Neden Başarılı İnsanlar Aşırı Günlük Rutinleri Teşvik Ediyor?

Benzer bir statüye ulaşmak için, bizden daha başarılı olduğunu düşündüğümüz kişileri taklit etmek insan doğasının bir parçasıdır. Veya en azından daha fazla zenginliğe, üne ve güce sahip olanları örnek alırız.

Neyse ki birçok teknoloji şirketi yöneticisi, ünlü ve sağlık fenomeni, genellikle maksimum üretkenlik ve sürekli başarı sağladığını iddia ettikleri günlük rutinlerini bizlerle paylaşmaya isteklidir.

Ancak ister Mark Wahlberg'ün sabah 02.30'daki dua ve egzersiz patlaması, ister Grimes'ın dünya dışı sağlıklı yaşam rutini, ister Elon Musk'ın cezalandırıcı programlama yaklaşımı, isterse de Bryan Johnson'ın kasvetli ölümsüzlük çabası olsun; bu tür rutinler genellikle oldukça aşırıdır. Bu rutinler ortalama bir insanın hayatıyla ve değişmez bir şekilde bilimle bağdaşmaz.

Peki neden bu kadar çok başarılı insan böylesine akıl almaz günlük rutinleri teşvik ediyor?

Zenginlik, Kontrol İhtiyacı ve Aşırı Rutinler

Zengin ve başarılı insanların sırf kontrol arzusu yüzünden cezalandırıcı günlük rutinler benimsediğini düşünmek tuhaf gelebilir (zaten yeterince güçlü değiller mi?). Ancak psikolojik olarak bu durum son derece mantıklıdır.

Birçok yüksek profilli milyoner için sahip oldukları statü genellikle borsa, ekonomik dalgalanmalar, trendler ve sosyal medya algoritmaları gibi değişken faktörlere bağlıdır. Bu unsurlar öngörülemezdir ve sürekli değişir. Bu durum, en başarılı bireyleri bile bu etkenlerin insafına bırakarak onlarda bir huzursuzluk ve istikrarsızlık hissi yaratabilir.

Çevremizdeki dünyanın rastlantısallığını kontrol edemesek de, kontrolün bizde olduğunu hissetmemizi sağlayan her şey bize psikolojik bir güvence sağlar. Bu durum, özerklik duygumuzu onarır ve bize yakın çevremiz üzerinde rahatlatıcı bir kontrol yanılsaması verir.

Bunun, güçlü bireyleri yorucu ve görünüşte mantıksız günlük rutinler benimsemeye ve bu alışkanlıkların başarılarının anahtarı olduğuna kendilerini inandırmaya nasıl itebileceğini görmek zor değildir. Buradaki asıl mesele mantık ve akıl değil, kendi kaderleri üzerinde bir kontrol duygusu elde etme çabasıdır.

Azalan Getiriler ve Grup Kutuplaşması

İlginç bir şekilde, insan beyni paraya tıpkı yiyecek ve uyuşturucu gibi biyolojik olarak daha önemli ödüllere verdiği tepkiyi verir. Ancak devasa bir yemek yediyseniz, daha fazla yemek yemek artık size aynı ödül hissini sağlamayacaktır. Elde edilen bulgular, aynı azalan getiri durumunun para için de geçerli olduğunu gösteriyor.

Bu etki, başarılı insanların düzenli olarak diğer başarılı insanlarla vakit geçirmesiyle daha da şiddetlenebilir. Sonuçta, sosyalleştiğiniz herkes sizinle benzer bir zenginlik veya şöhret seviyesine sahipse, artık yüksek statülü hissetmezsiniz. Artık özel değilsinizdir.

Peki bu sorunu nasıl çözersiniz? Yaklaşımlardan biri, üstünlüğünüzü başka yollarla kanıtlamaktır. Örneğin, çoğu insanın kopyalamayı hayal bile edemeyeceği aşırı bir günlük rutin oluşturmak ve sürdürmek gibi yollara başvurabilirsiniz. Tanıdığınız en sağlıklı, en çalışkan ve en disiplinli başarılı insan olabilirsiniz.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Neden Desteğe İhtiyacımız Var?

Aslında maddi destek istememizin nedeni çok basit: Çünkü Evrim Ağacı, bizim tek mesleğimiz, tek gelir kaynağımız. Birçoklarının aksine bizler, sosyal medyada gördüğünüz makale ve videolarımızı hobi olarak, mesleğimizden arta kalan zamanlarda yapmıyoruz. Dolayısıyla bu işi sürdürebilmek için gelir elde etmemiz gerekiyor.

Bunda elbette ki hiçbir sakınca yok; kimin, ne şartlar altında yayın yapmayı seçtiği büyük oranda bir tercih meselesi. Ne var ki biz, eğer ana mesleklerimizi icra edecek olursak (yani kendi mesleğimiz doğrultusunda bir iş sahibi olursak) Evrim Ağacı'na zaman ayıramayacağımızı, ayakta tutamayacağımızı biliyoruz. Çünkü az sonra detaylarını vereceğimiz üzere, Evrim Ağacı sosyal medyada denk geldiğiniz makale ve videolardan çok daha büyük, kapsamlı ve aşırı zaman alan bir bilim platformu projesi. Bu nedenle bizler, meslek olarak Evrim Ağacı'nı seçtik.

Eğer hem Evrim Ağacı'ndan hayatımızı idame ettirecek, mesleklerimizi bırakmayı en azından kısmen meşrulaştıracak ve mantıklı kılacak kadar bir gelir kaynağı elde edemezsek, mecburen Evrim Ağacı'nı bırakıp, kendi mesleklerimize döneceğiz. Ama bunu istemiyoruz ve bu nedenle didiniyoruz.

Destek Ol

Ancak akranlarınızın çoğu da aynısını yaparsa, grup kutuplaşması (İng: "group polarization") devreye girerek herkesi daha aşırı ve saçma sınırları zorlamaya iter. Bir bakmışsınız ki 5.000 squat yapmak için gece 02.00'de uyanıyorsunuz.

Başarı ve Rutin: Hangisi Önce Gelir?

Peki bu yüksek profilli kişilerden kaçı başarılı olmadan önce bu cezalandırıcı rutinleri uyguluyordu? Muhtemelen pek azı.

Bir düşünün; her gün saatler süren egzersiz ve meditasyon seansları, alışılmadık bir uyku programı, vulkanize su veya çifte aktifleştirilmiş keten tohumu gibi tuhaf diyetler; tüm bunlar yüksek derecede kişisel ve finansal bağımsızlık gerektirir. Bunlar, ancak başarılı olduktan sonra elde edebileceğiniz ayrıcalıklardır.

Ayrıca, başarılı insanların sırlarıyla ilgili haberlerde her zaman atlanan bir faktör vardır; o da düpedüz, basit bir şanstır. İster doğru zamanda doğru yerde olmak, ister etkili bir aileye, sosyal bağlantılara veya fırsatlara erişim sağlamak olsun; son derece başarılı insanların büyük bir kısmı başarılarının çoğunu iyi şansa borçludur. Motivasyona, zekaya veya çalışma ahlakına ne kadar odaklanılırsa odaklansın, bu gerçek asla değiştirilemez.

Ne var ki şans, tanımı gereği rastgeledir. Dolayısıyla, başarının kredisini gerçekten şansa bağlamak istemezsiniz. Elbette bu durum, devasa kişisel servetleri genellikle başkalarının pahasına veya onları sömürerek elde eden kişilerin zihniyetiyle ciddi şekilde çelişir.

Bu durum, kişinin kendini başarılı olmasının tek nedeninin şans olmadığına ikna etmesiyle çözülebilecek güçlü bir bilişsel çelişki (İng: "cognitive dissonance") yaratabilir. Başarılı kişiler bu rahatsız edici durumu kendi içlerinde şöyle rasyonelleştirir:

Şans sayesinde başarılı değilim, bunu ben hak ettim! Disiplinli ve çalışkan olduğum için başarılıyım!

Sonuç olarak, insanlar rastgelelikten hoşlanmazlar ve dünyanın adil olduğuna inanmak gibi doğuştan gelen bir arzuya sahiptirler. Bu nedenle, başarının yorucu günlük rutinlerin bir sonucu olduğuna inanmak çok daha güven vericidir. Her ne kadar gerçek neredeyse kesinlikle böyle olmasa da.