"Küçük Ayak" Kafatası, 3 Milyon Yıl Önceki İnsan Atalarının Beyin Metabolizması ve Kafa Hareketliliği Hakkında Günümüze Işık Tutuyor!

"Küçük Ayak" Kafatası, 3 Milyon Yıl Önceki İnsan Atalarının Beyin Metabolizması ve Kafa Hareketliliği Hakkında Günümüze Işık Tutuyor! Science Magazine
Yazar Wits Universty Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
3 dakika
2,760 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat
Tarihi Geçmiş Haber

Bu haber 1 yıl öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

Australopithecus, yaklaşık 4 milyon yıl önceden 1 milyon yıl önceye kadar Afrika'da yaşamış insana benzer canlılara verilen cins ismi. Bilinen en eski hominid fosilleri Australopithecus'a aittir. "Küçük Ayak" olarak bilinen fosil örneğine ait kafatasının yüksek çözünürlüklü mikro-BT (Mikro Bilgiyasarlı Tomografi) taraması Australopithecus cinsinin 3 milyon yıl önce nasıl yaşadığının bazı yönlerini ortaya çıkardı.

Titizlikle yapılan kazı çalışmasında, 3.67 milyon yıllık fosile ait kafatasının temizlenmesi ve BT taraması sonuçları yetişkin bir Australopithecus'a ait şimdiye kadarki en eksiksiz birinci servikal omuru ortaya çıkardı. Omurun, Wits Üniversitesi araştırmacıları Dr. Amélie Beaudet ve Sterkfontein ekibi tarafından yapılan çözümlenmesi Scientific Reports’ta yayınlandı.

Birinci boyun omuru (özel ismiyle atlas), omurgalı biyolojisinde kritik rol oynar. Atlas, baş ve boyun arasındaki bağlantıyı sağlamanın yanı sıra, vertebral arterler (omurga atardamarları) üzerinden kanın beyine ulaştırılmasını ve beynin beslenmesini sağlar.

'Küçük Ayak' ile Güney Afrika'daki Sterkfontein ve Etiyopya'daki Hadar'da bulunan diğer iki Australopithecus'un  birinci servikal vertebraların  (ilk boyun omuru) karşılaştırılması. 'Küçük Ayak'a ait fosilin diğerlerine kıyasla neredeyse bozulmamış olduğu görülmektedir.
'Küçük Ayak' ile Güney Afrika'daki Sterkfontein ve Etiyopya'daki Hadar'da bulunan diğer iki Australopithecus'un birinci servikal vertebraların (ilk boyun omuru) karşılaştırılması. 'Küçük Ayak'a ait fosilin diğerlerine kıyasla neredeyse bozulmamış olduğu görülmektedir.
Amélie Beaudet/Wits University

Wits Üniversitesi ekibi, "Küçük Ayak" atlasını Güney ve Doğu Afrika'daki diğer fosillerin yanı sıra, yaşayan insan ve şempanzelerinkilerle karşılaştırarak, Australopithecus'un modern insanlardan farklı birtakım kafa hareketlerini yapabilme yeteneğine sahip olduğunu gösterdi. Çalışmanın baş yazarı Beaudet şöyle diyor:

Reklamı Kapat

İlk servikal vertebranın, diğer bir deyişle atlasın morfolojisi organizmanın yaşamsal birçok yönünü bizlere yansıtıyor. Özelikle Küçük Ayak’ın anatomik açıdan neredeyse eksiksiz atlası, baş hareketliliğinin evrimi ve beynin arteriyel beslenmesi gibi konularla insan soyunun aydınlatılmasını yeni bakış açılarıyla sağlama potansiyeline sahip.

'Küçük Ayak'a ait kafatası resimleri. Önden(solda) ve Alttan görünüm (sağda). Okla belirtilen yer matrikse gömülü olan birinci servikal vertebranın esas konumunu gösterir.
'Küçük Ayak'a ait kafatası resimleri. Önden(solda) ve Alttan görünüm (sağda). Okla belirtilen yer matrikse gömülü olan birinci servikal vertebranın esas konumunu gösterir.
RJ Clarke

Atlasın şekli, kafa hareketlerinin açısal genişliğini belirler. Omurlardan kafatasına geçen arterlerin boyutu ise beyni besleyen kan akışı miktarını tahmin etmede kullanışlıdır.

Çalışmamız, Australopithecus türünün biz insanlardan farklı kafa hareketlerini gerçekleştirebilme yeteneğine sahip olduğunu gösteriyor. Bu, Australopithecus'un ağaçlara tırmanma ve hareket etme kabiliyetinin modern insana göre daha fazla olmasıyla açıklanabilir. Ancak, Güney Afrika’da bulunan ve "Küçük Ayak"tan muhtemelen 1 milyon yıl yaş daha genç bir Australopithecus fosili incelendiğinde, bu kabiliyetini kısmen kaybetmiş olduğu ortaya çıktı. Görülen o ki tür, zamanla biz insanlar gibi yerde vakit geçirmeye adapte olmuş olmalı.

"Küçük Ayak" atlasının genel boyutları ve şekli günümüz şempanzelerininkilere benzemektedir. Daha spesifik olarak belirtmek gerekirse, ligament sonlanmaları (kemik çıkıntılarının varlığından ve konfigürasyonundan anlaşılabilir) ile baş-boyun bağlantısını sağlayan Faset eklemlerin (Zigaphofiziyal eklem) morfolojisi gibi anatomik kanıtlar; "Küçük Ayak"ın günlük yaşantısında düzenli olarak ağaçlarda hareket ettiğini göstermekte.

Kafatası ve omurların incelemesi sonucu elde edilen kanıtlar kullanılarak beynin kan akışı mekanizmasının ilk kez tahmin edilebilmesi "Küçük Ayak"ın 3 milyon yıldan fazla süredir çok iyi korunmuş olması sayesinde mümkün olmuştur. Bu tahminler sonucunda kan akımının ve dolayısıyla beynin glikoz kullanımının insanlara kıyasla yaklaşık üç kat daha az olduğu fakat şempanzelerinkine çok yakın olduğu ortaya çıkmıştır.

Australopithecus'un beynine kanlanma azlığından kaynaklanan düşük enerji yatırımının sebebi; fosilin insana kıyasla küçük bir beyne (408 cm3 civarı, bu insan beyninin yaklaşık üçte birine eşdeğerdir) sahip oluşu, besin içeriği bakımından düşük kaliteli bir diyet (düşük porsiyonlarda hayvansal gıda alımı) ve Australopithecus'un diğer enerji maliyetli yüksek olan biyolojik yaşamı (iki ayak üstünde yürüme gibi) ile deneysel olarak açıklanabilir. Bu her durumda, insan beyninin vasküler (damar) beslenme düzeninin varoluş tarihimiz süresince çok daha sonraları gün yüzüne çıktığını düşündürebilir.
Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 5
  • Muhteşem! 3
  • Umut Verici! 3
  • Bilim Budur! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Phys.org | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 27/07/2021 15:33:07 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8614

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Adaptasyon
Aminoasit
Gezegen
Biyokimya
Periyodik Tablo
Sinek
Kanat
Konuşma
Bilim Felsefesi
Şempanzeler
Normal Doğum
Kimyasal Element
Obezite
Yavru
Gazetecilik
Sahtebilim
Sars
Bebek
Evrimsel Süreç
İnsan Evrimi
Sanat
Beslenme Bilimi
Okyanus
Mühendislik
Dinozor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın