Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

SARS-CoV-2 Taşıyıcılarının %86'sı Fark Edilmiyor Olabilir!

COVID-19 Salgınının En Büyük Sebebi, Taşıyıcıların Neredeyse Hiçbirinin Fark Edilemiyor Olması Olabilir!

SARS-CoV-2 Taşıyıcılarının %86'sı Fark Edilmiyor Olabilir!
COVID-19'la mücadelede Çin ileri teknoloji sürveyans araçlarını kullanıyor.
The Economist
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Science dergisinde yayımlanan 16 Mart tarihli bir makaleye göre tüm SARS-CoV2 pozitif kişilerin çok azı fark ediliyor olabilir. Çin, ABD ve İngiltere'den yedi araştırmacının künyesini taşıyan makaleye göre fark edilmeyen vakalar virüsün küresel düzeyde hızlı yayılımını açıklıyor.

Bu türev bir içeriktir. Yani bu yazının omurgası, Science isimli kaynaktan çevrilerek dilimize uyarlanmıştır; ancak "çeviri" içeriklerimizden farklı olarak, bu içerikte orijinal metin birebir korunmamıştır. Anlatım ve konu akışı gibi detaylar Evrim Ağacı yazar(lar)ı ve/veya editörler tarafından güncellenmiş, değiştirilmiş ve/veya geliştirilmiştir. Yazar, kaynaktan alınan metin omurgası üzerine kendi örneklerini, bilgilerini, detaylarını eklemiş; içeriği ve anlatımı zenginleştirmiş ve/veya çeşitlendirmiş olabilir. Bu ek kısımlarla ilgili kaynaklar da, yazının sonunda gösterilmiştir. Metnin omurgasını oluşturan kaynağı, orijinal dilinde okumak için lütfen yukarıdaki bağlantıya tıklayınız. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Science dergisinde yayımlanan 16 Mart tarihli bir makaleye göre SARS-CoV2 pozitif kişilerin çok küçük bir kısmı fark ediliyor olabilir. Çin, ABD ve İngiltere'den yedi araştırmacının künyesini taşıyan makaleye göre, fark edilmeyen vakalar virüsün küresel düzeyde hızlı yayılımını açıklıyor.

Araştırmacıların Çin'deki 375 şehir için 10 Ocak - 23 Ocak tarihleri arasındaki vaka sayıları, kitlesel hareketlilik, hastalığın kuluçka dönemi, bulaştırıcılık süresi gibi birçok parametreyi bir araya getirdikleri ve salgının yayılımıyla uyumlu çeşitli matematiksel modellerden ulaştıkları sonuçları klinik çalışmalardan elde edilen verilerle kıyaslayarak ulaştıkları sonuçlara göre, fark edilmeyen virüs taşıyıcıları, fark edilenlerden kat kat fazla. Öyle ki, gerçekte enfekte insanların ancak %14'ünün fark edilebildiği tahmin ediliyor.

Araştırmada elde edilen sonuçlarda hastalığın temel bulaşıcılık kat sayısı (R0) 2,38 olarak hesaplanırken araştırmacılar bunun diğer çalışmalarda elde edilen 2,2 değerine çok yakın olduğuna dikkat çekiyorlar. Diğer yandan hastalığın kuluçka süresi ve bulaştırıcılık süreleri sırasıyla 3,69 ve 3,48 gün olarak hesaplanmış ve bunlar da klinik saha çalışmalarıyla uyumlu görünüyor. Ayrıca bu sonuçlara göre, daha önceden de tespit edildiği gibi, kısmen nadir de olsa virüs, hastalık semptomlar ortaya çıkmadan önce de bulaşabiliyor.

Tüm enfekte kişilerin "kayıt altına alınmış, enfeksiyon bulguları gösterenler" ve "kayıt altına alınmayanlar" olarak iki kategoride modellenebileceği öne sürülen çalışmada 10 Ocak - 23 Ocak aralığı ise bu dönemde Çin'deki kurumsal ve sosyal kısıtlamaların çok az olması nedeniyle tercih edildi.

Araştırmada kayıt altına alınmamış ve birçoğu enfeksiyon bulgusu göstermediği tahmin edilen vakaların kayıt altında alınmış hastaların %55'i kadar bulaştırıcılık gösterdiği belirtiliyor. Bu bilgi, enfeksiyon bulgusu göstermeyen olgular için bulaştırıcılık riskini neredeyse yarı yarıya azaltıyor gibi görünse de aslında kayıt altına alınmamış kişilerin toplam sayısı göz önüne alındığında tablo daha korkutucu bir hâle geliyor:

(..) çok daha büyük sayıları nedeniyle kayıt altına alınmamış enfeksiyonlar kayıt altına alınmışların %79'unun kaynağıydı.

Ayrıca bu vakaların fark edilip izole edilmelerinin önemi üzerinde de duruluyor:

Kayıt altına alınmamış vakalar çıkarıldığında tüm Çin'deki kaydedilmiş vaka sayısının %78,8 ve Wuhan'daki kaydedilmiş vakaların %66,1 azalacağı sonucuna ulaşıyoruz.

Çalışmada ayrıca 23 Ocak'tan sonrası, yani Çin'de geniş kapsamlı önlemler alındıktan sonraki dönem için de modelleme önerileri sunuluyor. Modelleme önerilerinde sosyal mesafelendirme ve kişisel karantina gibi koruyucu davranış alışkanlıkları, Çin'deki seyahat kısıtlamaları, maske tedariği, toplumsal farkındalık gibi birçok salgın baskılama uygulamaları hesaba katıldı. Araştırmacılar, alınan önlemler sonrası kayıt altına alınmış hastaların efektif üreme katsayısının (Re) kademeli olarak 0,99'a kadar düşmüş olabileceği tahmininde bulunuyorlar.

Bu önemli bir sayı çünkü hastalığın efektif üreme katsayısının 1'in altına düşürülmesi sağlık sistemlerini zorlayan yeni vaka yükünün hafifletilmesi için kritik bir eşik. Hastalığın kuluçka ve bulaştırıcılık süresinde istatistiksel olarak anlamlı bir değişiklik olmazken bulaştırma katsayılarının ve kayıt altına alınma oranlarının ciddi şekilde artmasının bunda etkili olduğu düşünülüyor.

Sonuç

Araştırmacılar bu şekilde bazı önemli soruları yanıtladıklarını düşünüyorlar. Öncelikle, makaleye göre küresel bir salgın oluşmasında kayıt altına alınmamış, muhtemelen hastalık bulgusu göstermeyen veya çok az gösteren enfekte kişilerin büyük bir pay sahibi oldukları şüphesi doğrulanıyor.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

İkincisi, hastalığa karşı sağlık otoritelerince tavsiye edilen sosyal ve kurumsal önlemlerin işe yararlığı, Çin'deki 375 şehirden elde edilen önlemler öncesi ve sonrasını gösteren verilerle adeta sınanarak kanıtlanmış oluyor.

Üçüncüsü de, son günlerde Dünya Sağlık Örgütü'nün resmî olarak vurguladığı testlerin arttırılması önerisi makale yazarlarınca tasdik ediliyor ve test uygulanan insan sayısının artmasının ve enfekte kişilerin kayıt altına alınmasının salgının sınırlandırılmasında ne kadar önemli olduğu vurgulanıyor.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 11
  • Bilim Budur! 3
  • Muhteşem! 2
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Korkutucu! 2
  • Üzücü! 1
  • Grrr... *@$# 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 12/07/2020 09:56:16 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8371

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Zihin
Bitki
İnsan Sağlığı
Virüs
Koronavirüs
Mantar
Tür
Sıcaklık
Makroevrim
Zooloji
Viral Enfeksiyon
Kozmoloji
Yapay Zeka
Lhc (Büyük Hadron Çarpıştırıcısı)
Devir
Beslenme
Genel Halk
Evrim Ağacı
Sars-Cov-2 (Covid19 Koronavirüs Salgını)
Su
Çocuk
Sosyal Mesafelendirme
Köpekler
Tarih
İnsan Evrimi
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“İnsan, üzerinde iyi çalışılırsa, en iyi hayvan türüdür. Ama hukuk ve adaletten ayrı düşerse, var olan en kötü canlıya dönüşür.”
Aristoteles
Geri Bildirim Gönder