Bu Reklamı Kapat

Nurajik Medeniyetinin Devasa Heykelleri, Sardunya Mezarlıklarına 3000 Yıl Boyunca Göz Kulak Oldu!

Nurajik Medeniyetinin Devasa Heykelleri, Sardunya Mezarlıklarına 3000 Yıl Boyunca Göz Kulak Oldu!
Yeniden birleştirilmiş Mont'e Prama devlerinden birkaçı, Sardinya'nın başkenti Cagliari'deki Ulusal Arkeoloji Müzesi'nde sergilenmekte.
National Geographic
Bu Reklamı Kapat
Yazar Francesca Mulas Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
6 dakika
461 Okunma Sayısı
Notlarım
Bu Reklamı Kapat

1974 baharında, tarlalarını süren Sardunyalı çiftçiler, işlerini durdurmak zorunda kaldılar. Büyük bir kaya olduğunu varsaydıkları bir şeye rastlamışlardı; ama daha yakından incelendiğinde, çok daha ilgi çekici bir durum ortaya çıktı: Buldukları şey, taştan yapılma bir kafaydı. Onların keşfi, Batı Akdeniz'deki en önemli Demir Çağı buluntularından birini ortaya çıkardı.

Mont'e Prama adasının bereketli batı kıyısında, kireçtaşı bloğu ortaya çıkarıldı. Sonraki on yıl içinde arkeologlar tarafından toplanan binlerce parçanın ilkiydi. O zamandan beri çıkarılan parçalar birleştirilerek, ortaya dev heykeller çıkarıldı.

Başta kireç taşlarından oyulmuş Mont'e Prama devlerinin boyu, çoğu insandan uzundur. Bazıları neredeyse iki küsür metre boyundadır. Üçgen yüzler ve "T" şeklinde kaş ve burunlara sahip olmak gibi oldukça ikonik özellikleri vardır. En dikkat çekici özellikleri ise gözleridir. Heykellerin gözleri, dümdüz ileriye bakan büyük, yuvarlak eşmerkezli dairelerle tasvir edilmektedir. Bazı heykellerin ellerinde kalkan varken, diğerleri yay taşımaktadır. Bunlara dayanarak bilim insanları, Mont'e Prama heykellerini üç ana başlıkta kategorize ettiler: okçular, boksörler ve savaşçılar.

Bu Reklamı Kapat

Tarihçiler, hala Mont'e Prama devlerinin tam olarak neyi temsil ettiği konusunda emin olmasalar da, hepsi, antik halkı güçlü sembolizmleriyle bir tutmayı amaçladıkları konusunda hemfikir. Halk, dışarıdan gelen saldırılara boyun eğmeden önce, bu heykeller yaklaşık 3.000 yıllık güçlü ve dikkate değer bir Demir Çağı kültürünün bir göstergesi konumundaydı.

Sanatçıyı Tespit Etmek

Günümüzde İtalya'nın bir parçası olan Sardunya'da insanlık tarihi, eskiye dayanır ve hareketli bir geçmişe sahiptir. İtalyan ve İber Yarımadaları arasında yer alan bu bölge, uzun süredir Akdeniz ticaretinde önemli bir rol oynamaktadır.

Mont'e Prama taşları ilk keşfedildiğinde, bilim insanları bunların bir Kartaca tapınağının parçası olduğunu düşündüler. Kartaca, ticari güç elde etmek için Kuzey Afrika'ya odaklandı ve MÖ 500 tarihlerinde Sardunya'yı fethettiler.

Bu Reklamı Kapat

Binlerce heykel parçası bulmanın yanı sıra, 1977-79'da Mont'e Prama'daki kazı, antik Nuragic nekropolünden 30 mezar ortaya çıkardı. Kumtaşı levhalarla kaplı bu silindirik mezarlarda, hepsi oturur ve diz çökmüş vaziyette gömülü erkek ve kadın bedenleri vardı.
Binlerce heykel parçası bulmanın yanı sıra, 1977-79'da Mont'e Prama'daki kazı, antik Nuragic nekropolünden 30 mezar ortaya çıkardı. Kumtaşı levhalarla kaplı bu silindirik mezarlarda, hepsi oturur ve diz çökmüş vaziyette gömülü erkek ve kadın bedenleri vardı.
National Geographic

Daha ayrıntılı çalışmaların ardından ise araştırmacılar, taş parçalarının Kartacalılardan çok daha eski olduğunu fark etti. Birçok kişi tarafından Sardunya arkeolojisinin babası olarak kabul edilen Giovanni Lilliu, parçaları inceledikten sonra, Sardunya'nın Nurajik uygarlığı'nda yapılan bronz heykelciklerle aynı özelliklere sahip olduğu sonucuna vardı.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

MÖ 18. ilâ 8. yüzyıllar arasında gelişen Nurajik medeniyeti, hem metal hem de taş işçiliği ile ünlenmişti. Ada genelinde, nuraghi (Medeniyetlerinin ismini de buradan almışlardır) olarak bilinen farklı megalitik yapılar inşa ettiler. Günümüzde, adada altı binden fazla nuraghi biberi kayda geçmiştir ki bu, 24 bin km2'lik (hemen hemen Amerika Birleşik Devletleri'ndeki New Hampshire eyaletinin büyüklüğü) bir arazi için dudak uçuklatacak bir sayıdır.

Genelde dairesel bir odaya sahip bir kulenin hükmettiği bu yapılar, sadece Sardunya'da bulunur. Tam olarak hangi amaçla inşa edildikleri bilinmiyor. Bunların kale, konut, saray veya üçünün birleşimi olduğuna dair teoriler vardır. MÖ 1200 civarında, nuraghi yapımlarının büyük ölçüde durmuş olması muhtemel ancak yüzyıllar boyunca kullanılmaya devam edildiler.

Nuraghe Palmavera (M.ö. 15. ila dokuzuncu yüzyıllar), Nuragic kültürünün Geç Tunç Çağı'nda Sardunya'da inşa ettiği megalitik yapıların ikonik bir örneğidir.
Nuraghe Palmavera (M.ö. 15. ila dokuzuncu yüzyıllar), Nuragic kültürünün Geç Tunç Çağı'nda Sardunya'da inşa ettiği megalitik yapıların ikonik bir örneğidir.
National Geographic

Devasa heykellerin yaratılmasından bir süre sonra, Nurajik kabilesi zayıflamaya ve gerilemeye başladı. Hem Yunanlılar hem de Fenikeliler, adanın verimli maden kaynakları için savaştılar ve Fenikeliler galip çıktı. Daha sonra, Kuzey Afrika'daki Kartacalı kuzenleri (Kartaca, aslen Fenikeliler tarafından kurulmuştu) MÖ 6. yüzyılda Sardunya'yı fethetti.

Nurajik uygarlığının tarih sahnesinden çekilmesiyle, heykeller yok edilmiş gibi görünüyor. Görünüşe bakılırsa, bu, kasıtlı bir şekilde yapılmış bir saygısızlıktı. Bilim insanları, bunun muhtemelen Fenikeli veya Kartacalı sömürgeciler tarafından yapıldığı, amaçlarının ise eski düzeni alenen karalayarak kendi sistemlerini dayatmak olduğu kanısındalar.

Mont'e Prama'nın Kudretli Heykellerinin Özellikleri

2007 ve 2011 yılları arasında arkeologlar tarafından yeniden bir araya getirilen devasa Sardunya heykelleri, yukarıda da söz ettiğimiz gibi üç ana kategoriye ayrılıyor: boksörler, okçular ve savaşçılar. Heykellerde eksik parçalar bulunmakta, ancak arkeologlar, henüz bozulmadıkları zamanlarda her heykelin kendi kategorisinde ortak özellikler barındırdığına inanıyor.

Bu Reklamı Kapat

Şu ana kadar bulunmuş sayıca en fazla kategori olan boksörler, çıplak göğüslüdür ve diğer kategoriler arasında en kalınıdır. Her figür, başının üstünde bir siperlik taşımaktadır. Arkeologlar, bir zamanlar sağ ellerinde törensel bir savaş eldiveni bulunan parçalar da tespit etmişlerdir. Yüzler, gözlere göre iki eş merkezli daireye sahiptir. Tarihçiler, bu figürlerin dini, hatta rahiplik rolüne sahip savaşçı-sporcular olduğunu tahmin ediyorlar.

Okçuların sağ eli selam için havaya kaldırılmış, eldivenin içindeki diğer eli ise omzuna dayanan yayı tutmuş vaziyette tasvir edilmiştir. Uzun saç örgüleri ise aşağıya doğru sarmaktadır. Henüz iyi korunmuş okçu kafaları bulunamadı, bu nedenle bilim insanları savaşçılarla aynı yüz özelliklerini paylaştığına inanıyorlar. Şimdiye kadar bulunan birkaç savaşçı heykelin durumu kötüdür. Miğferlerinin ortasında bir arma ve üstte iki boynuz bulunmaktadır. İlk yontulduklarında, muhtemelen hepsi dairesel kalkanlar taşıyordu.

Kusursuz eşmerkezli daireler ve T şeklinde bir alın ve burun... Cagliari Ulusal Arkeoloji Müzesi'ndeki Sardunya'nın "taş devleri"nden birinin yüzü bunlardan oluşur.
Kusursuz eşmerkezli daireler ve T şeklinde bir alın ve burun... Cagliari Ulusal Arkeoloji Müzesi'ndeki Sardunya'nın "taş devleri"nden birinin yüzü bunlardan oluşur.
National Geographic

Zorlu Görev

1970'lerden bu yana yapılan kazı çalışmaları, Mont'e Prama'nın eski bir Nurajik nekropolüne ev sahipliği yaptığını doğruladı. En eski mezarların tarihi ise MÖ 11. yüzyıla dayanmaktadır. Yalnızca daha fazla heykel parçası bulunarak değil, aynı zamanda da arkeologların nuraghinin minyatür taş modellerini ortaya çıkarmasıyla, kazılar; alanın tartışmasız Nurajik kültürüne ait olduğunu doğruladı.

Birlikte ele alındığında, Mont'e Prama sahasındaki müteakip kazılardan elde edilen bulgular, taş devlerin MÖ 10. ilâ 8. yüzyıllar arasında (yani Geç Demir Çağı'nda) Nurajik dönemin zirvesinin sonuna doğru yontulduğunu ortaya çıkardı.

Bu Reklamı Kapat

Mont'e Prama'daki arkeolojik çalışmaların çoğunun merkezinde, nekropoller (mezarlar) vardı. Ayrıca bölgedeki topraktan alınan çok sayıda parça, sabırla incelendi. Ekibin üstlendiği görev oldukça büyüktü, çünkü 1970'lerin ortalarından bu yana binlerce çeşit parça birikmişti.

Dev heykeller arasında, bir Nuraghe modelinden yapılma bu merkezi kule gibi, Mont'e Prama'da minyatür nuraghi modelleri de bulundu.
Dev heykeller arasında, bir Nuraghe modelinden yapılma bu merkezi kule gibi, Mont'e Prama'da minyatür nuraghi modelleri de bulundu.
National Geographic

2007'de taş figürleri yeniden birleştirmek için özenli bir çalışma başladı. 2011 yılına kadar uzmanlar, taş parçalarını çoğu tamamlanmamış 24 heykel halinde yeniden birleştirmeyi başardı. Bugün bu Demir Çağı şaheserlerini, Sardunya'nın başkenti Cagliari'deki Ulusal Arkeoloji Müzesi'nde ve Mont'e Prama bölgesinin yakınında bulunan Cabras'taki Giovanni Marongiu Kent Müzesi'nde görmek mümkündür.

2015 yılında, ondan 1 sene önce Mont'e Prama'da bulunan iki okçu da dahil olmak üzere üç figür daha restore edildi. Bu heykellerin tarzı, daha önce bulunanlardan belirgin şekilde farklıdır. Heykellere ek olarak ekip, aynı zamanda çok sayıda nuraghi modelini de restore etmektedir.

Önemli Hususlar ve Teoriler

Nurajik topluluğunun bu heykelleri neden diktiği ve bulundukları arazide nasıl yerlerine koydukları, yaklaşık 3.000 yıl sonra bile hala uzmanlar tarafından tam olarak yanıtlanmış değil. Bazıları, heykellerin, muhtemelen nekropolde gömülü yatan Nurajik askeri ve rahip sınıflarını temsil ettiğini iddia ediyor.

Başka bir teori ise heykellerin Nurajiklerin tarihî kahraman figürlerini, belki de devasa nuraghi yapılarını inşa etmiş olanları temsil ettiğidir. Bu teoriye göre heykeller, Yunanca bir terim olan heroon (bir kahramana veya kahramanlara adanmış bir tapınak veya anıt) olarak dikilmiş olabilir. Nekropolün yakınına yerleştirilen bu ata-kahramanlar, ada topluluğunu birbirine bağlayan geleneksel değerlerin ve ortak mirasın bir hatırlatıcısı olabilir.

Santa Vittoria di Serri'nin Nuragic Tapınağı'ndan çıkarılmış bu parçanın Cagliari Ulusal Arkeoloji Müzesi'nde sergilenişi.
Santa Vittoria di Serri'nin Nuragic Tapınağı'ndan çıkarılmış bu parçanın Cagliari Ulusal Arkeoloji Müzesi'nde sergilenişi.
National Geographic

Günümüzde bile Sardunyalılar, geçmişlerinin bu tür sembolleriyle güçlü bir duygusal bağ kuruyorlar. Mont'e Prama devlerinin simaları o kadar iyi tanındı ve ünlendi ki, nuraghi evlerini geçerek adanın antik geçmişinin sembolü olmayı başardılar.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Merak Uyandırıcı! 4
  • Muhteşem! 2
  • Tebrikler! 1
  • Bilim Budur! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Sıkça Sorulan Sorular

Yapı veya anıt oluşturmak amacıyla kullanılan antik taş anlamına gelmektedir.

(Sıfat) Megalitlerle ilgili anlamına gelir veya bir dönemi kapsayan terimdir.

Bilhassa bir antik kente ait büyük bir mezarlık anlamına gelir.

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 17/01/2022 01:56:15 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/11181

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Hasta
Nörobiyoloji
Yıl
Yapay Zeka
Elementler
Kalıtım
Arı
Viral Enfeksiyon
Haber
Viroloji
Yeşil
Maymun
Doğa Yasası
Şehir
Dalga
Köpekler
İnsan Türü
Genler
Eşcinsellik
Deney
Element
Depresyon
Meyve
Virüsler
Güneş
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Bu Eseri Neden Tavsiye Ediyorsun?
Aşağıdaki kutuya, isimli neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin faydalı bulunması halinde Evrim Ağacı kullanıcılarından daha fazla UP kazanman [UP bilgi linki] mümkün olacak. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Tavsiye Et