Riemann İntegrali Nedir? Ne İşe Yarar?
/content/76ce9594-22ce-4a7a-a2da-b35b7610eb0d.jpeg)
- Özgün
- Matematiksel Analiz
Bu Makalede Neler Öğreneceksin?
Bu bölümü yapay zekâ hazırlar.- Riemann integrali, bir fonksiyonun belirli bir aralıktaki altında kalan alanı hesaplamak için kullanılan temel bir matematiksel tanımdır ve Bernhard Riemann tarafından geliştirilmiştir.
- Bu integral, karmaşık şekillerin alanlarını hesaplamak için şekli küçük dikdörtgenlere bölerek alt ve üst sınırlar arasında giderek daralan bir aralıkta yaklaşık değerler elde etmeyi sağlar.
- Riemann integrali, bir aralık üzerindeki fonksiyonun değerlerini parçalara ayırarak ve bu parçaların toplamını hesaplayarak fonksiyonun altında kalan alanı kesin olarak bulmayı amaçlar.
Riemann integrali, ilk olarak Bernhard Riemann tarafından oluşturulan, tanımlı bir aralık üzerindeki bir fonksiyonun integralinin ilk geçerli tanımıdır. Bu tanım 1854 yılında Göttingen Üniversitesi öğretim üyelerine sunulmuş, ancak ilk defa 1868 yılında bir dergide yayınlanmıştır. Birçok fonksiyon ve pratik uygulama için Riemann integrali, kalkülüsün temel teoremi ile birlikte değerlendirilebilir. Sayısal integrasyon ile yaklaşık olarak hesaplanabilir veya Monte Carlo integrasyonu kullanılarak simüle edilebilir.[1]
Riemann İntegrali Nasıl Hesaplanır?
Bir dikdörtgenin alanını herkes hesaplayabilir. Karşılıklı olmayan 2 kenarın çarpımını alarak alanı bulabilirsiniz. Üçgen içinse taban ile yüksekliği çarpıp ikiye bölmek yeterlidir. Diğer düzgün çokgenlerin alanlarını da benzer şekilde hesaplayabilirsiniz. Peki aşağıdaki gibi bir şeklin alanı nasıl hesaplanır?
/content/23f1b69e-d6b7-485e-8125-8638a0bf6c62.png)
Aslında bu alanı yaklaşık olarak bulmak mümkün. Şeklin alanı olsun. Şeklin içinde kalan bir dikdörtgen çizelim:
/content/a795b57e-39b2-4240-b8c0-6f7141eb50e5.png)
Bu dikdörtgenin alanına diyelim. Bir de alanı kapsayan bir dikdörtgen çizelim:
/content/e79b960e-c3ae-40eb-986f-356b4a41298d.png)
Bu dikdörtgenin alanına da diyelim. Şimdi şunu söyleyebiliriz: , 'dan büyük 'den küçüktür. Yani denebilir, fakat bu 'nin değer aralığını yeterince daraltmadığı için ideal değil. Daha yakın değerler elde etmek ve aralığı daraltmak için ilk şekli şöyle düzenleyelim:
/content/ce7d1230-1501-49aa-8111-ff155aadfcae.png)
Bu şekilde, ilk denememizden daha fazla dikdörtgen kullandık. Böylece gerçek alana daha fazla yaklaştık. Şimdi diğeri için de benzer bir şey yapalım. Bu sefer kenarlara yaklaşacağız:
/content/766582de-9869-4c6f-b307-933187a33f5b.png)
Şimdi aralığımız daha çok daraldı. Yani elimizdeki dikdörtgenlerin alanları toplamı 'ye daha yakın ama eşit değil. İşte ve değerleri birbirlerine yaklaşırsa ve sonunda olursa alanına ulaşılır, çünkü de bu iki alana eşit olmalıdır. Bu noktada için en büyük alt sınır, için en küçük üst sınır deriz. İşte Riemann integrali bunu fonksiyonlar için kullanarak fonksiyonların altında kalan alanı hesaplar. O zaman fonksiyonlarda bunu uygulamaya geçelim.
Bu kümesine aralığının parçalanması veya bölüntüsü denir. Şimdi aşağıdaki özelliği sağlayan bir tanımlayalım:
Bu durumda aralığının da uzunluğu olur ve bu da şu eşitliği sağlar:
Bu aralıklardan en büyüğüne bölüntüsünün normu denir ve genelde olarak gösterilir. Eğer en büyük aralığa eşit birden fazla aralık varsa hepsi norm kabul edilir.[4], [3], [2]
Şimdi hesaplamaya geçelim. kümesi de 'nin bölüntüsü olsun. Her için en büyük alt sınır, ise en küçük üst sınır olsun. Ayrıca olsun, böylece şunu söyleyebiliriz:
Şimdi eşitliğin her tarafını ile çarpalım. Bu eşitliği bozmaz: her zaman pozitiftir, çünkü uzunluk ifade eder:
Şimdi de bunların 'ye göre toplamını alalım:
Biraz da bu formüllerin geometrik anlamlarına göz atalım. Önce için bakalım.
/content/e8d9c6f2-0c81-4723-93e1-4016c0f544eb.png)
Buradaki tane sütunun alanları toplamı bize alt sınırı verir. Genelde bunu olarak gösteririz. Anlaşılacağı üzere kümesinin ne kadar çok elemanı olursa alt sınır gerçek alana o kadar yaklaşır. Şimdi üst sınıra yani bakalım.
/content/f1e10f3d-6cf9-4d04-836f-43adf63941ef.png)
Bunu da şeklinde gösteririz, bu da üst toplam olur. Bunda da kutucuk sayısı ne kadar artarsa gerçek alana o kadar yaklaşılır. Peki gerçek alan nasıl bulunur? Bu dikdörtgenlerin sayısını sonsuza yaklaştırarak tabii ki. Ama sadece sonsuza yaklaştırmak yetmez. Aynı zamanda 'leri de 'a yaklaştırmamız gerekir. Bunu şu şekilde gösterelim:
Buradaki gerçek alan anlamındadır. Bunu az önceki ile karıştırmayın, çünkü bu size gerçek alanı vermez.
Az önceki eşitsizlikte limit 'a gittikçe ve birbirine yaklaşacaktır. Eğer aşağıdaki sonuca ulaşılırsa Sandviç teoremi gereğince artık gerçek alanı yani 'i bulmuş oluruz:
İşte buna Riemann integrali deriz. Riemann ise bunu şöyle göstermiştir:
Gelin 'yi 'a götürmek yerine bütün aralıkları eşit varsayalım. Yani her eşit olsun. Şimdi aralık sayısını, yani 'ni sonsuza götürelim:
İşte bu şekilde bir fonksiyonun grafiğinin altında kalan alanı hesaplayabilirsiniz.[7], [6], [5], [4]
İntegralden Riemann Toplamı Bulmak
Gelin aşağıdaki integralden Riemann toplamını bulalım:
Öncelikle bu aralığın uzunluğunu bulalım. 'dan gelir. Aralığı eşit parçaya bölelim. Her bir parçanın uzunluğu olur. Şimdi 'yi bulmak için şu formülü uygulayalım:
Burada ve ve olduğu için olur. Bulduklarımızı yerine koyalım:
Şimdi ilk toplamı hesaplayalım. Bunun için parantezden kurtulalım:
Evrim Ağacı ürünlerinden haberdar mısınız?
Şimdi kısmını dışarı alalım:
Kareler toplamı (İng: "Sum of Squares") formülünü uygulayalım:
Sadeleştirelim:
İfadeyi şöyle yazalım:
Sadeleştirmeleri yapalım:
Paydalarında olanlar limitte 'a yaklaştığı için olurlar. Bu yüzden sadece kalır ve cevabımız olur.
Riemann Toplamından İntegrali Bulmak
Aşağıdaki ifadeyi ele alalım:
Önce 'i dışarı alalım:
Bölümü toplam olarak ayıralım:
Hepsini toplam olarak yazalım:
Şimdi kısmını içeri alalım.
Şimdi bu toplama bakalım. aralığımız yani 'miz. ise . 'nin olduğunu biliyoruz. Yani oldu. yani . yani gelir. O zaman integralimiz bu olmalı:
Yani sonuç budur:
İşte bu şekilde! İlk başta bu yöntem size dezavantajlı gelebilir. Ama aslında avantajlı olduğu kısımlar vardır. Mesela Riemann integrali kullanarak neredeyse her fonksiyonu toplama çevirip alan bulabilirsiniz.
Buna karşın klasik integral metotları için birçok farklı kural öğrenilmesi gerekir. Riemann integrali ise bunu basit kurallar ve daha çeşitli fonksiyonlar ile yapar, diğer yandan integrali olmayan veya olsa bile hesaplaması çok zor olan fonksiyonların hesaplanması için de bir alternatiftir.
- Mmm... Çok sapyoseksüel!2

- Muhteşem!0

- Tebrikler!0

- Bilim Budur!0

- Güldürdü0

- İnanılmaz0

- Umut Verici!0

- Merak Uyandırıcı!0

- Üzücü!0

- Grrr... *@$#0

- İğrenç!0

- Korkutucu!0

Bilimsel bir hata mı gördün?
Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misin?
Şu iki siteden biriyle hemen destek olabilirsin:
kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci
Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracıyla 20.11.2026 08:35:29 tarihinde oluşturuldu. Evrim Ağacı'ndaki içerikleri birden fazla editör sürekli gözden geçiriyor, güncelliyor ve geliştiriyor. Bu çıktıdan sonraki güncellemeleri görmek ve içeriğin en güncel hâlini okumak için şu adrese git: evrimagaci.org/s/17944
İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı sürece izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş hâlleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz.
/content/7a270231-d145-4788-b410-473950e6922e.png)