Primatların Ses Kutusu (Larinks), Etoburlara Göre Çok Daha Hızlı Evrimleşti!

Bilim insanları, primatların ses kutusunun (larinks) vücut boyutuna göre önemli ölçüde daha büyük ve farklı olduğunu ve diğer memelilere göre daha hızlı evrimleştiğini keşfettiler.

PLOS Biology dergisinde yayınlanan ve Anglia Ruskin Üniversitesi (ARU), Stanford Üniversitesi ve Viyana Üniversitesi'nden akademisyenler tarafından yürütülen araştırma, ses kutusunun evrimiyle ilgili yapılmış ilk geniş çaplı çalışma olmaz özelliğini taşıyor.^[1]

Ses kutusunun üç temel işlevi vardır:

• beslenme sırasında solunum yolunu korumak,
• akciğerlerin hava teminini düzenlemek ve
• sesli iletişimi sağlamak.

Seslendirme yoluyla sosyal davranışı kolaylaştırmadaki önemli rolü nedeniyle, özellikle çok gelişmiş sesli iletişim sistemlerine sahip türlerde, ses kutusunun evrimin kilit bölgesi olduğuna uzun zamandır inanılıyordu.

Araştırmacılar, 55 farklı türden örneklerin bilgisayarlı tomografi (CT) taramalarını yaptılar ve ses kutularının 3D bilgisayar modellerini ürettiler. Bunlar, vücut uzunluğu ve kütlesi dahil olmak üzere ayrıntılı ölçümlerle birlikte incelendi.

Primatların boyutları, sadece 110 gram ağırlığındaki bir cüce marmosetten (Cebuella pygmaea) yaklaşık 120 kilogram ağırlığındaki bir Batı goriline (Gorilla gorilla) kadar değişiyordu. Etoburlar ise, 280 gramlık bir Helogale parvula'dan 180 kiloluk bir kaplana (Panthera tigris) kadar uzanıyordu.

Jacob Dunn

Çalışma, belirli bir vücut uzunluğu için, primat ses kutularının etoburlarınkinden ortalama %38 daha büyük olduğunu ve bu türlerde ses kutusu evriminin daha hızlı gerçekleştiğini keşfetti.

Primatlar arasında beden büyüklüğüne göre ses kutusu boyutunda daha çok farklılık vardır, bu da primatların farklı şekillerde evrimleşmek için daha çok esneklik gösterdiğini kanıtlar. Etoburların daha sabit bir ses kutusu-vücut boyut oranı vardır.

Ses kutusu boyutunun, bir türün ses frekansının ile yakından ilişkili olduğu da bulunmuştur; bu da gözlemlenen boyut farklılıklarının sesli iletişim için uygun olduğunu göstermektedir. Anglia Ruskin Üniversitesi'nde (ARU) evrimsel biyoloji araştırmaları yapan yardımcı yazar Dr. Jacob Dunn şöyle diyor:

Bu çalışma, memeli grupları arasındaki ses kutusu evrimindeki belirgin farklılıkları gösteriyor. Özellikle, primat ses kutularının daha büyük olduğunu, beden boyutuna çok bağlı olmadığını ve türler arası ses evrimindeki temel farklılıkları göstermek için iyi seçilmiş bir karşılaştırma grubu olan etoburların ses kutusuna göre daha hızlı evrimleştiğini ilk kez göstermiş olduk.

Stanford Üniversitesi'nde Psikiyatri ve Davranış Bilimleri Öğretim Görevlisi olan yardımcı yazar Dr. Daniel Bowling ise şöyle diyor:

Çalışmamız ayrıca, ses kutusunun boyutundaki farklılıkların ses perdesindeki değişikliklere yol açtığını ve ses kutusunun gelişmesinin ses iletişiminde çok önemli bir rolü olduğunu göstermektedir. Bu, birçok primat türünün ürettiği gür ve çeşitli seslerle kanıtlanmıştır. Sonuçlar, primatlar ve etoburlar arasındaki ses kutusu boyutunu oluşturan kuvvetlerin temel farklılıklarını ve primatların neden iletişim için karmaşık ve çeşitli vokal organ kullanımlarını geliştirdiklerini açıklamaya yardımcı olabilecek evrimsel esnekliği vurguluyor. Bu ise, gelecekte yapılacak diğer memeli grupları arasındaki farklılaşmayı inceleyecek çalışmalar için heyecanlı bir yol sağlıyor.