SARS-CoV-2 Taşıyıcılarının %86'sı Fark Edilmiyor Olabilir!

COVID-19 Salgınının En Büyük Sebebi, Taşıyıcıların Neredeyse Hiçbirinin Fark Edilemiyor Olması Olabilir!

SARS-CoV-2 Taşıyıcılarının %86'sı Fark Edilmiyor Olabilir!
COVID-19'la mücadelede Çin ileri teknoloji sürveyans araçlarını kullanıyor.
The Economist
Yazar Ruiyin Li Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
3 dakika
6,241 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

Science dergisinde yayımlanan 16 Mart tarihli bir makaleye göre SARS-CoV2 pozitif kişilerin çok küçük bir kısmı fark ediliyor olabilir. Çin, ABD ve İngiltere'den yedi araştırmacının künyesini taşıyan makaleye göre, fark edilmeyen vakalar virüsün küresel düzeyde hızlı yayılımını açıklıyor.

Araştırmacıların Çin'deki 375 şehir için 10 Ocak - 23 Ocak tarihleri arasındaki vaka sayıları, kitlesel hareketlilik, hastalığın kuluçka dönemi, bulaştırıcılık süresi gibi birçok parametreyi bir araya getirdikleri ve salgının yayılımıyla uyumlu çeşitli matematiksel modellerden ulaştıkları sonuçları klinik çalışmalardan elde edilen verilerle kıyaslayarak ulaştıkları sonuçlara göre, fark edilmeyen virüs taşıyıcıları, fark edilenlerden kat kat fazla. Öyle ki, gerçekte enfekte insanların ancak %14'ünün fark edilebildiği tahmin ediliyor.

Araştırmada elde edilen sonuçlarda hastalığın temel bulaşıcılık kat sayısı (R0) 2,38 olarak hesaplanırken araştırmacılar bunun diğer çalışmalarda elde edilen 2,2 değerine çok yakın olduğuna dikkat çekiyorlar. Diğer yandan hastalığın kuluçka süresi ve bulaştırıcılık süreleri sırasıyla 3,69 ve 3,48 gün olarak hesaplanmış ve bunlar da klinik saha çalışmalarıyla uyumlu görünüyor. Ayrıca bu sonuçlara göre, daha önceden de tespit edildiği gibi, kısmen nadir de olsa virüs, hastalık semptomlar ortaya çıkmadan önce de bulaşabiliyor.

Tüm enfekte kişilerin "kayıt altına alınmış, enfeksiyon bulguları gösterenler" ve "kayıt altına alınmayanlar" olarak iki kategoride modellenebileceği öne sürülen çalışmada 10 Ocak - 23 Ocak aralığı ise bu dönemde Çin'deki kurumsal ve sosyal kısıtlamaların çok az olması nedeniyle tercih edildi.

Reklamı Kapat

Araştırmada kayıt altına alınmamış ve birçoğu enfeksiyon bulgusu göstermediği tahmin edilen vakaların kayıt altında alınmış hastaların %55'i kadar bulaştırıcılık gösterdiği belirtiliyor. Bu bilgi, enfeksiyon bulgusu göstermeyen olgular için bulaştırıcılık riskini neredeyse yarı yarıya azaltıyor gibi görünse de aslında kayıt altına alınmamış kişilerin toplam sayısı göz önüne alındığında tablo daha korkutucu bir hâle geliyor:

(..) çok daha büyük sayıları nedeniyle kayıt altına alınmamış enfeksiyonlar kayıt altına alınmışların %79'unun kaynağıydı.

Ayrıca bu vakaların fark edilip izole edilmelerinin önemi üzerinde de duruluyor:

Kayıt altına alınmamış vakalar çıkarıldığında tüm Çin'deki kaydedilmiş vaka sayısının %78,8 ve Wuhan'daki kaydedilmiş vakaların %66,1 azalacağı sonucuna ulaşıyoruz.

Çalışmada ayrıca 23 Ocak'tan sonrası, yani Çin'de geniş kapsamlı önlemler alındıktan sonraki dönem için de modelleme önerileri sunuluyor. Modelleme önerilerinde sosyal mesafelendirme ve kişisel karantina gibi koruyucu davranış alışkanlıkları, Çin'deki seyahat kısıtlamaları, maske tedariği, toplumsal farkındalık gibi birçok salgın baskılama uygulamaları hesaba katıldı. Araştırmacılar, alınan önlemler sonrası kayıt altına alınmış hastaların efektif üreme katsayısının (Re) kademeli olarak 0,99'a kadar düşmüş olabileceği tahmininde bulunuyorlar.

Bu önemli bir sayı çünkü hastalığın efektif üreme katsayısının 1'in altına düşürülmesi sağlık sistemlerini zorlayan yeni vaka yükünün hafifletilmesi için kritik bir eşik. Hastalığın kuluçka ve bulaştırıcılık süresinde istatistiksel olarak anlamlı bir değişiklik olmazken bulaştırma katsayılarının ve kayıt altına alınma oranlarının ciddi şekilde artmasının bunda etkili olduğu düşünülüyor.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Sonuç

Araştırmacılar bu şekilde bazı önemli soruları yanıtladıklarını düşünüyorlar. Öncelikle, makaleye göre küresel bir salgın oluşmasında kayıt altına alınmamış, muhtemelen hastalık bulgusu göstermeyen veya çok az gösteren enfekte kişilerin büyük bir pay sahibi oldukları şüphesi doğrulanıyor.

İkincisi, hastalığa karşı sağlık otoritelerince tavsiye edilen sosyal ve kurumsal önlemlerin işe yararlığı, Çin'deki 375 şehirden elde edilen önlemler öncesi ve sonrasını gösteren verilerle adeta sınanarak kanıtlanmış oluyor.

Üçüncüsü de, son günlerde Dünya Sağlık Örgütü'nün resmî olarak vurguladığı testlerin arttırılması önerisi makale yazarlarınca tasdik ediliyor ve test uygulanan insan sayısının artmasının ve enfekte kişilerin kayıt altına alınmasının salgının sınırlandırılmasında ne kadar önemli olduğu vurgulanıyor.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 11
  • Bilim Budur! 3
  • Muhteşem! 2
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Korkutucu! 2
  • Üzücü! 1
  • Grrr... *@$# 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: Science | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 29/07/2021 21:16:23 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8371

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Önlem
Irk
Antikor
Stres
Bebek Doğumu
Tehdit
Müzik
Homo Sapiens
Besin
Gen
Zeka
Evren
Genler
Evrimsel Biyoloji
Biyografi
Video
Genom
Genetik
Cinsiyet
Karar
Toprak
Sağlık
Deniz
Aşılar
Haber
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın