Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
3 dakika
391 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat
Pullular
  • Bilimsel Adı Squamata
  • Halk Arasındaki Türkçe Adı Pullular
  • Halk Arasındaki İngilizce Adı Scaled Reptiles
Taksonomi
  • Bu yazı, Evrim Ağacı'nın tür gözlemleri ve türlere dair bilgileri barındıran Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır.

Tanım ve Genel Bilgiler

Pullular (Squamata) kertenkeleler ve yılanlardan oluşan en büyük sürüngen grubudur. Aynı zamanda yaşayan omurgalıların en büyük ikinci takımıdır. 10.900'den fazla türle temsil edilen, evrimsel olarak oldukça başarılı bir sürüngen takımıdır.

İsimden de anlaşılacağı üzere derilerinde pullar ve genellikle korunma amaçlı özelleşmiş yapılar bulundururlar. Üst çeneyi hareket ettirmeye yarayan dörtgen şeklinde hareketli kemiklere (os quadratum) sahiptirler. Bu anatomik yapı beslenme davranışları ve diyetleri ile alakalıdır. Bu dörtgen kemik sayesinde ağızlarını çok geniş açabilirler (Amphisbaenia alt takımı hariç), yılanlarda bu kemik uzamış ve çok hareketli yapıdadır ve büyük avları yutmalarına olanak sağlar.

Bu takımın erkek bireylerinde hemipenis adı verilen çift yapılı çiftleşme organı bulunur. Bu takımın başka bir özelliği ise bireylerinin oldukça dar ve sıkışık yerlerden geçebilmelerine olanak sağlayan oldukça özelleşmiş kafa anatomileri olmasıdır. Aynı zamanda bu takım, canlı doğuran (vivipar) ve ovovivipar türlerin yanı sıra yumurtlayan (ovipar) türleri de barındıran tek sürüngen grubudur.

Evrimsel Tarih ve Taksonomi

Squamata, Rhynchocephalia'nın (Tuatara ve soyu tükenmiş akrabaları) kardeş grubudur ve yaklaşık 250 milyon yıl önce Mesozoik'in başlangıcında ortak bir atayı paylaşır. Birlikte soyu tükenmiş diğer akrabalarını da içeren Lepidosauria üst takımını oluştururlar. Erken Trias'a tarihlenen Rhynchocephalia fosilleri squamatlara giden soyun o dönemde de var olabileceğini ortaya koymuştur.[3]

İlk gekolar, skinkgiller (Scincidae) ve yılanlar Orta Jura'da; iguanagiller (iguanidae) ve varanoidler (varanoidea) ise Kretase'de ortaya çıkmıştır. Bu takımın Kretase sonunda gerçekleşen kitlesel yok oluşa uğradığı ve birçok soy hattının bu yok oluş nedeniyle ortadan kalktığı bilinmektedir. Orta Triyas döneminde yaşamış (240 milyon yıl önce) Megachirella bilinen en eski squamatdır.

Squamata takımı kertenkeleler (Lacertilia), solucan kertenkeleleri (Amphisbaenia), yılanlar (Serpentes) olmak üzere üç alttakımdan oluşur. 3200 kadar kertenkele türü, 2700 kadar yılan türü ve Amphisbaenia alt takımına dahil 24 cins 130 kadar tür ile squamata takımı sürüngenlerin büyük çoğunluğunu oluştururlar. Tür sayısı yapılan taksonomik çalışmalar ile zaman içerisinde değişip güncellenmektedir.

Ekolojik Dağılım ve Habitat

Pullular, Antarktika hariç her kıtada ve Hint ve Pasifik Okyanusları'nda bulunur ve birçok farklı ekoloji ve vücut formunu kapsar.

Davranış ve Etoloji

Beslenme Davranışları

Bu taksondaki türler arasında çeşitli avlanma mekanizmaları evrimleşmiştir. Örneğin yılanlar avının üzerine seri bir hareketle atılarak onu yakalar ve sıkarak öldürürler. Zehirli yılanlar ise zehrini avına enjekte ettikten sonra ölümünü bekler, ardından yutma işlemi başlar. Bukalemunlar ise belli bir mesafeden dillerini hızla fırlatarak çekirge ve sinek gibi avları yakalarlar. Bazı türler ise çeşitli bitkileri yiyerek beslenmelerini sağlarlar.

Üreme Davranışları

Çiftleşme davranışları bu takım bireyleri arasında çeşitlilik göstermektedir. Kertenkelelerde üreme zamanı vücutlarının çeşitli yerlerinde meydana gelen renk değişiklikleri ile erkekler dişilere çiftleşmeye hazır olduğunu gösterir. Erkek kertenkeleler bu dönemde dişilere dokunma yoluyla onları çiftleşmek için uyarmış olurlar. Yılanlarda ise erkekler dişiler tarafından optik uyarımlar sayesinde çiftleşme davranışlarını sergiler ve dişilerin vücuduna dolanarak çiftleşmeye hazır hale getirir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Squamata grubunun erkek üyeleri genellikle hemipenis adı verilen çift yapılı çiftleşme organlarına sahiptirler. Bu yapılar kloakanın hemen yanında bulunurlar. Bu yapıların her biri çiftleşme sırasında sperma iletimi için bir oluk taşır. Uyarılma ile hemipenis kloakadan dışarıya doğru çıkarılır, bu süreçte birçok kas rol oynar. İçerisinde bulunan boşluklara kan dolarak ereksiyonun devamlılığı sağlanır. Bu çift yapıdan çiftleşme sırasında yanlız bir tanesi dişinin kloakası içine girer. Hemipenis yapısı şekil itibariyle türlere göre farklılıklar gösterir.

Kertenkelede hemipenis yapısı.
Kertenkelede hemipenis yapısı.
ResearchGate

Bu takımda vivipar, ovipar ve ovovivipar üreme özelliği gösteren türler bulunur. Aynı zamanda komodo ejderi gibi partenogenez ile üreyebilen türlerin varlığı da bilinmektedir. Partenogenez adı verilen bu süreç belirli karakterler bakımından homozigotluğa, zararlı resesif allellerin ekspresyonuna ve bazen gelişimsel anomalilere neden olur.

Diyet ve Metabolizma

Etçil (karnivor) beslenme bu takım için daha yaygındır. Ancak kertenkelelerin bir kısmı otçuldur (herbivor). Leşçillik (nekrofaji) birkaç örnek dışında bu takım için istisnai bir durumdur.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 24/09/2021 01:08:22 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9903

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Şempanze
Factchecking
Psikiyatri
Irk
Evrimsel Biyoloji
Diyet
Covid-19
Koaservat
Santigrat Derece
Hayvan Davranışları
İletişim
Pandemi
Doğru
Ölümden Sonra Yaşam
Kedigiller
Deprem
Samanyolu Galaksisi
Hamilelik
Meteor
Moleküler Biyoloji
Böcekler
Genler
Cinsiyet Araştırmaları
Atom
Bilişsel
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın