Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Orak Hücre Hastalığı Nedir? Sürekli Ağrıyla Yaşayan İnsanlara Nasıl Yardım Edebiliriz?

Orak Hücre Hastalığı Nedir? Sürekli Ağrıyla Yaşayan İnsanlara Nasıl Yardım Edebiliriz? Unsplash
12 dakika
5,136
  • Moleküler Biyoloji ve Genetik
  • Hematoloji
Tıbbi İçerik Uyarısı

Bu içerik tıp ve sağlık ile ilişkilidir. Sadece bilgi amaçlı olarak hazırlanmıştır. Bireysel bir tıbbi tavsiye olarak görülmemelidir. Evrim Ağacı'ndaki hiçbir içerik; profesyonel bir hekim tarafından verilen tıbbi tavsiyelerin, konulan bir teşhisin veya önerilen bir tedavinin yerini alacak biçimde kullanılmamalıdır.

Daha Fazla Bilgi Al
bionluk logo yazarlarınca hazırlandı.
Orak Hücre Hastalığı
  • Türkçe Adı Orak Hücre Hastalığı
  • İngilizce Adı Sickle Cell Disease
  • OrphaNet 232
  • Diğer İsimleri Orak Hücre Anemisi

Genel Bilgiler: Patoloji ve Mekanizma

Orak Hücre Hastalığı (veya en yaygın versiyonu olduğu için eş anlamlı olarak da kullanılabilen Orak Hücre Anemisi), kalıtsal bir kan hastalığıdır. Dünyada ve ülkemizde en çok görülen gen bozuklukları arasındadır. Bu hastalık, çekinik kalıtım gösteren ve dokulara oksijen taşıyan hemoglobin (Hb) proteininin sentezinin hasarlı çalışması sonucunda gelişmektedir.[1] Orak Hücre Anemisi, geçmeyen ve tekrarlayan ağrı krizleri, çoklu organ yetmezliği ve hemolitik anemiye (alyuvarların yıkımı) yol açan bir kan hastalığıdır.[2], [3]

Orak hücre anemisi, ilk kez 1910 yılında Herrick tarafından tanımlanmıştır. Hastalığın tanımlanmasına yol açan etken, 20 yaşında bir hemolitik anemili hastanın hemotoloji testinde orak hücrelerin görülmesidir. Hemoglobin S’nin oluşması orak hücre anemisinde önemli bir etkendir ve HbS düzeyinin şiddeti hastalığın hangi boyutta olduğunun belirleyicisidir.[1], [4]

Tüm Reklamları Kapat

Bu hastalığı meydana getiren durum, hemoglobinin beta-globin zinciri içerisinde altıncı pozisyonda ve temel uyarıcı olan glutamik asit yerine valinin geçmesi ile oluşan mutasyondur ve böylelikle HbS oluşur. Hemoglobinin yapısındaki bu moleküler denge ve çözünürlük değişimi sonucunda HbS polimerize olmaktadır. Bu durum da alyuvarlarda oraklaşmaya neden olmakta ve alyuvarların (eritrositlerin) yaşam süresi kısalmaktadır. HbS polimerizasyonunun hangi düzeyde olduğu, orak hücre hastalığının boyutuna dair belirleyici bir etkendir.[5], [6]

Orak hücre hastalığında hastalıklı genler çekinik kalıtımlı olarak gelecek nesillere aktarılmakta ve böylelikle hasta olmayanlar taşıyıcı olabilmektedir. Tıbbi olarak heterozigot bireyler "taşıyıcı", homozigot bireylerse "hasta" olarak adlandırılır. Kalıtsal olarak bakıldığında orak hücre hastalığı taşıyıcısı olan ebeveynlerden doğan her bir çocuğun hastalıklı veyahut normal doğma oranı %25, taşıyıcılık oranı ise %50 olmaktadır. Orak hücre geni homozigot olan bireyler, hastalığın klinik bulgularını göstermekte, orak hücre geni heterozigot olanlar ise normal yaşamlarına devam ederek herhangi bir klinik bulgu vermemektedir.[1]

Tüm Reklamları Kapat

Orak hücre hastalığı olan bireylerdeki akciğere ait pulmoner komplikasyonlar ölüm oranı ve ölüm hızını etkilemektedir. Akut komplikasyonlarda, pulmoner emboli (akciğer atardamarının ani tıkanıklığı), zatürre ve akut göğüs sendromu görülebilmektedir. Kronik olarak ise hipertansiyon, uyku apnesi ve solunumda fonksiyonel değişiklikler görüldüğü bilinmektedir.[7], [8]

Belirti ve Semptomlar

Orak hücre hastalığının belirtilerine bakıldığında öksürük, ateş, göğüs ağrısı, nefes darlığı, titreme ve üşüme, hırıltılı soluma ve ağızdan kan gelmesi (hemoptizi) görülebilmektedir. Yaşa göre değişen semptomlar görülmekte, ateş ve öksürüğün en çok 2-4 yaş arasında ortaya çıktığı ifade edilmektedir. İleri yaşlarda nefes darlığı, göğüs ağrısı, öksürük, hemoptizi ve titreyip üşüme gibi belirtilerin ortaya çıktığı bilinmektedir. Yetişkinlerin çoğunda ağrılar başladıktan sonra bu semptomların 2-3 gün sonra belirgin bir şekilde görülmekte ve trombosit sayısında azalma ortaya çıkmaktadır. Kan ve lenf damarlarının iç yüzünü oluşturan doku zarar görmeye başladığı için, endotelde iltihap ve ödem gibi belirtiler ortaya çıkabilmektedir. Orak hücre hastalığı da bu iltihap süreci ile ilerleyen bir hastalık olduğu için, anemiden çok iltihaplanma süreci hasta bireyleri yormaktadır.[2], [4]

Orak hücre hastalığının belirti ve semptomlarına detaylı olarak bakıldığında şunlar söylenebilir:

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

  • Tüm vücudu etkileyen iltihaplanma süreci: Orak hücre hastalığı damar duvarında iltihap meydana getirmektedir. Bunun sonucunda ödem ve fibrozisi oluştuğu için damar duvarında tıkanıklık oluşmaktadır. Kronik böbrek rahatsızlıkları, bacak yarası, KOAH, çevresel arter hastalığı, sarılık, siroz, inme, koroner kalp hastalıkları vb. hastalıklar da damar tıkanıklığı sonucunda orak hücre hastalığı ile birlikte görülebilir. Bu iltihap sürecinin ortaya çıkardığı semptomların başında ağrılı krizler gelmektedir.[2], [7]
  • Geçmeyen ağrılar: İnce kan damarlarının tıkanması ve kanın yetersiz oksijenlenmesi sonucunda orak hücre hastalığının ağrılı semptomları baş göstermektedir. Hasta kendini sürekli yorgun ve tükenmiş hissedebilmektedir. Vücutta geçmeyen ağrılar görülebilmekte ve özellikle fiziksel olarak yaşam kalitesinin düştüğü ifade edilebilmektedir. Ağrıdan dolayı hareketsiz bir yaşam tarzının ortaya çıkması fonksiyonel kayıplara yol açabilmektedir.[6], [9]
  • Kas ve iskelet problemleri: El ve ayak sendromları orak hücre hastalığında önemli semptomlardır. Özellikle eşit olmayan kemik yapısı, seksüel gelişme geriliği, kısa boy, büyüme ve gelişme geriliği ve ağrılı eklemler bu kapsamda örnek verilebilir.[4]
  • Enfeksiyonlar: Enfeksiyonlar orak hücre anemisindeki ağrılı krizlerin önemli bir sebebidir. Ağrı, kırmızı küreler, alyuvalarlar, beyaz küreler ve trombositler arasındaki etkileşimin anlaşılmamış bir sonucu olarak ortaya çıkmaktadır. Bakteriyel enfeksiyonlar bu ağrıları tetiklemekte, bacak ülserleri, sepsisi ve menengit gibi enfeksiyonlar ölüm riski barındırmaktadır.[8]
  • Cinsiyete göre hastalığın ömründe farklılaşma: Orak hücre hastalığı, kadınlarda ortalama 48 sene, erkeklerde ortalama 42 sene ömre sahiptir.[3]
Unsplash

Hastalıkla İlişkili Genler, Etken Faktörler ve Risk Faktörleri

Orak hücre hemoglobini (HbS), hemoglobin A’nın beta-globin genindeki 6. amino asitin glutamik asit yerine valine dönüşmesi sonucu oluşmaktadır. Veyahut glutamik asiti kodlayan GAG adlı nükleotid dizisinde A ve T’nin yer değiştirmesi sonucunda oluştuğu şeklinde bir tanım yapılabilir. Bu değişim, elektroforetik hareketliliği farklı bir hemoglobindir ve molekül durumunda ve çözünürlüğünde farklılıklara yol açmaktadır. Deoksi- durumunda olan orak hücre hemoglobini polimerize olduğu için eriyebilirliği azalmakta ve buna istinaden akışkanlık özelliğinde bozulmalar meydana gelmektedir.[1], [7], [8]

Esasında orak hücre hastalığındaki en önemli etken faktör, kan akışındaki direncin artması ile ilgilidir. Kan akışındaki direncin, membranın kas sertliği, hemoglobin proteininin polimerizasyonu ve hücre içindeki hemoglobin proteininin dikkatinin artması gibi faktörler, bu bağlamda orak hücre anemisindeki önemli faktörlerdir. Orak hücrenin oluşmasını hemoglobin kaynaklı etkileyen faktörlerin dışında, alyuvarların ortalama hemoglobin konsantrasyonu, dehidratasyon (vücudun sıvı kaybetmesi), pH, viskozite (kan akışındaki direnç), oksijenin uzaklaştırılması, damarlardaki dolaşımda yavaşlama-durma gibi etkenler de mevcuttur.[3], [7], [10]

Oraklaşan hücrenin kan ve lenf damarına yapışmasındaki artış, perfüzyonu (sıvının lenfatik sistemden veya kan damarlarından organ veya dokuya geçişi) sınırlandırması bakımından bir risk faktörü olarak ele alınabilir. Bu durum, oksijen tansiyonunda düşmeyi meydana getirmekte ve ardından oraklaşmaya yol açması bakımından tekrarlayan bir risk faktörü olmaktadır. Aynı zamanda orak hücre hastalığına bağlı vücutta çeşitli organ harabiyetleri meydana gelmesi inme riskini beraberinde getirdiği gibi ölümcül etkilere de davetiye çıkarabilmektedir. Bu kapsamdaki başlıca risk faktörleri, akciğerlerdeki damarların tıkanması sonucunda kronik akciğer hastalığına yakalanmak, kemik-eklem ve akciğerlerde kronik organ tahribatı, splenik sekestrasyon krizinden (dalakta kan hücrelerinin sıkışmasından dolayı dalağın genişlemesi ve hemoglobinin düşmesi) dolayı ani kilo kaybı-bayılma-düşme, cilt ve enfeksiyon sorunları ve kas ve doku geriliği olarak örnek verilebilir.[1], [2], [3], [6], [7], [8], [4], [11]

Teşhis Yöntemleri

Orak hücre hastalığının teşhisinde eritrosit morfolojik bozukluklar, hemolitik anemi, aralıklı ağrılar ve dokudaki kan akışının zayıflamasından şüphelenilmektedir. Ebeveynlerin hemoglobin profillerinin araştırılmasına dikkat edilir ve muhakkak hastadan aile fertlerinin öyküsü alınır. Bu hastalığın tanısı genelde çocukluk çağında konmakta, çocukluk çağında alınan özgeçmiş ile tanı koyabilmek daha kolay olmaktadır. Orak hücreli hastaların hastalık deneyimleri heterojen klinik bulgular göstermesi dolayısıyla hastalığın seyrinde tamamen bireysel öyküye göre bir klinik tablo çizilmektedir. Fizik muayene yapılırken sarılık, karaciğer büyüklüğü, çocuk yaşlar için dalak büyüklüğü, solukluk, iskelet bozuklukları gibi bulgulara dikkat edilir. Hematolojik laboratuvar testleri sonucunda kemik iliğinde eritroid hiperplazi (kanda bulunan eritrositlerde yetersizlik) tespit edilmekte ve oraklaşmanın pozitif çıkması gerekmektedir.[5], [7], [8], [4]

Tanı koyabilmek için hemoglobin elektroforezi ve oraklaşma testi yapılması gerekmektedir. Kanın alkali değerlerinde HbS saptanır ve hemoglobinde moleküler mutasyonlar görülür. Yılda üçten fazla hastaneye yatış öyküsü olan hastanın kronik nötrofili, splenik sekestrasyon, ağrılı kriz durum, el-ayak sendromunun varlığı, akus göğüs sendromunun seyri ve hastalanma oranına bakıldığında orak hücre anemisinin klinik seyri anlaşılabilir. Beyne kan gitmesini engelleyen sebebro vasküler hastalık öyküsü olan bireylerde tekrarlayan ağrılı ataklar olduğunda ölümcül risk taşımaları bakımından daha yakından takip ihtiyacı oluşabilir.[5], [12]

Tüm Reklamları Kapat

Tedaviler veya İdare Yöntemleri

Tedavide genel amacın hemoglobin F (HbF) yapımının artırılmasına yönelik olduğu bilinmektedir. HbS çözünürlüğü ve oksijen dengesinin mümkün mertebe değiştirilmesi esas alınmaktadır. Orak hücrelerinin mikrovasküler ortamda bulunmasını azaltarak mümkün mertebe anormal durumda olan orak hücre genini değiştirmek temel alınmaktadır.

Tüm bu amaçlar için izlenen tedavi yolları şöyledir:[1], [2], [3], [7], [8], [4], [10], [12]

  • HbF yapımı için gereken Hidroksiüre (HU) ve 5-Azactadin gibi ilaçlar takviye edilir.
  • Alyuvar çözünürlüğünü dengelemek için Clotrimazol ve Gardos kanal inhibisyonu kullanılır.
  • Orak hücrelerinin mikrovasküler bölgede tutulmasını azaltmak için arginine ve nitric oxide kullanılmaktadır.
  • Ağrılı krizlerde evde ilaç tedavisi yetersiz olursa hastanede fizyolojik olarak serum tedavisine geçilir.
  • Orak hücre anemisi olan hastalara bol su içmeleri tavsiye edilir.
  • Hastalığın idare edilebilmesi için yüksek enerji harcanan dağ tırmanışı, uçağa binme veya ekstrem sporlar tavsiye edilmemektedir.
  • Hastaya aşırı soğuktan, dehidrasyondan ve hipoksiden kaçınmak önerilmektedir.
  • Geçmeyen ağrıların tedavisinde morfin, orta düzey ağrılarda a p.o. oxycodone, düşük ağrılarda ise aspirin takviye edilir.
  • Hastalarda yüksek ateş, pulmoner veya nörolojik semptom tespit edildiğinde muhakkak hastaneye yatırılmalıdır.
  • Koruyucu olması açısından H. influenza ve hepatit aşıları yapılabilir.
  • Yüksek riskli hastalarda transfüzyon (kan aktarımı), MRI incelemeleri ve hipertansiyon taramaları yapılabilir.
  • Kök hücre nakli veya gen tedavisi uygulanır.
  • Magnezyum ve çinko gibi destekleyici tedavi takviyeleri uygulanabilir.

Müddet Tahminleri (Prognoz)

Orak hücre anemili hastalardan beklenen yaşam ömrünün Afrika gibi gelişmemiş ülkelerde 5 yaşından az olduğu bilinmektedir. Bunun yanında, gelişmiş ülkelerin bakım şartları iyi olduğu takdirde dahi hastaların en fazla 40-50 yaş aralığında yaşam süreleri olduğu ifade edilebilir. Kadınlarda 48, erkeklerde ise 42 olan bu yaşam ömrü süresinin kısalığındaki en önemli neden, doku hipoksisidir (kanın yetersiz oksijenlenmesi, doku oksijenasyon bozukluğu).[1], [3]

Orak hücre hastalığının çocukluk çağındaki erken teşhisi ve gereken tedavi yöntemlerinin uygulanması hastalığın kontrol altına alınmasında oldukça işlevsel bir roldedir. Orak hücre hastalığı her bireyin oldukça heterojen bir şekilde deneyimlediği bir hastalık olması bakımından tedavileri de kişinin hastalık şiddetine göre uygulamak gerekmektedir. Literatüre göre homeopatik kök hücre nakli hastalığın erken teşhis edildiği çocuklarda ve hastalığın hafif seyrettiği hastalarda uygulanabilir olması hastalığın seyrini iyileşme yönünde değiştirmektedir.[10], [12]

Tüm Reklamları Kapat

Ancak yetişkinlerde bu tedavinin hastalığın seyrini çocuklarda olduğu gibi etkilemediği, tedavi modellerinde daha başarısız sonuçlar ortaya çıktığı ifade edilebilir. Hastalığın şiddeti yetişkinlikte daha çok arttığı için hastalık komplikasyonlarının da bu oranda şiddetlendiği görülmektedir. Hastalığın seyrinin özellikle çocuklarda ilk beş yaş için dalak büyümesi ve inme riskinin ortaya çıkması ile ilerlediği bilinmektedir. Enfeksiyon, ateş ve tekrarlayan ağrılar ile atak şeklinde gelen bazı klinik bulgular görülür. Erişkinler için ise ayaklarda kronik ülserler görülmekte ve enfeksiyonun şiddetlenmesine bağlı olarak farklı komplikasyonlar da ortaya çıkmaktadır.[10], [12]

En nihayetinde bu hastalığın klinik bulguları kişiden kişiye göre tamamen farklılaştığı için tıp uzmanlarının orak hücreli hastaların erken yaştan itibaren sıkı takip altına alınmaları gerektiği ifade ettikleri bilinmektedir. Birçok orak hücreli hasta erişkin yaşa kadar hiç bulgu vermeden yaşayabilmekte bazen de çeşitli ağrı atakları ile hastaneye kaldırılmaktadır. Bu nedenle çocukluk çağındaki hastalığa dair bulgu elde edilebilecek yaşam öyküsünün dikkatle dinlenmesi, hastalık seyrinin karşılaştırılması ve uygun tedavinin belirlenmesi adına önemlidir.[1], [2], [7], [4], [13]

Görülme Sıklığı ve Dağılımı (Epidemiyoloji)

Orak hücre hastalığı dünyada ve Türkiye’de taşıyıcılık ve görülme sıklığı açısından oldukça yüksek bir orandadır. Orak hücre hastalığının her 600 Afrika kökenli Amerikan vatandaşından birinde, yani %0.15 oranında görüldüğü bilinmekte ve %8’inin de orak hücre geninde heterozigot olduğu ifade edilmektedir.[2]

Hastalığın genotipi açısından taşıyıcı olan ebeveynlerden doğan her bir çocuk için hastalıklı veya normal doğabilme oranının %25, taşıyıcı olarak doğmanın ise %50 olduğu bilinmektedir. Orak hücre geni homozigot olan bireylerde klinik olarak bulgu verse de heterozigot olan taşıyıcılarda bulgu vermeden normal yaşama devam edilir. Bu hastalık Afrika kıtasında yoğun bir şekilde deneyimlenmekte, Amerika, Orta Doğu ve Türkiye de dahil olmak üzere Akdeniz kıyı bölgelerinde görülmektedir. Hindistan’da da oldukça yaygın olarak görülen bir hastalıktır.[7], [8], [4]

Tüm Reklamları Kapat

Agora Bilim Pazarı
Popüler Bilim Seti: İlk Adımlar & Mutlu Beyin (2 Kitap)

Bu seti edinerek elde edeceğiniz kitaplar şunlardır:

  1. İlk Adımlar: Dik Yürümek Bizi Nasıl İnsan Yaptı? – First Steps, Jeremy DeSilva & İpek Kökeş
  2. Mutlu Beyin: Mutluluk Nereden ve Nasıl Gelir – The Happy Brain: The Science of Where Happiness Comes From, and Why, Dean Burnett
Devamını Göster
₺88.00
Popüler Bilim Seti: İlk Adımlar & Mutlu Beyin (2 Kitap)

Hastalığın dünyadaki dağılımında malaryaya karşı gösterdiği direnç ve sonradan ortaya çıkan göçler etkili olmaktadır. Endemik malaryaların olduğu coğrafyalarda bu hastalık yüksek frekansa görülmekte çünkü hastalığın taşıyıcılarının eritrositlerinde malaryal parazitler yaşam döngülerini tamamlayamamaktır. Bu durum normal eritrositlerin malarya (sıtma) tarafından parçalanmasına neden olmaktadır. Taşıyıcı olan bireyler malaryaya karşı genetik olarak korunduğu için doğal seleksiyon avantajları vardır. Bu nedenle sıtma hastalığına yakalanma oranları ve ölüm oranlarının düşük olduğu bilinmektedir. Türkiye’de ise Mersin, Adana ve Hatay gibi güney illerde orak hücre hastası olan ve bu hastalığın taşıyıcısı olan bireylerin sayısının yüksek olduğu ifade edilebilir.[1]

Türkiye’de hastalığın görülme oranları yaklaşık 1200 civarlarında olup HbS sıklık oranının %0.03 olduğu gözlenmekte, bölgeden bölgeye oransal açıdan farklılıklar bulunmaktadır. Bölgesel olarak Çukurova bölgesinin bu hastalığın en çok yoğunluk gösterdiği bölge olduğu bilinmektedir.[1] Aynı zamanda Sağlık Bakanlığı ve Ulusal Hemoglobinopati Konseyinin son verilerinin gösterdiğine göre taşıyıcı sıklığının oranları Antakya’da %10,5, Mersin’de %13,6, Antalya’da %2,5, Adana’da %10,0, Muğla’da %0,5, Diyarbakır’da %0,5 şeklindedir.[5] Dünya çapında 163 ülkede yaklaşık 30 milyon ve üzerinde orak hücre anemili hastanın yaşadığı varsayılmaktadır. 2010 yılında bu hastalıkla doğan bebek sayısı 305.800 iken bu sayının 2050 yılında 404.200’e ulaşacağı düşünülmektedir.[7]

Önlem Yöntemleri

Orak hücre anemisine neden olan hastalıklardan birinin akut göğüs sendromu olduğu bilinmektedir. Akut göğüs sendromunu çocukluk çağında engellemek çok önemlidir; çünkü tekrarlayan göğüs sendromu atakları, kalıcı kronik hipoksemi (kan basıncının azalması ve oksijensizlik) ve erken mortalite gibi nedenlere yol açmaktadır. Bireylerin sigara dumanına maruz kalmamaları ve erken yaşta orak hücre anemisinin tespitine dair solunum sistemi muayenesinden geçmemeleri çok önemlidir.

Doğurgan olan tüm bireylerin kendi hemoglobin örneğini bilmesi hastalığın oluşmasını önleme açısından bir diğer dikkate değer önlemdir. Doğum öncesi tanı ve hasta çocuk teşhisi için hastanelerde daha fazla takip ve çalışmalar yapılması gerekmektedir. Konu ile ilgili eğitimler verilmesi ve özellikle erken yaş eğitim dönemlerinde bireylerin konu ile ilgili bilinçlenmesi adına çalışmaların artması gerekmektedir.

Orak hücre anemisine dönüşecek bir hastalığı bulunan veya bu yönde komplikasyonlar gösteren bireylere kök hücre nakli uygulamaları yapılması literatürde önerilen önemli önleme yöntemleridir.[3], [5], [8]

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
8
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 6
  • Muhteşem! 2
  • Bilim Budur! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Sıkça Sorulan Sorular

Orak hücre hastalığı diğer adıyla Orak Hücreli Anemi (OHA) olan kalıtsal kan hastalığı dünyada ve ülkemizde en çok görülen gen bozuklukları arasındadır. Bu hastalık çekinik kalıtım gösteren ve dokulara oksijen taşıyan bir model olan Hb proteininin sentezinin hasarlı çalışması sonucunda gelişmektedir. Bu hastalık geçmeyen ve tekrarlayan ağrı krizleri, çoklu organ yetmezliği ve hemolitik anemiye (alyuvarların yıkımı) yol açan bir kan hastalığı olarak da ifade edilebilir.[

Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 08/12/2022 10:08:09 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/11084

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Doğa Yasası
Sosyal
Müzik
Sahte
Cinsiyet
Yanlış
Biyokimya
Wuhan Koronavirüsü
Astronomi
Evrimsel Biyoloji
Çeşitlilik
Manyetik
Su Ayısı
Karanlık Madde
Obezite
Kimya Tarihi
Lgbt
Tedavi
Avcı
Göğüs Hastalığı
Doğru
Savunma
Önlem
Nasa
Atmosfer
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
D. Aydın, et al. Orak Hücre Hastalığı Nedir? Sürekli Ağrıyla Yaşayan İnsanlara Nasıl Yardım Edebiliriz?. (25 Ekim 2021). Alındığı Tarih: 8 Aralık 2022. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/11084
Aydın, D., Emektar, D. (2021, October 25). Orak Hücre Hastalığı Nedir? Sürekli Ağrıyla Yaşayan İnsanlara Nasıl Yardım Edebiliriz?. Evrim Ağacı. Retrieved December 08, 2022. from https://evrimagaci.org/s/11084
D. Aydın, et al. “Orak Hücre Hastalığı Nedir? Sürekli Ağrıyla Yaşayan İnsanlara Nasıl Yardım Edebiliriz?.” Edited by Dilan Emektar. Evrim Ağacı, 25 Oct. 2021, https://evrimagaci.org/s/11084.
Aydın, Dilara. Emektar, Dilan. “Orak Hücre Hastalığı Nedir? Sürekli Ağrıyla Yaşayan İnsanlara Nasıl Yardım Edebiliriz?.” Edited by Dilan Emektar. Evrim Ağacı, October 25, 2021. https://evrimagaci.org/s/11084.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve en iyi cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.