Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Papağanlar, Türün Diğer Bireylerine Karşılık Beklemeden İyilik Yapıyor!

Bu, Kuşlarda Tür İçi İyiliğin Gözlendiği İlk Vaka!

Papağanlar, Türün Diğer Bireylerine Karşılık Beklemeden İyilik Yapıyor! National Geographic
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Türümüzün şu anda olduğu yeri, dayanışma becerimize borçluyuz. Eğer ki mutlak bir bencillik ve türümüzün (ve tür içinde sürümüzün) diğer bireylerine karşı agresif ve itici olsaydık; muhtemelen hiçbir zaman bugün olduğumuz noktaya gelemezdik. Dolayısıyla dayanışmanın özellikle de sosyal hayvan türlerinin evriminde kritik bir öneme sahip olduğu söylenebilir.

Bu durum, insan harici hayvanlarda "karşılık beklemeksizin yardımlaşma" ve "türün diğer bireylerine iyilik yapma" gibi davranışları çok nadir görmemizi de açıklamaktadır. Sadece orangutanlar veya bonobolar gibi insanlara çok yakın akraba olan türlerde bu davranışları görmekteyiz. Elbette karıncalar ve arılar gibi diğer sosyal türlerde de Akraba Seçilimi'ne dayalı altruizm denen özgeciliğe rastlasak da; hiçbir karşılık beklemeksizin veya çıkar elde etmeksizin iyilik yapma davranışı çok daha nadir.

Ancak araştırmacılar nihayet memeli olmayan bir türde de bu tarz ileri düzey yardımlaşmaya rastladı: Bilimsel ismi Psitaccus erithacus olan Afrika Gri Papağanları'nda!

Current Biology dergisinde sonuçlarını ilan eden araştırmacılar, kuşlarda iyilik yapma davranışını sınamak için iki kuşu birbirlerini görebilecekleri şekilde yan yana odalara kapattılar. Odaların her birinde bulunan bir delikten, araştırmacıyla yiyecek veya diğer nesnelerin alışverişini yapabiliyorlardı. Kuşların her ikisi de, metal bir jetonu araştırmacıya vermeleri halinde besin alabileceklerini öğrenecek biçimde eğitildi. Araştırmacı, avcunu açıp bekliyordu ve eğer kuş jetonu verirse, besin alabiliyordu.

Sonrasında kuşlardan birine jetonlar verildi; ancak diğerine verilmedi. Elinde hiçbir jeton olmayan kuştan jeton talep edildi. Fakat jetonu olmadığı için besin alamadı. Bu noktada, diğer odadaki kuşun kendi jetonlarından birini alıp, yan odadaki bireye verdiği gözlendi. Böylece kendisi hiçbir besin alamayacak olsa da ve hatta jetonlarından birini kaybederek alabileceği besin miktarını azaltacak olsa da, komşusuna yardım etmiş oldu. Bu, hayvan davranışları açısından devrim niteliğinde bir gözlem! Aşağıdan deneyi izleyebilirsiniz:

Araştırmacılar kontrol grubu olarak mavi kafalı makav kuşlarını (Primolius couloni) kullandılar. Ancak makavlarda bu tarz bir davranış görülmedi. Araştırmacılar ısrarla elinde jeton olmayan makavdan jeton talep etseler de, elinde 3-4 adet jeton bulunan makav ona yardım etmeyi tercih etmedi.

Bu durum, papağanların ne kadar ileri düzeyde yardımlaşma bilincine sahip olduğunun göstergelerinden biri olabilir. Öyle ki, 8 papağandan 7'si, daha ilk denemede komşusuna jeton vermeyi tercih etti! Bunu bu kadar etkileyici kılansa şu: Komşu papağanlar, birbiriyle yakın akraba bile değillerdi! Yani yukarıdaki ilk videodan da izleyebileceğiniz gibi bir akraba seçiliminden (yani "akraba kayırmadan") söz etmiyoruz. Bu davranış; gerçek, saf bir iyilik gibi gözüküyor!

Buna karşılık makavlarda çok daha yoğun bir bencillik gözlendi. Örneğin birden fazla kuş aynı kaptan yemek yiyebilecek şekilde bir araya getirildiğinde, baskın olan kuşun kabı diğerlerinden uzaklaştırdığı ve kuşları yemeğe yanaştırmak istemediği görüldü.

Bu bulgular, kuşların grup büyüklüğüyle de uyumlu: Papağanlar çok daha büyük sürülere sahip olan kuşlar; dolayısıyla dayanışma, onların da evrimsel sürecinin önemli bir parçası. Makavlar ise çok daha küçük gruplar halinde yaşıyorlar; dolayısıyla dayanışmadan ziyade bencillik onlara avantaj sağlıyor olabilir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Tüm bunlar, papağanların kuşlar sınıfı içindeki özel yerini de görmemizi sağlıyor. Örneğin zeka konusunda papağanlar ile çok benzer olan (ve sıklıkla birbiriyle kıyaslanan) kuzgunlarda bu yardımlaşma davranışı görülmüyor. Papağanlarda ileri düzey dayanışmayı tetikleyen unsurları tespit edebilirsek; insan evriminin önemli parçalarından birini daha aydınlatmayı başarabiliriz.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 9
  • Muhteşem! 5
  • İnanılmaz 3
  • Merak Uyandırıcı! 3
  • Bilim Budur! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 09/07/2020 19:42:33 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8191

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Diyet
Kan
Bakteri
Bilinç
Eşcinsellik
Tarih
Hormon
Elektron
Yeme
Mars
Maske Takmak
İlaç
Protein
Richard Dawkins
Aminoasit
Sars
Virüsler
Yıldız
Şüphecilik
Atmosfer
Genel Görelilik
Tüyler
Uzay Görevleri
Botanik
Toplumsal Cinsiyet
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Evrim, güneşin ısısı kadar gerçektir.”
Richard Dawkins
Geri Bildirim Gönder