Öpüşmenin Tarihi

Bu yazının içerik özgünlüğü henüz kategorize edilmemiştir. Eğer merak ediyorsanız ve/veya belirtilmesini istiyorsanız, gözden geçirmemiz ve içerik özgünlüğünü belirlememiz için [email protected] üzerinden bize ulaşabilirsiniz.

Öpüşme insanlar arasında evrensel değildir, bugün bile bazı kültürlerde yeri yoktur. Bu da bize, çoklukla düşündüğümüz gibi, doğuştan gelen ve içgüdüsel bir davranış olmadığını gösterir. Bir başka olasılık da, öpüşmenin “öperek besleme”den evrimleşen öğrenilmiş bir davranış olmasıdır; öperek besleme, bazı kültürlerde annelerin bebeklerini ağızdan ağıza çiğnenmiş yiyecek geçirerek besleme yöntemidir. Gerçi modern yerel kültürlerin bazılarında öperek besleme uygulansa da sosyal öpüşme yer almaz. Öpüşme ayrıca kültürde yer edinmiş bir ön hazırlık davranışı da olabilir; en azından derin veya erotik öpüşme şekli, cinsel birleşmenin bir ifadesi, alternatifi veya tamamlayıcısıdır.

Durum ne olursa olsun, öpüşme davranışı sadece insanlara özgü değildir. Bonobo maymunları gibi primatlar sık sık birbirini öper, kedi ve köpekler birbirini ve başka hayvanları yalar ve onlara burunlarını sürter, salyangoz ve böcekler bile duyargalarını oynatarak birbirine temas eder. Tabii bütün bu davranışlar, öpüşmeden ziyade hayvanların birbirini temizlemesi, koklaması veya birbiriyle haberleşmesi de olabilir; ancak öyle bile olsa davranışları güven ve bağlanma gerektirir ve bu duyguları güçlendirir.

Eski Hint metinleri öpüşmeden bahseder, muhtemelen 2. yüzyıla dayanan Kama Sutra, bir bölümün tümünü öpüşme şekillerine ayırmıştır. Bazı insanbilimciler, Yunanların erotik öpüşmeyi, Büyük İskender M.Ö. 326 yılında Hindistan’ı istila ettiğinde, Hintlilerden öğrendiklerini ileri sürerler. Yine de bu, öpüşmenin Hindistan’dan çıktığı veya Hint metinlerinin sözel köklerinden daha eski olduğu anlamına gelmez. M.Ö. 9. yüzyıla dayanan Homeros’ta Kral Priamos, oğlunun cesedinin geri verilmesi için yalvararak Akhilleus’un elini unutulmaz bir şekilde öper:

Saygı göster tanrılara Akhilleus, bana da acı, ne olur kendi babanı getir aklına, ben daha acınacak durumdayım ondan, yeryüzünde hiçbir ölümlü katlanmadı benim katlandığıma, oğlumu öldürenin eline uzatıyorum yalvaran dudaklarımı.

[İlyada, Çeviri: Azra Erhat – A. Kadir]

M.Ö. 5. yüzyıla dayanan Herodot Tarihi’nde, eşit seviyedeki erkekleri ağzından, daha düşük seviyedekileri ise yanağından öperek selamlayan İranlılardan söz edilir. Herodot ayrıca Mısırlılar için kutsal sayılan inek etini yedikleri için Mısırlıların Yunanları ağızdan öpmeyi reddettiklerini de anlatmıştır. Öpüşme, Eski Ahit’te de yer alır. Esav’ın kılığına giren Yakup, kör İshak’ı öper ve ağabeyinin yerine kutsanır. Cinsel aşkı öven Ezgiler Ezgisi’nde, âşıklardan biri yakarır: 

Öpücükler versin bana ağzıyla!

Şaraptan yeğdir çünkü okşayıp sevmen.

[Ezgiler Ezgisi, Türkçesi: Samih Rifat]

Romalılar döneminde, öpüşme daha yaygınlaştı. Romalılar eşleriyle sevgililerini, aile bireyleriyle arkadaşlarını ve yöneticilerini öperdi. Onlara göre el ve yanaktan öpmekle (osculum) dudaktan öpmek (basium) veya derin ve tutkulu öpmek (savolium) arasında fark vardı. Ovidius ve Catullus gibi Romalı şairler öpüşmeyi övmüşlerdir, örneğin Catullus 8’deki gibi:

Güle güle sevgilim. Sağlam Catullus'un iradesi

Artık aramayacak, istemeyecek kendisini istemeyeni. 

Sen de ağlayacaksın istenmediğin için. 

Vicdansız, lanet sana, ne olacaksın şimdi? 

Kim arayacak seni? Kim seni güzel bulacak? 

Kimi seveceksin? Kimin olacaksın? 

Kimi öpeceksin? Kimin ısıracaksın dudaklarını? 

Sen, Catullus, sağlam dur, boyun eğme sakın.

[Çeviri: Sunar Yazıcıoğlu]

Romalıların öpüşmeleri sosyal ve politik amaçları da, cinsel amaçları da karşılıyordu. Okuma yazmanın yaygın olarak bilinmediği bu çağda öpüşmeler anlaşmaları onaylamaya yarardı, işte “öpücükle mühürlemek (to seal with a kiss)” deyimi ve noktalı çizgi üzerine “X” işareti koymak buradan çıkmıştır. Romalı vatandaşın sosyal statüsü, onun İmparatoru yanağından ayağına kadar vücudunun neresinden öpeceğini belirliyordu. Çiftler, bir araya gelmiş topluluğun önünde öpüşerek evleniyorlardı, bu uygulama günümüze kadar gelmiştir.

Roma’nın çöküşü ve Hıristiyanlığın yükselişiyle uygulamalar değişmiştir. İlk Hıristiyanlar birbirlerini “kutsal öpücük” ile selamlıyorlardı, öpüşmenin ruh transferi ile ilişkili olduğuna inanılıyordu. Latincede anima sözcüğü hem “nefes” hem de “ruh” demektir ve animus (akıl) gibi ön Hint-Avrupa dillerindeki ane- (nefes alıp vermek, üflemek) kökünden türemiştir. Her ne kadar Aziz Peter “iyilik öpücüğü”nden, Aziz Paul de “kutsal öpücük”ten söz etmişse de ilk kilise tarikatları, Yehuda’nın İsa’ya bir öpücükle ihanet ettiği gün olan Paskalya’dan önceki Perşembe günü öpüşmeyi hariç tuttular. Kilise dışında ise öpüşme sınıf ve sosyal düzeni güçlendirmek için kullanıldı, örneğin tebaası ve vatandaşları krallarının giysisini veya papanın yüzük ya da ayakkabılarını öperdi.

Roma’nın düşüşünden sonra romantik öpüşme 1.000 yılı aşkın bir süre görülmemiş, 11. yüzyılın sonlarında saray aşklarıyla yeniden ortaya çıkmıştır. Romeo ve Juliet’in öpüşmesi bu hareketin simgesidir ve flörtü aile ve toplumun kontrolünden uzaklaştırıp özgürleştirici, hür iradeli ve potansiyel olarak sistemi yıkabilecek bir güç gibi gördüğü romantik aşkı göklere çıkarır. Talihsiz âşıkların kaderi, bu kadar pervasız özgürlüğün birtakım riskleri olabileceğini ve vampirizmin, yanlış kişiyi öpmenin (sağlığı, sınıfı, şerefi, umudu ve mutluluğu tehdit eden) risklerini temsil edecek şekilde evrimleşmiş olabileceğini hatırlatır bize.


Kaynak: Bu yazı Psychology Today sitesinden çevrilmiştir.

Güneş Sistemimizde Yeni Bir Cüce Gezegen Bulundu!

Kar Leoparı

Yazar

Şule Ölez

Şule Ölez

Yazar

Katkı Sağlayanlar

Çağrı Mert Bakırcı

Çağrı Mert Bakırcı

Editör

Evrim Ağacı'nın kurucusu ve idari sorumlusudur. Popüler bilim yazarı ve anlatıcısıdır. Doktorasını Texas Tech Üniversitesi'nden almıştır. Araştırma konuları evrimsel robotik, yapay zeka ve teorik/matematiksel evrimdir.

Konuyla Alakalı İçerikler
  • Anasayfa
  • Gece Modu

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim