Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Probiyotik Nedir? Sindirim Sistemimize Dost Olan Bakteriler Ne İşe Yarar?

Probiyotik Nedir? Sindirim Sistemimize Dost Olan Bakteriler Ne İşe Yarar? Indigo
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Probiyotik mikroorganizmalar, çeşitli hastalıklarda düzelme sağlaması ve yaşam kalitesini arttırması açısından önemli bir yere gelmiştir ve günlük hayatımızda sıklıkla tercih edilmektedir.

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Probiyotikler, yeterli miktarlarda uygulandığında konak hücreye sağlık yararı sağlayan canlı organizmalardır. Probiyotik terimi Yunanca’dan türetilmiş olup "pro- biotica" yani "yaşam için" anlamına gelmektedir. Bazı bakterilerin sağladığı yararlar ve bu yararlı özelliklerin temelleri ilk ve detaylı olarak Eli Metchnikoff tarafından araştırılmıştır. 20. yüzyılın başlarında Metchnikoff, "sağlıklı bakterilerin", özellikle laktik asit bakterilerinin (LAB), sindirim ve bağışıklık sistemi üzerinde olumlu bir etkiye sahip olabileceğini keşfetmiştir. Bu çalışmaları Eli Metchnikoff’a Nobel Ödülü’nü kazandırmıştır ve günümüzde probiyotiklerin atası olarak tanınmasını sağlamıştır.

Probiyotikleri keşfeden Élie Metchnikoff
Probiyotikleri keşfeden Élie Metchnikoff
Alimentarium

Probiyotik Mikroorganizmalarda Bulunması Gereken Özellikler

Probiyotik özellik gösteren mikroorganizmaların gıda ve/veya takviye kapsül gibi yollarla vücuda alınması için, bu organizmaların çeşitli özelliklere sahip olması gerekmektedir. Bu özellikler hem konak organizmaya zarar vermemek adına hem de uygun aktiviteye sahip olması açısından oldukça önemlidir. Probiyotik mikrooganizmalarda aranan özellikler:

  1. Probiyotik bakteri özelliği gösteren mikroorganizmalar, konak hücreye karşı virülans özellikleri göstermemelidir.
  2. Bu mikroorganizmalar kromozomlarında antibiyotik direnç kasetleri içermemelidir.
  3. Probiyotik organizmalar pH, safra tuzu gibi vücut maddelerine karşı dirençli olmalıdır. Böylece ağızdan alınımından, bağırsaklara ulaşana kadar canlılığını koruyabilecektir.
  4. Probiyotik mikroorganizmanaların vücut içerisinde istenilen sayılarda kalabilmesi yani canlılıklarını koruyabilmesi de istenilen aktivitenin elde edilebilmesi açısından çok önemlidir.
  5. Konak hücre epiteline adezyon ve kolonizasyon özelliğine sahip olması, probiyotik mikroorganizmalarda aranan bir diğer özelliktir. Bu özelliğe sahip olması bağırsak epiteline tutunup orada çoğalmasını sağlayacaktır. Böylece, bu yararlı mikroorganizmalar bağırsak epiteline tutunmak isteyen diğer patojen bakteriler ile rekabet edeceklerdir. Bu bağlamda biyofilm oluşturabilme özelliği probiyotik mikroorganizmanın seçilmesinde önemli bir faktördür. Biyofilm oluşturma yeteneği, probiyotiğin oral olarak alımından sonra bağırsak epiteline tutunup, çoğalıp, flora oluşturmasını sağlamaktadır. Böylece bu yeni oluşan flora, çevresel olumsuzluklara ve patojen organizmalara karşı konak epiteli için koruyucu rolünü üstlenecektir. Biyofilmin ilk aşaması olan tutunma ise fimbriyalar sayesinde daha kolay gerçekleştiği için, fimbriya gibi hareket organellerinin bulunması da mikroorganizmaların epitele tutunabilmesi için avantajlı yapılardır.
  6. Bağışıklık sistemini uyarabilmelidir.
  7. Antimikrobiyal madde üretebilmelidir.
  8. Gıdalara eklenecek bir organizma ise eklenen gıdaların tadı ve kokusunu olumsuz etkilememelidir.
Probiyotik süt ürünleri
Probiyotik süt ürünleri
Yogurt in Nutrition

Probiyotiklerin Kullanım Alanları ve Probiyotik Özelliği Gösteren Takviye Maddeler

Probiyotikler gıda endüstrisinden tıp alanına kadar geniş ölçekte karşımıza çıkmaktadır. Probiyotik özelliği olan ve bir kısmı günlük hayatımızın bir parçası olan probiyotik yiyecek ve takviyeler şu şekildedir:

  • Probiyotik süt ürünleri (probiyotik peynir, probiyotik yoğurt, probiyotik ayran, kefir, probiyotik dondurma),
  • Turşu, şalgam, sirke gibi fermente yiyecek ve içecekler,
  • Boza,
  • Nar ekşisi,
  • Probiyotik tablet, şase ve şurup,
  • Bir tür fermente çay olan Kombu Çayı,
  • Dhokla (nohutun fermente edilmesiyle yapılan Hint aperatifi), Dosa (pirinç ve siyah mercimeğin fermente edilmesiyle yapılan Hint yemeği), Idli (pirinç ve siyah mercimeğin fermente edilmesiyle yapılan Hint yemeği), Kim Chi (baharatlı bir Kore yemeği), Miso (Japon yemeği) ve Natto gibi farklı kültürlerde tüketilen yiyecekler.
Fermente Probiyotik Gıdalar
Fermente Probiyotik Gıdalar
Probiyotix

Probiyotiklerin Sağlık Yararları

Yapılan çalışmalar probiyotik takviyelerin, ishal, ülseratif kolit, Crohn hastalığı, irritabl (düzensiz) bağırsak sendromu, bağışıklık sistemi düzenleyici etki ve enfeksiyon önleme etkisi, kilo kontrolü ve obeziteyi engelleme gibi sağlık sorununun düzeltilmesinde etkisinin olduğunu göstermektedir.

Probiyotikler, Crohn hastalığı ve ülseratif kolon gibi bağırsak epitel dokusu tahribiyatına bağlı hasarların düzeltilmesinde iyi bir alternatif tedavi olarak düşünülmektedir. Bu konuda ile ilgili yapılan çalışmalarda probiyotik ilaç kullanımından bir süre sonra bu rahatsızlıkların düzeldiği ve hastalığın tekrar oluşma risk oranın da diğer ilaçlar ile benzerlik gösterdiği ortaya konmuştur. Probiyotiklerin bu etkilerininin, bağırsak epitelinde koruyucu tabaka oluşturmasını takiben mukozal hasarın ve kolon epitel geçirgenliğinin azalması sonucunda kolon dokusunun iyileşmesini sağlamasından kaynakladığı düşünülmektedir.

Probiyotiklerle yapılan araştırmalar, probiyotiklerin IBS’yi azalttığına işaret etmektedir. IBS fonksiyonel bir bağırsak hastalığı olup kolon hareketinin normalden fazla ya da az olmasından dolayı kabızlık ya da diyare (ishal) ile kendini göstermektedir. Ağız yolu ile alınan probiyotik takviyelerin kolon hareketininin düzelmesinde eol aldığı saptanmıştır. Bu durumun karbonhidrat metabolizmasının son ürünü olan asetik asit kaynaklı olabileceği düşünülmektedir.

Probiyotik organizmalar pek çok bağırsak hastalıklarının tedavisinde önemli rol oynar
Probiyotik organizmalar pek çok bağırsak hastalıklarının tedavisinde önemli rol oynar
msra

Probiyotikler, obezite ve kan şekeri düzeyinde de olumlu etkiler göstermektedir. Probiyotiklerin bu etkinliklerinin, hipotalamusta enerji alımı ve harcamasının düzenlenmesi ile ilişkili olabileceği düşünülmektedir.

Probiyotiklerin Diğer Faydaları ve Sonuç

  • Antimikrobiyal etki (patojen bakterilerin gelişmesine engel olurlar),
  • Patojen bakteriler tarafından salgılanan toksik maddeleri nötralize etmek,
  • İmmün sistemi güçlendirmek,
  • Antikansorejen etkinlik (kanserojen maddeleri tüketirler).

Özetle, Probiyotik mikroorganizmalar çeşitli hastalıklarda düzelme sağlaması ve yaşam kalitesini arttırması açısından önemli bir yere gelmiştir ve günlük hayatımızda sıklıkla tercih edilir olmuştur. Bu organizmalar kolay kullanım, sağlık açısından güvenilir olması ve kolay ulaşılabilir olması açısından oldukça avantajlıdır. Bu bağlamda probiyotiklerle yapılan çalışmalar yoğunluk kazanmıştır.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 21
  • Muhteşem! 7
  • Merak Uyandırıcı! 4
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 3
  • Umut Verici! 3
  • Bilim Budur! 2
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 06/07/2020 02:14:59 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8781

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Yapay Zeka
Psikoloji
Makroevrim
Üreme
İnsan
Hormon
Araştırma
Hücre
Çekirdek
Tekillik
Moleküler Biyoloji
Genetik Müdahale
Kan
Ay Görevleri
Yavru
Sosyal
Balıkçılık
İlaç
Kalp
Devir
İklim
Kedigiller
Jinekoloji
Tutarlılık
Mers
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Zihnimde kitaplarda bulabileceğim hiçbir şeyi taşımıyorum. Üniversite eğitimi birçok gerçeği öğrenmek değil, kişilere düşünmeyi öğretmek içindir.”
Albert Einstein
Geri Bildirim Gönder