10, 2022. https://evrimagaci.org/s/12536.
ve seni takip ediyor
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close