Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Neden Bazı Hastalıklar, Belirli Etnik Gruplarda Daha Sık Görülür? Örnek: Akdeniz Ailesel Ateşi Nedir?

Neden Bazı Hastalıklar, Belirli Etnik Gruplarda Daha Sık Görülür? Örnek: Akdeniz Ailesel Ateşi Nedir? Pixabay
7 dakika
12,334
  • Evrimsel Biyoloji
  • Tıp
Evrim Ağacı Akademi: İnsan Evriminde Özel Konular Yazı Dizisi

Bu yazı, İnsan Evriminde Özel Konular yazı dizisinin 42. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Gen Benzerliği (Genetik Benzerlik) Nedir? İnsan Genomu, Diğer Canlılara Ne Kadar Benzer?" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al

Neden bazı hastalıklar bazı milletlere ya da coğrafi bölgelere özgüdür veya bu gruplarda daha sık görülür?

İlk olarak, Akdeniz Ailesel Ateşi'ne (İngilizce: Familial Mediterranean Fever, FMF) bakacak olursak, hastalığın kalıtımsal ve otozomal çekinik olarak (hastalığın belirebilmesi için iki kromatin üzerindeki bölgede de çekinik alellerin bulunması gerekir) aktarıldığını görmekteyiz. Kimi zaman otozomal dominant versiyonları da görülür ve bir adet basın alel taşımak, hastalığın ortaya çıkması için yeterli olabilir. Hastalık, MEFV isimli bir gendeki iki farklı mutasyon sonucu ortaya çıkar. Hastalık, karın, göğüs ve eklemlerde alevlenmeye (ateşlenme, İngilizce: inflammation) sebep olur. Nöbetler sırasında genellikle ateş ve vücutta döküntüler de gözlenebilir. Hastalığın ilk nöbetleri çocukluk veya ergenlik yaşlarında gözlenebilir; ancak ciddi nöbetlerin ortaya çıkışı daha ileri yaşlarda olur. Nöbetler 12-72 saat arası sürer ve ciddiyeti değişebilir. İki nöbet arası süre de oldukça değişkendir. Eğer hastalık tedavi altına alınmaz veya nöbetler kontrol altında geçirilmezse, vücutta belirli proteinler birikerek Tıp dilinde amloyidoz denen bir yapıyı oluştururlar ve bu en nihayetinde böbreklerin iflas etmesine sebep olabilir. Hastalığa sebep olan genler ve bu konulardaki araştırmayı Sayın Erdem Ertaş'ın açıklamasına bırakıyoruz; orada yeterince detaylı anlatılmış. Daha fazla detay için ise aşağıdaki kaynaklarımıza bakabilirsiniz.

Bu Reklamı Kapat

FMF, özellikle Akdeniz bölgesinde görülür ve Akdeniz bölgesinde de özellikle Ermeni, Arap, Türk ve Yahudi toplumlarında görülür. Popülasyonlar içinde ortalama olarak her 1000 insandan 1'inin FMF'e sahip olduğu düşünülebilir. Burada önemli bir nokta, bu hastalığın sayılan toplumlarda sıklıkla görülmesine rağmen, diğer toplumlarda da bu kadar sıklıkla olmasa bile, hastalığın görülebildiğidir.

Gelelim öyleyse can alıcı soruya: Neden bazı hastalıklar, bazı etnik gruplara ve milletlere özgüdür veya en azından bazı toplumlar bazı hastalıklara daha fazla yatkındır?

Bu Reklamı Kapat

Belirtmekte fayda vardır ki, FMF örneğinde de görüldüğü gibi, bazı hastalıklar, bazı coğrafi bölgelerdeki evrimsel geçmişten ötürü, bazı millet veya etnik gruplarda daha sık görülebilmektedir. Genellikle belirli bir etnik grup dahilindeki insanlar, kendilerinden farklı etnik gruplardan olan insanlara nazaran, birbirlerine daha benzer genler gen grupları taşırlar. Bunun sebebi, bu genlerin ortak bir atadan gelmesidir. Evrimsel Biyoloji'de unutulmaması gereken nokta, hemen hemen her ölçekte Evrimsel geçmişin incelenebilmesidir. Elde edilen farklılıklar elbette çok farklı olacaktır; ancak bir canlının, genin, enzimin, vs. -örneğin- 1950 yılından 2011 yılına kadar geçirdiği Evrimsel süreci inceleyebileceğiniz gibi; aynı canlının, genin veya enzimin son 1 milyon yılda, 10 milyon yılda, 100 milyon yılda, 500 milyon yılda (veya her ne kadar geriye gidiyorsa o kadar yılda) geçirdiği evrimsel değişimleri de inceleyebilirsiniz. Göreceli olarak kısa sürelerde yaptığınız incelemelerde, genellikle daha az değişim gözleyeceksinizdir. Ancak inceleme sürenizi uzattıkça, çok daha fazla değişim gözlemeniz muhtemeldir. Alanında uzman olan bir göz, birkaç on yılda bile bir canlının geçirdiği Evrim'i görebilecektir. Bu konuyu ayrı bir notta ele alabiliriz.

İşte, bir etnik grubun ya da toplumun, ortak atasından aldığı bu gende, belirli bir mutasyon meydana geldiyse ve bu mutasyon hastalık yapıcı etkiye sebep olduysa, o toplum genel olarak o mutasyona bağlı hastalığa daha yatkın olacaktır. Örneğin FMF örneğinde, Akdeniz bölgesine gelen ve yerleşen atalarımızın genlerinde meydana gelen bir mutasyonlar serisi muhtemelen bugün Akdeniz Ailesel Ateşi dediğimiz hastalığa sebep olmuştur. Bu hastalık, genellikle diğer toplumlarda gözlenmez, çünkü mutasyonlar, Akdeniz toplumlarının ortak atasının, diğer toplumların ortak atalarından ayrıldıktan zamansal olarak sonra gerçekleşmiştir. Ve aynı dizi mutasyonların, aynı sırada tekrarlanması, istatistiki olarak düşük bir ihtimaldir. Ancak bu ihtimal, sayısız deneme-yanılma (mutasyonlar rastlantısal olarak meydana gelirler ve her gün vücudumuzda 10.000'in üzerinde mutasyon meydana gelir) sonucu gerçekleştiğinde, diğer toplumlarda da aynı hastalık görülebilir.

İşte bu noktada, şu "toplumların ortak atası" kavramına kısa bir göz atmakta fayda vardır. Burada bahsedilen "ortak ata", Evrimsel olarak belirli türlerin ortak atası kavramından farklıdır. Çünkü belirli bir toplumun veya toplumların ortak atası, Biyolojik tür olarak diğer toplumların ortak atasıyla aynı olabilir; örneğin arkaik Homo sapiens veya Homo erectus olabilir. Ancak bu Biyolojik tür dahilindeki bireylerin arasına giren coğrafi engeller veya farklı göç yolları (bir grup Akdeniz bölgesine, bir diğer grup Uzak Doğu Asya'ya göçmüş olabilir) bireyleri birbirinden ayırır ve tür içerisindeki yeni ve birbirinden farklı grupların oluşmasını tetikleyebilir. İşte "toplumsal ortak ata" kavramından kastımız budur. Kimi zaman, genetik sürüklenme ve küçük grupların büyün toplumdan ayrılması sonucu yepyeni toplumların oluşmasına ve bunların genetik olarak "toplumsal ortak atalarının" özelliklerini taşımasına kurucu etkisi (founder effect) denir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Örneğin orak hücreli anemi hastalığı da, Afrikalılar, Afro-Amerikalılar ve Akdeniz kuşağındakiler arasında daha sık görülür. Tay-Sachs hastalığı, Ashkenazi denen doğu ve orta Avrupalı toplumlarda, Yahudiler'de ve Fransız Kanadalılar'da daha sık görülür. Tekrar ederek altını çizelim ki, bu hastalıklar diğer etnik gruplar ve toplumlarda da görülür; ancak daha sıklıkla bu sayılan toplumlarda gözlenir.

Teşekkür: Betül Çıktay

Sayın Erdem Ertaş'ın ayrıntılı ve güzel notunu da eklemek istiyoruz.

Ailevi Akdeniz Ateşi çekinik karakter gösteren genetik bir bozukluk sonucu ortaya çıkmaktadır.

Hastalığın gelişimine birçok farklı gende gelişen mutasyonlar etki etse de, FMF'e esas olarak 16. kromozomda bulunan MEFV genindeki (Mediterranean fever) bozukluğun neden olduğu düşünülüyor. Bu gen bozukluğu sizin de dediğiniz gibi Akdeniz çevresinde yaygın olarak bulunmaktadır (Ermeniler, Yahudiler, Türkler, Araplar...)

Bu Reklamı Kapat

Peki MEFV geni ne yapıyor da mutasyonu hastalığa neden oluyor?

MEFV geni "pyrin" adında bir molekül sentezlemekle görevlidir. Pyrin molekülü, genel olarak beyaz kan hücrelerinden üretilen, inflamasyonda rol alan bir moleküldür. Lökositlerin şeklini, boyutunu ve hareket etmesini sağlayan yapı elemanlarında (cytoskeleton) bulunur.

Tam olarak anlaşılamasa da, pyrin molekülünün, inflamasyonu kontrol altında tuttuğu düşünülmekte. Sanırım bu etkisini hücre iskeleti üzerinden, hücrenin migrasyonunu (göç etmesini) etkileyip yavaşlatarak veya durdurarak sağlıyor. Ayrıca inflamasyonun merkezinde rol alan bazı moleküllerin de (C5a) etkilerini inhibe ediyor.

Eğer gende bir bozukluk olursa, pyrin molekülü sentezlenemez. Ki FMF'ye neden olan 80'den fazla farklı çeşitte MEFV mutasyonu saptanmıştır. Kimi mutasyonlar pyrin'in bozuk şekilde üretilmesine neden olurken, kimisinde üretim tamamen durdurur. Pyrin fonksiyonlarındaki bozukluk, inflamasyon üzerindeki kontrol etkisini kaldıracağı için, iltihabi inflamasyon atakları gelişmektedir.

Bu Reklamı Kapat

Belki biraz detay ama, MEFV genindeki mutasyonlar sonucu değişen DNA yapısı, amiloidoz'a (vücutta aşırı miktarda amiloid protein birikimi) yakalanma riskini artırmakta. Bu nedenle FMF hastalarında "amiloidozis" riski çok daha fazladır. Amiloid protein birikimi de böbrek fonksiyonlarını bozar. Bu nedenle FMF geçiren hastalarda en sık belirtilerden birisi de böbrek yetersizliğidir.

Sonuçta MEFV genindeki mutasyon sonucu pyrin salgılanmadığı veya bozuk salgılandığı zaman, vücudun inflamasyonu kontrol edici etkisi kaybolmaktadır. Bu da daha enfeksiyonlarla savaşta daha uzun bir immün cevaba neden olmaktadır.

Hastalık genetik olduğu için tedavisi küratif (iyileştirici) değil, bozuklukları yok edici şekildedir. Hastalara, immün cevabı baskılayıcı bir ilaç olan "kolşisin" verilmektedir. Bu ilaç hem atakların tekrarlanma süresini uzatır, hem de amiloidozis hastalığına yakalanma riskini azaltır.

Sayın Fatih Sezer'in notunu da burada paylaşmak istiyoruz.

Bu Reklamı Kapat

Bu hastalık yanlış katlanmış doku proteinlerinin hastalıkları olan amiloidozis sınıfındadır. Dokularda bu yanlış yapım proteinler birikir ve sorunlar çıkarır. Bu hastalığın pek çok formu var ve bunlardan biri de familyal Akdeniz ateşi. Familyal Akdeniz ateşinde birikim serozal zarlarda olmakta ve henüz tam aydınlatılamayan bir nedenle ateş eşlik etmekte. Ancak önemli olan nokta şu familyal Akdeniz ateşinin başka formları dünyanın farklı bölgelerinde var. Yani tüm dünyada buna benzer bir hastalık var. Yani ateşli protein birikimi diye sınıflandırdığınızı düşünün hastalığı ve bunun Akdeniz bölgesindeki formuna da Akdeniz ateşi deniyor. Hastalık başka yerlerde de görülüyor, ancak adı başka.

Buna benzer bir hastalık yani bölgesel görülen hastalık orak hücreli anemidir. Bu hastalık da Akdeniz kuşağında sık görülmekte. Bunun nedeni için gösterilen olay şu: Orak hücreli anemisi olanlar sıtmaya daha az yakalanıyor. Sıtma etkenin için uygun alyuvarları taşımıyorlar. Akdeniz bölgesinde de sıtma taşıyıcısı sinekler fazlaca var. Geçen süreler içerisinde orak hücreli anemisi olanlar Akdeniz bölgesinde diğer insanlar sıtmadan ölürken hayatta kalıyor ve topluma hakim oluyor. Hastalığın oransal sık görülme nedeni bu olarak gösteriliyor.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 2
  • Bilim Budur! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Muhteşem! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Evrim Ağacı Akademi: İnsan Evriminde Özel Konular Yazı Dizisi

Bu yazı, İnsan Evriminde Özel Konular yazı dizisinin 42. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Gen Benzerliği (Genetik Benzerlik) Nedir? İnsan Genomu, Diğer Canlılara Ne Kadar Benzer?" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 29/06/2022 12:30:51 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/80

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
Nasa
Astronot
Buz
Antik
Karadelik
Yiyecek
Rna
Güneş
Sars-Cov-2
Wuhan Koronavirüsü
Plastik
Cinsiyet
Meteor
Grip
Hematoloji
Görme
Etoloji
Üreme
Foton
Viral Enfeksiyon
Biyoçeşitlilik
Ara Tür
Cinsel Yönelim
Moleküler Biyoloji
Adaptasyon
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Soru Sor
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve kabul edilen cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.