Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat

Nöroseksizm Nedir? Erkek ve Kadınların Beyni Neden ve Ne Kadar Farklı?

Nöroseksizm Nedir? Erkek ve Kadınların Beyni Neden ve Ne Kadar Farklı? Cambridge Independent
6 dakika
21,682
Tüm Reklamları Kapat

Bilişsel sinirbilimci Gina Rippon, The Gendered Brain (Cinsiyetlendirilmiş Beyin) kitabının başlarında, erkekler ve kadınlar arasındaki farkı "nihayet" açıklamayı başardığını iddia eden çok sayıda beyin araştırmasından birini anlatır. Bu araştırmada, Kaliforniya Üniversitesi’ndeki araştırmacılar tarafından, 21 erkek ve 27 kadına manyetik rezonans görüntüleme (MRG) analizi yapılmıştır. Bugünün standartlarına göre çok az katılımcıya sahip olan olan bu küçük araştırma makalesinin sonuçları; gazetelerden bloglara, televizyondan kitaplara ve nihayetinde öğretmen eğitimlerinden kurumsal liderlik konferanslarına kadar çok yerde kendine yer bulmuştur.

2010’un bir sabahında, ABD televizyon ağı CBS'deki bir program olan Early Show'da bu çalışmanın kötü bir kestirim olduğunu görerek güne başladım. Sunucu Harry Smith ve tıbbi muhabir Jennifer Ashton, erkeklerin beyinlerinin kadınlarınkinden altı buçuk kat daha fazla gri maddeye sahip olduğunu, kadınların beyinlerinin ise erkeklerinkinin on katı kadar fazla beyaz maddeye sahip olduğunu müdjdeliyordu.

Daha sonra, erkeklerin matematikteki yetenekleri ve kadınların çok görevli olma yetenekleri hakkında şakalar yapıldı. Yalnız, bu farklılıkların kadınların beyinlerinin yaklaşık %50 daha büyük olmasını gerektireceğini, Irvine ekibinin beyin hacmini bile kıyaslamadığını ve sadece IQ ile gri veya beyaz madde ölçütleri arasındaki ilişkiyi araştırdığını hesaba katmamışlardı.

Tüm Reklamları Kapat

Nöroseksizm: Beyindeki Cinsiyet Ayrımcılığı

Cinsiyet farkı araştırmaları; hesap edememe, yanlış yorumlama, yayın önyargısı, zayıf istatistiksel bilgiler ve yetersiz kontroller ile doludur. Cinsiyet farklılıklarındaki ayrımcılığa karşı güçlü bir ses olan Rippon, bu iddialı kitabında da bu sonsuz döngüyü kırmak için pek çok örneği ortaya çıkarıyor.

Bir beyin çalışması kadınlarla erkekler arasındaki farkı keşfetme iddiasındadır; ''En sonunda gerçek bulundu!'' diye ilan edilir. Diğer araştırmacılar şanslılarsa bazı hatalı kestirimleri veya kötü tasarım kusurlarını ortaya koyar, başka bir ''Aha!" anı üretilene kadar hatalı iddia ortadan kalkar ve döngü tekrarlanır. Rippon'un gösterdiği gibi bu beyin farklılıkları avı; ''Bilimin geliştirdiği tüm tekniklerle birlikte, çağlardan beri coşkulu bir şekilde devam ediyor'' ve son otuz yıldır MRI araştırmalarının katılması ile birlikte iyice patlak verdi.

Bununla birlikte, The Gendered Brain’in ortaya koyduğu gibi, cinsiyete bağlı beyin farklılıkları hakkında kesin bulgular yoktur. Modern sinirbilimciler, kadın beyninin 140 gramlık eksiğinin ötesinde (19. yüzyıldan beri bu durumdan sinsice keyif alınmaktadır!), kadın ve erkeklerin beyinleri arasında kategorik bir fark tespit etmediler.

Kadınların beynindeki dil işleme yarımküreleri erkeklerinkinden daha fazla yayılmamıştır. 1995 yılında yayımlanmış kısacık bir Nature makalesi böyle bir fark olduğunu ilan etmiş olsa da, 2008'de yapılan büyük bir meta-analiz, aynı sonuca ulaşamamıştır. Beyin büyüklüğü, vücut büyüklüğü ile artar ve gri ila beyaz madde oranı veya corpus callosum adı verilen sinir sisteminin enine kesit alanı gibi bazı özellikler, beyin boyutuna göre doğrusal olmayan bir şekilde ölçeklenir.

Tüm Reklamları Kapat

Fakat bunlar sadece "derece cinsinden" farklılıklardır; "çeşit farklılığı" değildirler. Rippon'un belirttiği gibi, küçük başlı erkekleri büyük başlı kadınlarla karşılaştırdığımızda bu farklılıklar görülmez ve bunun insanların hobileri veya maaş farklılıkları ile hiçbir ilişkisi yoktur.

Nöroseksist Önyargının Tarihi

Rippon’ın ana mesajı şöyle özetlenebilir:

Cinsiyetlendirilmiş bir dünya, cinsiyetlendirilmiş bir beyin üretecektir.

Rippon'ın kitabı, Angela Saini’nin Inferior’ı (2017) ve Cordelia Fine’ın Delusions of Gender’ı (Cinsiyet Yanılgıları, 2010) ile aynı sonuçlara varıyor ve beyin seviyelerindeki farkı yaymaya çalışan ''nöroseksizm''i ortadan kaldırmaya çalışıyor.

Bu çalışmalar geçmişte kalmış olsaydı, bu kitapları okumak çok eğlenceli olabilirdi; fakat ne yazık ki bu iddialar halen gündemde. Rippon, bu çalışmalara örnek olarak kadınların ''insan evriminin en aşağı biçimlerini temsil eder'' diye ilan edebilmek için portatif sefalometresini (kafatası boyutunu ölçen alet) kullanan sosyal psikolog Gustave Le Bon'dan 1895 tarihli bir alıntı yaparak başlıyor ve 2017 yılında, Google mühendisi James Damorete’nin kadınların teknoloji ve liderlik rolündeki eksikliklerinin ''biyolojik nedenler''i hakkında çalışma arkadaşları için yazdığı blogla son veriyor.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Aslında maddi destek istememizin nedeni çok basit: Çünkü Evrim Ağacı, bizim tek mesleğimiz, tek gelir kaynağımız. Birçoklarının aksine bizler, sosyal medyada gördüğünüz makale ve videolarımızı hobi olarak, mesleğimizden arta kalan zamanlarda yapmıyoruz. Dolayısıyla bu işi sürdürebilmek için gelir elde etmemiz gerekiyor.

Bunda elbette ki hiçbir sakınca yok; kimin, ne şartlar altında yayın yapmayı seçtiği büyük oranda bir tercih meselesi. Ne var ki biz, eğer ana mesleklerimizi icra edecek olursak (yani kendi mesleğimiz doğrultusunda bir iş sahibi olursak) Evrim Ağacı'na zaman ayıramayacağımızı, ayakta tutamayacağımızı biliyoruz. Çünkü az sonra detaylarını vereceğimiz üzere, Evrim Ağacı sosyal medyada denk geldiğiniz makale ve videolardan çok daha büyük, kapsamlı ve aşırı zaman alan bir bilim platformu projesi. Bu nedenle bizler, meslek olarak Evrim Ağacı'nı seçtik.

Eğer hem Evrim Ağacı'ndan hayatımızı idame ettirecek, mesleklerimizi bırakmayı en azından kısmen meşrulaştıracak ve mantıklı kılacak kadar bir gelir kaynağı elde edemezsek, mecburen Evrim Ağacı'nı bırakıp, kendi mesleklerimize döneceğiz. Ama bunu istemiyoruz ve bu nedenle didiniyoruz.

Rippon’un gösterdiği gibi, son dönemde, kadınların yetersizliğini kanıtlamak için yapılan bu "kanıt avlama" çalışmaları, kadın ve erkeğin birbirini "tamamladığı" inancını kanıtlamak için yapılan bir ava dönüşmüştür. Dolayısıyla son dönemde nöroseksist söylemler, kadınların erkeklerden daha az zeki olmadığı, sadece farklı toplumsal cinsiyet rollerinin olduğuna yönelmiştir. Bu yüzden kadınların beyninin empati ve sezgiye bağlı olduğu söylenirken, erkek beyinlerinin akıl ve eylem için optimize edildiği söylenmektedir.

Philadelphia'daki Pennsylvania Üniversitesi'ndeki araştırmacılar, son derece meşhur olan 2014 MRG çalışmalarını; erkek ve kadınların beyinlerinin birbirine zıt yönlerde giden metro haritalarına dönüştüğünü gösteren bir görsel olarak halka sundular. Bu görsele göre, kadınlardaki bağlantılar çoğunlukla beyin yarım küreleri arasındaydı. Erkeklerde ise yarımkürelerin içindeydi.

Ne var ki bu çalışma, ergen katılımcılar arasında hiçbir farklılık göstermeyen bağlantıların büyük çoğunluğunu göz ardı etmektedir. Ayrıca, ergenlik süresince görülen olgunlaşmanın beyin büyüklüğüne göre farkı da gözetilmemiştir.

Kültürel Yollar

Kadınlar ile erkekler arasındaki beyin bağlantıları açısından bir fark yoksa, erkekler ve kadınlar arasındaki bariz davranışsal farklılıkları ve ilgi alanı farklılıklarını nasıl açıklarız?

İşte burada, Rippon’un "cinsiyetlendirilmiş bir dünyanın" insan beyni üzerindeki etkisine ilişkin tezine geliyoruz. Rippon, tezini dört basamak üzerine inşa ediyor:

  1. Modern beyin görüntüleme yöntemleri,
  2. Cinsiyet farkı araştırmasının sefil tarihi,
  3. Sosyal bilişsel sinirbilimin ortaya çıkışı, ve
  4. Yenidoğanlarda beyindeki cinsiyet farklılıkları için şaşırtıcı derecede zayıf kanıtlar.

Rippon, çocuklardaki ''serebral süngerleri''n farklılaşma nedenini doğum öncesi başlayan "pembe-mavi kültürü"ne bağlıyor.

Tüm Reklamları Kapat

Dördüncü bölüm bizi, mutlu son olmasa da, yirmi birinci yüzyıla getiriyor. Bu bölüm, bilim ve teknolojiyle ilgilenen kadınlara odaklanıyor. Özellikle de bu "toplumsal cinsiyetlere dayanan dünyanın" (ki buna "dahi" olmanın maskülen bir özellik olması ve bilimin profesyonelleştirilmesi de dahil), kadınların bu dünyaya girişini nasıl engellediğini anlatıyor. Ayrıca yüksek statülü dünyada ilerlemenin kadınlar için zorluklarına yer veriliyor.

Bu dünyada yetenekli kadınlar "yük beygiri" olarak, erkekler ise "vahşi dahiler" olarak görülüyor. Lin Bian, Sarah-Jane Leslie ve Andrei Cimpian tarafından yapılan araştırmaya göre, bu ayrım çocuklarda altı yaşına kadar içselleştiriliyor. Bu faktörlerin tümü, farklı beklentilerde beyin oluşturma döngüsüne giriyor; kendine güven ve risk alma, erkek ve kız çocuklarını farklı kariyer ve başarı yörüngelerine itiyor.

Fikirleri Değiştirmek

Bu son odak noktası, kitabın alt başlığını açıklıyor: "Kadın Beyni Mitini Yerle Bir Eden Yeni Sinirbilim". Beyin farkı gerçeğini gösteren bu kitap, neden kadınla sınırlandırılmıştır?

Tüm Reklamları Kapat

İlk başta Louann Brizendine’nin Female Brain (Kadın Beyni, 2006) kitabına bir gönderme ve saldırı olduğunu düşünmüştüm. Belki de bir ''kadın fizikçi'' veya ''kadın cerrah''a atıfta bulunduğumuz gibi, ''kadın beyni''nin nasıl vurgulandırıldığının altını çizmek gerekiyordu.

Alt başlık ne olursa olsun, bu kitap, cinsiyetlendirilmiş beyin gerçeğini ortaya koyma konusunda hedefine ulaşıyor. Beyin; karaciğerden, böbreklerden veya kalpten daha fazla cinsiyetli değildir.

Sonlara doğru Rippon, şu anki ikili cinsiyet kategorileri arasında geçiş yapan veya yaşayan insan sayısındaki artışa dair bu bulguların sonuçları ile uğraşıyor. Rippon, sözlerini şimdilik şöyle bitiriyor:

Çoğumuz bizi üniseks beyne yönlendiren ''biyo-sosyal deli gömleklerimiz''e bağlanmış halde, kültürel olarak cinsiyetlendirilmiş bir yoldan, bir diğerine doğru sürükleniyoruz.
Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
124
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 30
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 23
  • Muhteşem! 13
  • Umut Verici! 9
  • Merak Uyandırıcı! 8
  • İğrenç! 8
  • İnanılmaz 7
  • Bilim Budur! 6
  • Grrr... *@$# 5
  • Güldürdü 3
  • Üzücü! 3
  • Korkutucu! 2
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Nature | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 17/07/2024 21:36:23 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8017

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Güç
Afrika
Makine
İnsanın Evrimi
Roma
Diş Sorunları
Sivrisinek
Evrimleşme
Asteroid
Covid-19
Mavi
Felsefe
Dilbilim
Sahtebilim
Kara Delik
Kanser
Karanlık Enerji
İmmünoloji
Bilişsel
Damar
Ölümden Sonra Yaşam
Astrobiyoloji
Paleontoloji
Büyük Patlama
Radyo
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
L. Eliot, et al. Nöroseksizm Nedir? Erkek ve Kadınların Beyni Neden ve Ne Kadar Farklı?. (19 Ekim 2019). Alındığı Tarih: 17 Temmuz 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/8017
Eliot, L., Sever, M. Ç., Bakırcı, Ç. M. (2019, October 19). Nöroseksizm Nedir? Erkek ve Kadınların Beyni Neden ve Ne Kadar Farklı?. Evrim Ağacı. Retrieved July 17, 2024. from https://evrimagaci.org/s/8017
L. Eliot, et al. “Nöroseksizm Nedir? Erkek ve Kadınların Beyni Neden ve Ne Kadar Farklı?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Translated by Meltem Çetin Sever, Evrim Ağacı, 19 Oct. 2019, https://evrimagaci.org/s/8017.
Eliot, Lise. Sever, Meltem Çetin. Bakırcı, Çağrı Mert. “Nöroseksizm Nedir? Erkek ve Kadınların Beyni Neden ve Ne Kadar Farklı?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Translated by Meltem Çetin Sever. Evrim Ağacı, October 19, 2019. https://evrimagaci.org/s/8017.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close