Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

PSR J0952-0607: Dünya'dan Gözlenebilen En Ağır Nötron Yıldızı (ve Pulsar), Aslında Eşini Yiyen Bir "Karadul" Örümceği Gibi Davranıyor!

PSR J0952-0607: Dünya'dan Gözlenebilen En Ağır Nötron Yıldızı (ve Pulsar), Aslında Eşini Yiyen Bir "Karadul" Örümceği Gibi Davranıyor! Lisanslı Görsel
7 dakika
1,655
  • Yıldız Astronomisi
  • Bilim Haberciliği

Saniyede 707 kez dönen, çökmüş, yoğun bir nötron yıldızı! Bu akıl almaz hız onu Samanyolu galaksisinin en hızlı dönen nötron yıldızlarından biri yapıyor. Bu yıldız, yakınında bulunan bir diğer yıldızın neredeyse tüm kütlesini parçalayıp tükettiği için, "şimdiye kadar tespit edilen en ağır nötron yıldızı" unvanını aldı.

Güneşin kütlesinin 2.35 katı olan bu nötron yıldızının ağırlığını ölçmek, gökbilimcilerin "nötron yıldızı" denen bu yoğun nesnelerin içindeki olağandışı kuantum durumunu kavramalarını sağlıyor. Kaliforniya Üniversitesi, Berkeley'de Seçkin Astronomi Profesörü olan Alex Filippenko şunları söylüyor:

Bu Reklamı Kapat

Uranyum atomunun çekirdeğinde olduğu gibi, maddenin nükleer yoğunluklarda nasıl davrandığına dair genel bir anlayışa sahibiz. Fakat söz konusu 1.5 Güneş kütlesine ya da kabaca 500.000 Dünya kütlesine sahip bir nötron yıldızı olduğunda, bu yıldızın nasıl davranacağını kestirebilmek pek kolay değildir.

Stanford Üniversitesi'nde astrofizik profesörü olan Roger Romani, nötron yıldızlarının, evrende kara delikler dışında en yoğun maddeye sahip şeyler olduğunu ve olay ufkunun onları incelemeyi imkansız kıldığını belirtti.

Bu pulsar çekirdeklerinde santimetre küp başına 610 milyon tondan fazla ağırlığa sahiptir. PSR J0952-0607 olarak adlandırılan bu pulsar, Dünya'dan görülebilen en yoğun nesnedir.

Bu Reklamı Kapat

Hawaii'deki Keck Teleskobu
Hawaii'deki Keck Teleskobu
Commons Wikimedia

Hawaii Maunakea'daki 10 metrelik Keck I teleskobu, aşırı hassasiyeti sayesinde pulsarın kütlesini belirlemeyi mümkün kıldı. Bunu, şimdi büyük bir gaz gezegeni boyutuna küçültülmüş ancak öncesinde sıcak bir şekilde parlayan yıldızdan gelen bir görünür ışık spektrumu kaydederek yaptı. Bu iki yıldızın, dünyadan 3200 ila 5700 ışık yılı uzaklıkta olduğu bulundu.

PSR J0952-0607 veya popüler adıyla karadul pulsarı, 2017 yılında keşfedildi.[1] Bu yıldız, dişi karadul örümceğinin çiftleştikten sonra çok daha küçük olan erkeği tüketme eğilimine benzediği için Karadul Pulsarı olarak adlandırıldı. On yıldan uzun bir süredir Filippenko ve Romani, nötron yıldızlarının genişleyebileceği maksimum boyutu belirlemek amacıyla bu tür karadul sistemlerini araştırdılar. Stanford Beşeri Bilimler ve Bilimler Okulu'nda fizik profesörü ve Kavli Parçacık Astrofiziği ve Kozmoloji Enstitüsü üyesi olan Romani, şunları söylüyor:

Bu ölçümü diğer birkaç karadulunkiyle birleştirerek, nötron yıldızlarının minimum 2.35 güneş kütlesi (artı veya eksi 0.17 güneş kütlesi) olması gerektiğini gösteriyoruz. Bu da, atom çekirdeğinde bulunanlardan birkaç kat daha fazla yoğunlukta maddenin özellikleri üzerinde en güçlü kısıtlamalardan bazılarını sunuyor. Aslında, yoğun madde fiziğinin birçok popüler modeli bu bulgu tarafından reddediliyor.

Eğer nötron yıldızlarının maksimum kütlesi yaklaşık 2.35 güneş kütlesi ise, o zaman iç kısım yüksek ihtimalle normal proton ve nötronların bileşenleri olan, yukarı ve aşağı kuarklardan ve nötronlardan oluşan bir çorba olmalıdır. Ancak egzotik maddeler olan "tuhaf kuarklar" ya da kaonlar buna dahil değildir. Ramoni şunları söylüyor:

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Bir nötron yıldızının maksimum kütlesinin yüksek olması, iç kısmının bir çekirdek karışımından ve onların çözünmüş yukarı ve aşağı kuarklarından oluştuğunu ima eder. Bu, özellikle egzotik iç bileşime sahip olanlar olmak üzere, çok sayıda önerilen madde durumunu ortadan kaldırmaktadır.
Lisanslı Görsel

Nötron Yıldızları Ne Kadar Büyüyebilirler?

Çoğu gökbilimci, 1.4 Güneş kütlesinden daha ağır bir yıldızın ömrünün sonunda çökerek, yoğun ve sıkışık bir nesne oluşturduğunda hemfikirdir Bu nesnenin çekirdeği öylesine büyük bir basınç altındadır ki, tüm atomları bir nötronlardan ve onları oluşturan parçacıklar olan kuarklardan oluşan bir deniz oluşturur. Bu nötron yıldızları dönerek doğarlar ve görünür ışıkta görülemeyecek kadar sönük olmalarına rağmen, tıpkı bir deniz feneri gibi dönerken ışık huzmeleri, radyo dalgaları, X ışınları ve hatta gama ışınları ile Dünya'yı parlatırlar (bunlara pulsar deriz).

Normal pulsarlar saniyede yaklaşık bir kez döner ve yanıp sönerler. Bu, bir yıldızın çökmeden önceki normal dönüşüyle karşılaştırıldığında, kolayca açıklanabilen bir hızdır. Gökbilimciler ise, yakındaki eş yıldızdan bir maddenin pulsara düşmedikçe ve onu döndürmedikçe, bazı pulsarların neden saniyede yüzlerce hatta 1.000 kez tekrar ettiklerini açıklamanın oldukça zor olduğunu belirtti. Fakat bazı Milisaniyelik Pulsarların (İng: "millisecond pulsar") yakınında herhangi bir yıldız da bulunamadı. Bu olayın ilginç yanı ise, yanında herhangi bir yıldız bulunmayan milisaniyelik pulsarlar, nasıl oldu da üzerlerine herhangi bir madde düşmeden bu hızlarını koruyabildiler?

Yanında herhangi bir yıldız bulunmayan milisaniyelik pulsarların da aslında bir zamanlar yakınlarında bir eş yıldızının olduğu, ancak zamanla pulsar, yakınındaki o eş yıldızı tamamıyla yuttuğu için şimdi görülemediği belirtildi. Filippenko şunları söylüyor:

Evrim süreci gerçekten büyüleyici. Gerçekten büyüleyici! Eş yıldız evrimleşip kırmızı bir deve dönüşmeye başladığında, maddeler nötron yıldızına dökülmeye başlar, bu da nötron yıldızının dönüş hızını artırır. Hızı arttıkça inanılmaz derecede enerji depolar ve böylelikle bir parçacık rüzgarı nötron yıldızından çıkmaya başlar. Bu parçacık rüzgarı sonrasında eş yıldıza çarpar ve maddeyi yıldızdan sökmeye başlar. Zamanla eş yıldızın kütlesi ortalama bir gaz gezegeni kütlesine düşer ve daha fazla vakit geçtikçe tamamıyla yok olur. Böylelikle de yalnız milisaniyelik pulsarlar oluşur. Yani başlangıçta aslında şimdiki gibi yalnız değillerdi. Ancak yavaş yavaş eş yıldızlarını buharlaştırdılar ve şimdi ise yalnızlar.

PSR J0952-0607 pulsarı ve eş yıldızı, milisaniyelik pulsarların köken hikayesini destekliyor. Romani şunları söylüyor:

Bu gezegenimsi objeler, kütle ve açısal momentuma katkıda bulunan, pulsar arkadaşlarının kütlesini artıran ve onları milisaniye periyotlarına döndüren normal yıldızların kalıntılarıdır. Kozmik bir saygısızlık yaparak eşinin büyük bir kısmını yiyen bir karadul pulsarı, şimdi eşini, gezegensel bir kütleye ve hatta belki de tamamen yok oluşa varacak düzeyde ısıtıyor ve buharlaştırıyor.
Lisanslı Görsel

Karadul Pulsarların da Kızıl Sırtları Var!

Küçük ama saptanabilir bir eş yıldızıyla karadul pulsarlarını bulmak, nötron yıldızlarını tartmanın birkaç yolundan biridir. Şu anda Jüpiter'in kütlesinin sadece 20 katı olan bu ikili sistemdeki eş yıldız, pulsarın kütlesi tarafından bükülür ve yörüngeye kilitlenir, ayımızın yörüngeye kilitlenip tek bir yüzünü görmemiz ise buna bir örnektir. Pulsarın, yıldıza bakan tarafı 10.700 derecelere kadar ısınıp, ancak böylelikle dev bir teleskopla görülebilir hale gelmiştir.

Bu Reklamı Kapat

Filippenko ve Romani son 4 yılda toplamda 6 kez Keck I teleskobunu PSR J0952-0607 pulsarına çevirdiler. Her defasında eş yıldızı, pulsarın 6.4 saatlik yörüngesindeki spesifik noktalarda yakalamak için 15 dakikalık parçalar halinde düşük çözünürlüklü görüntüleme spektrometresi ile gözlem yaptılar. Nötron yıldızının kütlesini belirleyebildiler ve spektrumları diğer güneş benzeri yıldızlarınkilerle karşılaştırarak eşlik eden yıldızın yörünge hızını ölçebildiler.

Filippenko ve Romani'nin şimdiye kadar incelediği karadul sistemlerinden sadece altısı eşlik eden ve bir kütle belirlemelerine izin verecek kadar parlak yıldızlara sahipti. Bu altı adet nötron yıldızının hepsi, PSR J0952-0607'den daha az kütleliydi.

Filippenko ve Romani daha fazla karadul pulsarları ve bu pulsarların Avustralyalı akrabası olan "kızıl sırtlıları" incelemeyi düşünüyorlar. Kızıl sırtlılar, Güneş kütlesinin %10'una yakın kütleli eşlere sahiptir. Ayrıca Romani'nin ağ ören örümceklerin cins adından ilham alarak isimlendirdiği "tidarren" adlı yıldızları da gözlemek istiyorlar. Bunlara bu ismin verilme nedeni, eş yıldızlarının kütlesinin Güneş'in %1'i civarında olmasıdır; zira Tidarren sisyphoides türü örümceklerin de erkekleri, dişilerinin sadece %1'i kadardır. Filippenko şunları söylüyor:

Kara delik olmas sınırına daha da yakın olan karadulları ve benzeri pulsarları aramaya devam edebiliriz. Bununla birlikte, herhangi bir şey keşfedemezsek, 2.3 güneş kütlesinin gerçek üst sınır olduğu ve ardından kara deliklere dönüştüğü iddiasını güçlendirmiş oluruz.

Son olarak Romani şunları söylüyor:

Bu Keck I teleskobunun gözlemleyebileceği şeylerin sınırıdır. Fantastik gözlem koşulları dışında, PSR J0952-0607 karadul pulsarının üzerinde belirtmiş olduğumuz iddialar ancak 30 metrelik bir teleskopla gerçekleştirilebilir.
Okundu Olarak İşaretle

Feragatname: Evrim Ağacı, doğrudan üniversiteler, akademik dergiler veya resmi bilim kurumları tarafından yayınlanan bu basın açıklamalarını temel editöryal düzenlemeden geçirmektedir; ancak açıklamaların isabetliliğinden sorumlu değildir. Basın açıklaması konusundaki sorularınızı aşağıdaki medya irtibat kişisine yöneltebilirsiniz.

Medya İrtibat

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 6
  • İnanılmaz 3
  • Muhteşem! 1
  • Bilim Budur! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 29/09/2022 02:39:55 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/12178

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
Odontoloji
Mikroevrim
Hız
Görme
Su Ayısı
Hekim
Orman
Mantık
Yas
Ağaç
Göz
Wuhan
Semptom
Kilo
Sahtebilim
Plastik
Sars Virüsü
Hasta
Sinirbilim
Kuvvet
Adaptasyon
Sağlık Örgütü
Gün
Video
Sinir Hücresi
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve en iyi cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.