Evrim Ağacı Logo Evrim Ağacı
Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

NEG-II Köyünün Evrimi: Toplayıcılıktan Tarıma Nasıl Geçildi?

NEG-II Köyünün Evrimi: Toplayıcılıktan Tarıma Nasıl Geçildi?
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Ağaçlardan inip yollara düşen atalarının üzerinden milyonlarca yıl geçmiş, insanlık artık birçok sıfatı geride bırakıp Homo cinsiyle tanımlanacak duruma gelmişti. Keskin bir taş olarak anlatabileceğimiz Oldowan adı verilen ilk taş aletlerle adeta “mucit” olan insanlık için besin üreticiliğine geçilecek döneme yaklaşık 2 bin yıl kalmıştı. İşte şimdi o döneme gidiyoruz! Bir dönem ellerindeki silahlar ile yabani hayata meydan okumaya çalışan insanlık için, günümüzdeki sosyal, siyasal konuların doğmasına zemin hazırlayan olay olarak görebileceğimiz tarıma geçiş üzerine yeni bir şey daha öğrendik. Kudüs İbrani Üniversitesi’nin İsrail’deki bir köyde yaptığı çalışmalar ile bundan 12 bin yıl öncesine yolculuğa çıkıyoruz!

Kudüs İbrani Üniversitesi arkeologlarının Ürdün Vadisi’nde yaptıkları araştırmaların sonuçlarında 12 bin yıl öncesine kadar uzanan bir köye işaret ediliyor. Hem Paleolitik hem de Neolitik dönemden izler taşıyan, Nahal Ein Gev II (NEG II) ismiyle anılan bu köyün, toplayıcılıktan tarıma geçiş aşamasına bir kanıt olduğunun üzerinde duruluyor. Bir diğer yandan Celile Denizi’nin batısında, Katzrin’deki Golan Tepeleri’ninse güneyinde kalan bu köyün yaklaşık 12.000 metrekarelik alanı kapsadığı belirtiliyor.

Levant’in güney kısmında kalan NEG II ve civardaki köyler
Levant’in güney kısmında kalan NEG II ve civardaki köyler

Paleolitik ile Neolitik arasında kalan NEG II hakkındaki bilgilere devam etmeden önce birkaç konuyu aydınlatmak gerekiyor: İnsanlığın tarıma geçişi elbette bir anda olmadı. İlk çiftçilerden önce Natufyen olarak geçen ve yabanıl tahıl ile hayvana dayalı köy yaşamı olarak adlandırabileceğimiz bir kültüre bürünen insanlık, tarıma giden yolda bir süre bu isimle yer aldı. Tarıma geçiş evresi olarak da adlandırabileceğimiz bu dönemin ardından insanlığın, çanak çömlek yapıp kullanmaya ve hatta yabanıl tahıldan un elde edebilmek adına taş dibekler kullanmaya başladığı görülüyor. Peki kronolojik bir sıralama yapacak olursak Natufyen kültüründen sonra tarımla uğraşmaya başlayan atalarımızın o süreçten devletin kökenine kadarki dönemde yaptıkları nelerdi? 

  • Günümüzden 12.000-10.000 yıl önce: Yarı avcı-toplayıcılık (Natufyen kültürü)
  • Günümüzden 10.000-7.500 yıl önce: Erken kuru tarım ve keçinin evcilleştirilmesi
  • Günümüzden 7.500-5.500 yıl önce: Besin üreticiliğinde artan uzmanlaşma
  • Günümüzden 5.500 yıl önce: Devletin kökeni

Ek bilgiden sonra hemen konumuza dönüyoruz: Günümüzden yaklaşık 12 bin yıl öncesine ışık tutan NEG II, yukarıda belirttiğim Natufyen dönemin sonlarına işaret etmekle birlikte bizlere tarıma geçiş üzerine de bilgiler veriyor. PLoS ONE’da yayınlanan yazısında, NEG II kazılarının başındaki isim Grosman şöyle yazıyor:

“NEG II’de bulunan taşlar kronolojik açıdan Paleolitik döneme ait olsa da; böylesine bir sanat geleneği, büyüklük, arkeolojik bulguların kalınlığı ve mimari düzen, erken tarımsal toplulukların yer aldığı Neolitik dönemden izler taşıyor.”

Ürdün Vadisi’ndeki bu olası çakışmanın, avcı-toplayıcı Paleolitik dönem toplumlarından Neolitik dönemdeki tarım toplumlarına geçişin sosyo-ekonomik açıdan anlaşılmasında önemli olduğunu belirten Grosman, NEG II’deki yapıların köy adına dört aşamaya tanıklık ettiğini; bulunan hayvan kemiklerinden hareketle de insanlığın bu köye yerleştiğini, yani burada kalıcı olduğunu vurguluyor. Ayrıca NEG II’nin Genç Dyras olarak adlandırılan iklimsel sıçramaların yaşandığı bir dönemde insanlar için yaşam alanı olduğu düşünülüyor. 

Taş aletler üzerinden NEG II’yi inceleyelim: Yukarıdaki görselde 4 ve 5 o dönemde kullanılan kazıcı aletler olarak karşımıza çıkıyor. Bundan yaklaşık 12 bin yıl önce NEG II’de yaşayan insanlar 6 ve 7’deki eşyaları oyma işleminde kullanıyorlarken; 8-20 arasındakileri delmek için, 21-29 arasındakileriyse bugünkü orağa benzer işlevi olan eşyalar olarak kullanıyorlardı. 

İşin sanatsal olarak adlandırabileceğimiz boyutuna bakmak içinse yukarıdaki görsele göz atabiliriz. Yukarıdaki görselde 1 ile numaralandırılan nesne bir delikli parça, 2’den 5’e kadar olan kısım dekoratif objeler olarak karşımıza çıkarken; 6 bir taş tutucu, 7’yse kabuktan bir boncuk gibi görünüyor. 8’den 10’a kadar numaralandırılan eşyalar disk şeklindeki boncukları gösterirken; kalan parçalarsa disk şeklindeki boncukların eski halleri olarak adlandırabileceğimiz nesneleri işaret ediyor.

Bir diğer yandan Joy McCorriston ve Frank Hole, tarım koşullarının ne zaman oluştuğuna yönelik sorularına yanıt alabilmek adına, Ürdün Vadisi üzerine çalışmış ve bundan yaklaşık 10 bin yıl öncesindeki kuraklıktan dolayı çekilen göllerin etrafında, tarıma geçiş evresine dair kanıtların olduğunu söylemişlerdi. Mezar kalıntıları da dahil olmak üzere bir topluluğun yaşadığına dair izler barındıran NEG II’de yapılan araştırmalarda; insan kalıntıları, hayvan kemikleri, taş aletler ve sanat belirtileri bulunması bu ikilinin aradığı sonuçlara atıf yapabilmemize olanak tanımış oldu.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 1
  • Tebrikler! 1
  • Bilim Budur! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • İnanılmaz 1
  • Umut Verici! 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • M. İlin, et al. (2017). İnsan Nasıl İnsan Oldu?. ISBN: 9754680195. Yayınevi: Say Yayınları.
  • G. Bates. (2013). 21.Yüzyılda Kültürel Antropoloji İnsanın Doğadaki Yeri. ISBN: 9786053991243. Yayınevi: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
  • C. P. Kottak. (2014). Antropoloji: İnsan Çeşitliliğinin Önemi. ISBN: 9944492775. Yayınevi: De Ki Basım Yayım Ltd. Şti..
  • E. de Lazaro. 12,000-Year-Old Natufian Village Unearthed In Jordan Valley. (18 Şubat 2016). Alındığı Tarih: 15 Şubat 2020. Alındığı Yer: Sci News | Arşiv Bağlantısı
  • R. Wootliff. 12,000-Year-Old Village Discovered In Jordan Valley. (17 Şubat 2016). Alındığı Tarih: 15 Şubat 2020. Alındığı Yer: Times of Israel | Arşiv Bağlantısı
  • L. Grosman. (2016). Nahal Ein Gev Ii, A Late Natufian Community At The Sea Of Galilee. PLOS One. | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 30/11/2020 05:07:00 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/4252

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Beslenme
Biyokimya
Sağlık
Fotosentez
Kütleçekimi
Viral
Nöron
Beslenme Bilimi
Balina
Bilim
Türleşme
Küresel Salgın
Elektrokimya
Bebek
Balıklar
Lhc (Büyük Hadron Çarpıştırıcısı)
Ses
Evrimsel Biyoloji
Carl Sagan
Sinir Sistemi
Üreme
Maske
Viroloji
Biliş
Sağlık Örgütü
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Bir cumhuriyet, hukuk ve onur prensipleri aşılanmış vatandaşlar olmaksızın hayatta kalamaz.”
Charles Darwin
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol