Evrim Ağacı Logo Evrim Ağacı
Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Neden Lavaboya Kızartma Yağlarınızı Dökmemelisiniz?

Neden Lavaboya Kızartma Yağlarınızı Dökmemelisiniz? Newsweek
Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
3 dakika
9,017 Okunma Sayısı
Not Ekle
Reklamı Kapat

Özenle seçilmiş, lezzetli yağlar kullanarak hazırlanmış yemeğinizi yerken, yapılacak uygun bertaraf yöntemi, büyük olasılıkla aklınızdaki son şey olacaktır. Çoğumuz, yemeğimiz bittikten sonra içgüdüsel olarak tencere veya tavamızı lavaboda suya bırakır, ardından da akan suyu ve beraberindeki yağı gidere boşaltırız.

Kullanılmış yemeklik yağın kanalizasyona dökülmesinin lavabonuza, borularınıza ve çevreye zararlı olabileceğini duymuş olabilirsiniz veya belki de bunu bir efsane olarak görüyorsunuz ve kullanılmış kızartma yağı bertarafı ile aynı şekilde uğraşmaya devam ediyorsunuz.

Ancak maalesef, yağların kanalizasyona boşaltılmasının yalnızca dairenizin veya binanızın borularına değil, aynı zamanda bölgenizdeki tüm kanalizasyon sistemine veya atık su arıtma tesisine dahi zarar verebileceği doğrudur.

Kullanılmış Yağları Gidere Döktüğümüzde Ne Olur?

Pek çok insan, yağ atıklarını lavaboya döküp, sabunlu suyla yıkamanın yanlış bir şey olmadığını düşünür; sonuçta hepsi sıvıdır ve herhangi bir tıkanmaya neden olmadan sorunsuz bir şekilde giderde kaybolur. Bununla birlikte, kullanılmış kızartma yağınızı atarken, yağın ve "gres"in, yani pişirme esnasında ısıyla birlikte sıvılaşan, ancak soğutulduğunda katılaşan, sucuk ve mayonez gibi besinlerde bulunan yağların, diğer sıvılar gibi davranmadığını unutmamak önemlidir. Sıcakken sıvı halde olan yağların, soğumaları ve birikmeleri için zamanları varsa, özellikle etlerden ve pişirdiğiniz diğer malzemelerden gelen yağlar ve greslerle karıştıklarında, pıhtılaşıp katılaşabilirler.

Reklamı Kapat

Artık yağlar, yemek esnasında oluşan diğer sıvı artıklarla birlikte gidere döküldükten sonra orada asla olmaması gereken ped, prezervatif, bebek bezi gibi diğer ürünlerle karışarak, boruların kenarlarında ismini "buzdağı" sözcüğünün İngilizcesi olan "iceberg" sözcüğünden alan, "yağ dağı" olarak çevirebileceğimiz fatberg adı verilen yapışkan yağ yığınları oluşturur.

İngiltere’deki Sidmouth şehrinin kanalizasyonunda görüntülenen bir fatberg.
İngiltere’deki Sidmouth şehrinin kanalizasyonunda görüntülenen bir fatberg.

Borularınızı her seferinde çok az olduğuna inandığınız yağ ve gresle doldurmaya devam ettiğinizde, katılaşmış yağ birikmeye devam edecek, boruların çapını daraltacak, pürüzsüz, hızlı drenajı engelleyecek, tıkanma sorunları giderek artacaktır.

Kızartma Yağının Yanlış İmha Edilmesi Ne Kadar Zararlıdır?

Kullanılmış yağ artıklarını atmak için giderinizi kullandığınızda, lavabonuzdaki borulardan geçerek diğer kaynaklardan gelen yağ, gres ve kanalizasyonlardan gelen kalsiyum da dâhil olmak üzere çeşitli kimyasallar ve maddelerle karışır. Sıvı ve katı yağlar kanalizasyona ulaştığında, içerdikleri doymuş yağ asitleri sistemdeki kalsiyum ile reaksiyona girerek daha önce bahsettiğimiz "fatberg" adı verilen sertleşmiş tortuları oluşturur. Borulara oldukça zarar veren bu tortular, kalsiyum bazlı yağ asidi tuzlarından ve sabundan başka bir şey değildir.

Su seviyeleri yükseldiğinde, boruların tavanlarına ve kenarlarına yapışan bu yağlı sabunlar birikerek muazzam boyutlara ulaşır ve kanalizasyon hatlarını tıkayarak bölgede kanalizasyonların taşmasına sebep olur. Fatberg kitleleri, ayrıca su arıtma süreçlerini engelleyerek çevreye ve genel olarak su kaynağına zarar verebilir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Peki, Ne Yapılabilir?

Sıhhi tesisat sorunlarını, tıkalı boruları ve çevreye verilecek büyük zararları önlemek için, atık yağ bertaraf işleminizi çevre dostu bir şekilde yapmanız çok önemlidir. Pişirmeyi bitirdikten sonra tavanızı doğrudan lavaboya götürmek ve kalan sıvıları gidere boşaltmak yerine, yağı soğumaya bırakın ve cam kavanoz veya kahve kutusu gibi bir kaba boşaltın.

Lüleburgaz Belediyesi'ne ait bir atık yağ toplama kutusu
Lüleburgaz Belediyesi'ne ait bir atık yağ toplama kutusu

2-3 kere yeniden kullanabileceğiniz bu yağları, vadeleri dolduktan sonra biyoyakıt olarak geri dönüştürmek üzere yağları toplayan yerel bir kuruluşa veya tesise götürün. Artık yağlarınızı geri dönüştürebilecek bir yer bulamıyorsanız, katılaşmalarına izin verdikten sonra çöpe atın. Çöpe atmak, gidere dökmekten çok daha iyi bir seçim olacaktır.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 29
  • Umut Verici! 15
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 7
  • Merak Uyandırıcı! 6
  • Muhteşem! 5
  • Korkutucu! 4
  • Bilim Budur! 3
  • İnanılmaz 3
  • Grrr... *@$# 2
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • North Carolina State University. Fat Turns Into Soap In Sewers, Contributes To Overflows. (21 Nisan 2011). Alındığı Tarih: 27 Aralık 2020. Alındığı Yer: Science Daily | Arşiv Bağlantısı
  • K. Brady. Why You Should Never Pour Hot Oil Down The Drain Of Your Sink. (19 Şubat 2020). Alındığı Tarih: 27 Aralık 2020. Alındığı Yer: Huffington Post | Arşiv Bağlantısı
  • J. B. Williams, et al. (2012). Fat, Oil And Grease Deposits In Sewers: Characterisation Of Deposits And Formation Mechanisms. Water Research, sf: 6319-6328. doi: 10.1016/j.watres.2012.09.002. | Arşiv Bağlantısı
  • I. A. F. Husain, et al. (2014). Problems, Control, And Treatment Of Fat, Oil, And Grease (Fog): A Review. Journal of Oleo Science, sf: 747-752. doi: 10.5650/jos.ess13182. | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 22/01/2021 12:21:36 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9807

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Tutarlılık
Amerika
Atmosfer
Tüy
Kanıt
Şüphecilik
Einstein
Zihin
Ölüm
Sinir
Genetik Mühendisliği
Yumurta
Santigrat Derece
Afrika
Kuyrukluyıldız
Homeostasis
Sars Virüsü
Botanik
Kadın Doğum
İnsanlık
Kimyasal
Enerji
Elektron
Sars
Toplum
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Reklamı Kapat
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“İnsanlığın bir gün yok olacağı gerçeği ile yüzleşmek zorundayız. Asıl soru şu: Bu, ne zaman olacak?”
Richard Leakey
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Takipçi UP İçerik Soru Cevap

Devamını Oku