Paraceratherium linxiaense: Günümüzden 30 Milyon Yıl Önce, Çin'de, Zürafadan Daha Uzun Gergedanlar Yaşıyordu!

Bir Zürafadan Bile Uzun Olan Dev Gergedan, Türkiye Topraklarına Kadar Ulaşmış Olabilir!

Paraceratherium linxiaense: Günümüzden 30 Milyon Yıl Önce, Çin'de, Zürafadan Daha Uzun Gergedanlar Yaşıyordu!
Sanatçı Yu Chen'in yeni keşfedilen dev gergedan illüstrasyonu.
BBC
Yazar Michael Greshko Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
5 dakika
3,187 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

Heybetli Himalayaların istikametinde yer alan ve kayalıklı bir bozkır arazi olan günümüzün Tibet Platosu, gökyüzüne doğru uzanır. Ancak 26,5 milyon yıl önce, bu bölgenin bazı kısımları nemli ormanlık alanlarla doluydu ve orası da gökyüzüne uzanan başka bir türe, karada yürüyen en büyük memelilerden birisine ev sahipliği yapmaktaydı.

17 Haziran 2021’de Communications Biology adlı bilim dergisinde tanıtılan bu yeni keşfedilmiş hayvan, Paraceratherium linxiaense olarak adlandırılmaktadır ve günümüzdeki gergedanların soyu tükenmiş bir kuzenidir.[1] Bu devasa tür, 24 ton ağırlığa kadar ulaşabilmekteydi ve günümüzdeki Afrika fillerinden dört kat daha ağırlardı. Sadece kafatası bile 91 santimden daha uzundu.

Yaklaşık 50 milyon yıl öncesinden 23 milyon yıl öncesine kadar Orta Asya'da yaşayan dev ve boynuzsuz bir gergedan grubunun bilinen en son türüydüler. P. linxiaense ve akrabalarının tümü devasa boyutlarıyla bilinmektedir. Ortalama bir yetişkinin yerden omuzlarına kadar olan yüksekliğinin 5 metreden daha uzun olduğu ve yaklaşık 2 metre uzunluğundaki boynunun tepesinde büyük bir kafatası olduğu düşünülüyor. Günümüzdeki zürafalar ise, kafaları da dahil olmak üzere, 4-5 metredir.

Fransa'daki Montpellier Üniversitesi'nde bir gergedan paleontoloğu olan National Geographic Araştırmacısı Pierre-Olivier Antoine, yeni çalışmayı inceleyerek dev gergedanların "bir binanın üçüncü veya dördüncü katından yerdeki çiçekleri yiyebileceği" sonucuna ulaştı.

Reklamı Kapat

P. linxiaense, yaklaşık 26.5 milyon yıl önce yaşayan Paraceratherium adı verilen bu devlerin sonuncusuydu. Yaşadıkları dönem ve yerlerden dolayı; eksiksiz bir kafatası, bir çene kemiği ve üç omur da içeren yeni fosiller, Paraceratherium aile ağacının doldurulmasına yardımcı oluyor ve bu devasa gergedanların nerede evrimleştiğine ve günümüzdeki Asya Kıtası'na nasıl yayıldıklarına yeni bir ışık tutuyor.

Paraceratherium linxiaense'in Holotipi
Paraceratherium linxiaense'in Holotipi
Communications Biology

Tarih Öncesi Dev

Paraceratherium fosilleri nadirdir ve genellikle parçalar halindedir, bu da türlerin evrimini ve yayılmalarını incelemeyi zorlaştırır. Grubun uzun zamandır yaşadığı yer Orta Asya gibi görünüyor ancak şimdiye kadar bulunan ilk Paraceratherium türü olan P. bugtiense, günümüzdeki batı Pakistan topraklarında yaşıyordu. Bu dev gergedan, Hint altkıtasına tam olarak nasıl geldi?

Çin'in Pekin'deki Omurgalı Paleontolojisi ve Paleoantropolojisi Enstitüsü'nde memeli paleontologu olan Tao Deng liderliğindeki araştırmacılar, yeni P. linxiaense türünün Pakistan’daki P. bugtiense ile yakından ilişkili olduğunu ve bunun Pakistan gergedanının kökenine işaret ettiğini buldu.

Yeni fosiller, orta Çin'in Linxia Havzası'ndaki kahverengi kum taşlarından geliyor. Burada, 1,93 km kalınlığa kadar çıkabilen tortul tabakaları, bir zamanlar bu bölgede yaşayan tarih öncesi hayvanların fosilleri ile dolup taşan Dünya tarihinin son 30 milyon yıllık hikayesini anlatıyor.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

1950'lerde bölgedeki çiftçiler, "ejderha kemikleri" bulduklarını iddia etmişlerdi. Bir süre bu kalıntılar ilaç şirketlerine satıldı ve geleneksel Çin ilaçlarında malzeme olarak kullanıldı. 1980'lere gelindiğinde paleontologlar, bölgenin 23 ila 28 milyon yıl önceki geç Oligosen devrine ait bilimsel açıdan değerli fosilleri barındırdığını fark ettiler.

O zamandan beri, Omurgalı Paleontolojisi ve Paleoantropoloji Enstitüsü'ndeki paleontologlar; Linxia Havzası'nın kayalarını ve içerdikleri zengin fosilleri incelemekteler.

Mayıs 2015'te Deng ve meslektaşları, Wangjiachuan köyü yakınlarında nadir bulunan bir bulguya rastladılar: dev bir gergedanın tam kafatası ve çene kemiği ile başka bir gergedana ait üç omur. Deng, araştırmacıların 1,5 metre uzunluğundaki kafatası da dahil olmak üzere 26,5 milyon yıllık kemikleri gördüklerinde, günümüze kadar hayatta kalmalarının ve boyutlarının "bizim için büyük bir sürpriz" olduğunu söylüyor.

Çin, Gansu Vilayeti, Dongxiang İlçesi, Wangjiachuan Köyündeki Linxia Havzasının dev gergedan fosili yerini gösteren harita.
Çin, Gansu Vilayeti, Dongxiang İlçesi, Wangjiachuan Köyündeki Linxia Havzasının dev gergedan fosili yerini gösteren harita.
Communications Biology

Yeni bulgular, Pakistan'daki dev gergedanla benzerliklerine dayanarak, dev gergedanların 30 ila 35 milyon yıl önce Orta Asya ile Hint alt kıtası arasında binlerce metre boyunca serbestçe dolaştıklarını gösteriyor. Deng, bölgenin yaklaşık 25 milyon yıl öncesine kadar hala bazı alçak kısımlara sahip olduğunu öne süren jeolojik kanıtlarla desteklenmiş fikirlerini içeren bir mailinde, o zamanki tropikal koşullar "dev gergedanın kuzeye Orta Asya'ya dönmesine olanak sağladı, bu da Tibet bölgesinin henüz yüksek rakımlı bir plato olmadığını ifade ediyor." diye yazıyor.

Reklamı Kapat

Dev Gergedanın Gizemleri

Fransız paleontolog Antoine, yeni çalışmanın dev gergedanların antik zamanlardaki hareketlerini yöneten coğrafî bağlantıları ortaya çıkarmaya yardımcı olduğunu söylüyor. Örnek olarak, yeni araştırmada yer alan gergedan fosilleri, onların Ural Dağları vasıtasıyla Asya'dan Avrupa'ya hiçbir zaman geçmediğini belirtiyor ve bu durum da sıradağların bir bariyer işlevi gördüğünü gösteriyor.

Araştırma, bu devasa gergedanların fosillerini de içinde barındıran günümüz Türkiye topraklarına nasıl geldiğini de ortaya çıkarabilir. Antoine'a göre, henüz bilimsel bir makalede geçmeyen fosiller, dev gergedanların günümüz Pakistan'ına geldikten sonra, şimdiki Afganistan ve İran topraklarını da içine alan bölgeye, Türkiye'ye doğru ilerlediklerini gösteriyor.

Ne yazık ki, bilim; bu hikayeyi anlatan bazı fosillere artık sahip değil. Antoine'ın Pakistan'da toplanmasına yardım ettiği dev gergedan kalıntıları da dahil olmak üzere 300 fosilden oluşan bir koleksiyon, 2006 yılında Pakistan ordusunun uzun süredir devam eden iç savaşının bir parçası olarak batı Belucistan Eyaleti'ndeki Dera Bugti ilçesini bombalaması sonucu yok edildi. Aynı yıl, savaş ağası ve Beluçların lideri Nawab Akbar Bugti, Pakistan ordusuyla bir anlaşmazlık sırasında meydana gelen patlamada öldü. Bugti, bölgede çalışan paleontologlar için önemli bir bağlantı ve koruma kaynağı olmuştu.

P. linxiaense meselesinin son durumuna gelecek olursak, fosiller Çin'in orta-kuzey Gansu vilayetindeki Hezheng Paleozooloji Müzesi'nde güvende. Deng, kalıntılarla ilgili gelecekteki çalışmalara (kaslarının yeniden yapılandırılması ve vücudunun daha detaylı tasvirinin oluşturulması gibi) büyük umutlar besliyor.

Reklamı Kapat

Deng ayrıca, araştırmacıların şimdilerde Tibet Platosundan geçen dev gergedanlara dair kanıtları olduğundan, antik kalıntılarla dolu dünyanın çatısında daha fazla fosil bulunabileceğini de ekliyor.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 6
  • İnanılmaz 6
  • Merak Uyandırıcı! 5
  • Muhteşem! 3
  • Bilim Budur! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • Umut Verici! 2
  • Güldürdü 1
  • Üzücü! 1
  • Grrr... *@$# 1
  • İğrenç! 1
  • Korkutucu! 1
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: National Geographic | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 04/08/2021 16:13:40 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10730

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Fare
Duygu
Albert Einstein
Yakınsak Evrim
Karar
Element
Mantar
Hafıza
Çekirdek
Devir
Uçma
Aslan
Deprem
Eğilim
Teknoloji
Yemek
Tedavi
Sinir Hücresi
Tarih
Bilişsel
Teori
Çeşitlilik
Algı
Mucize
Darwin
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın