Neandertallerden Daha Zeki Değildik; Sadece Yok Oluşa Daha Uzun Süre Direnebildik!

Neandertallerden Daha Zeki Değildik; Sadece Yok Oluşa Daha Uzun Süre Direnebildik!
Yazar Sarah Kaplan Ayşegül Şenyiğit Özdil Editör Ayşegül Şenyiğit Özdil
4 dakika
7,484 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat
Tarihi Geçmiş Haber

Bu haber 3 yıl öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

Neandertallerle aynı kaderi paylaşıyor olabilirdik…

Paleolitik çağın şartlarına göre Homo neanderthalensis üyeleri sofistike düzeydelerdi. Bu eski insansılar Avrupa’da ve Asya’nın bir bölümünde 300.000 yıldan uzun bir süreboyunca aletler, mücevherler yapıp etkileyici mağara eserleri ürettiler. Ayrıca hastalarına ve yaşlılarına da bakıyorlardı. Hatta ilkel düzeyde diş hekimliği bile yapmış olabilirler. Fakat Homo Sapiensler’in ortaya çıkışıyla birlikte ortadan kayboldular. Peki tam olarak ne olmuştu?

Yıllardır bilim insanları neandertaller ile ilgili bir şeylerin yanlış ya da bizimle ilgili doğru şeyler olduğunu düşünüyorlardı ve bu, onların yok olmasına neden olmuştu. Belki de H. Neandertalis üyelerinin hastalık yapıcı kötü genleri vardı ya da iklim koşulları hızlı bir şekilde değişmiş ve bu değişime ayak uyduramamışlardı. Belki de modern insanlar daha yenilikçi olup yaşadıkları bölgeyi ve besin kaynaklarını korumada daha iyiydiler.

Reklamı Kapat

Eski arkeolojik bölgelerde kazılar yapıldı ve akademik dergiler, açıklama getirmek isteyen bilim insanlarıyla dolup taştı. Stanford Üniversitesi'nden evrimsel biyolog Oren Kolodny şunları söylüyor:

Herkes bir türün, diğer türün yok olmasına yol açtığı tek bir sebebin peşine düşmüş durumda fakat ya o ‘belli sebep’ yok ise?

Nature Communications’da yayımlanan bir çalışmada Kolodny ve meslektaşı Feldman, Neandertallerin yok oluşunun, popülasyon dinamiğinin ve kötü zamanlamanın sonucu olduğunu düşündükleri bir hipotezi test ettiler.

Bu hipotezin, çoğu durumda, hominin kuzenlerimizin yok oluşunu açıklamak için yeterli olduğu anlaşıldı.

Neandertaller ilk olarak 400.000 yıl önce Avrupa çevresinde ortaya çıktı. Daha sonra, Afrika’da evrim geçiren modern insanlar Avrupa’ya vardı. Günümüzden yaklaşık 51 bin ve 39 bin yıl öncesi bir aralıkta, Sapiens ve Neanderthalensis üyelerinin aynı coğrafyayı paylaştıkları, kimi zaman kavga ettikleri ama kesinlikle akrabalık yaşadıkları bir dönem oldu. Fakat bu birlikteliğin sonunda tek bir tür ayakta kalabildi.

Sapiensin Neandertallerin yerine hızlı bir şekilde geçmesi, bilim insanlarına, modern insanların, kuzenlerine kıyasla, seçilim (evrimsel) olarak daha avantajlı olduklarını düşündürdü.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Başlangıçta Kolodny bu avantajın ne kadar büyük olduğu ile ilgilendi. Bunun için “boş hipotez (null hypothesis)” olarak bilinen varsayımı kullanmalıydı. Boş hipotezi, seçilim veya çevresel değişimler gibi kanıtlanması zor olan iddiaları göz ardı ederek kurgulayabileceğimiz en basit model olarak açıkladı. Diğer bir deyişle, “elde olan bilgiler üzerinden gidersek, ne gerçekleşmiş olabilirdi?”.

Eski hominin popülasyon büyüklüğünü, göç güzergahlarını ve ekolojinin çalışma prensiplerini kullanarak, bilgisayarda Paleolitik dönem Avrupa’sının Neandertal ve Sapiens etkileşimini simüle eden bir model kurdular.

Simülasyonun başında, Avrupa’yı mesken tutan Neandertaller rastgele şekilde dolaşıyor ve ölüyorlardı. Afrika’dan göç eden modern insan toplulukları ise ara sıra Avrupa’daki bu hengameye katılıyorlardı.

Ayrı türlere ait bu gruplar, birbirlerini alt edebilmeleri için, eşit koşullara sahiplerdi: Hiçbirinin doğal seleksiyon açısından diğeri üzerine bir avantajı yoktu.

Reklamı Kapat

Kolodny simülasyonun sonunda bir türün yok olması gerektiğini biliyordu. Bu ekolojinin basit bir prensibiydi. Ekolojik nişi aynı olan 2 tür aynı yeri işgal edemezdi.

Bazı durumlarda türler mücadeleye uyum sağlayacak uzlanımcı özellikler geliştirebiliyorlardı. Mesela, İsrail’in belli kesimlerinde gece aktif olan 2 fare türünden biri gündüz aktif olmaya uyumlu hale gelmişti. Fakat hominin türler genel olarak uzlanımcı özellikler sergilemezler. Ayrıca, arkeolojik kanıtlar Neandertallerin yetenek ve davranışlarının bizlere benzediğini gösteriyor.

Kolodny ve Feldman kendi simülasyonlarında çok sayıda değişkenin değerlerini değiştirerek yüzlerce hatta binlerce kez deneme yaptılar. Bunun sebebi ise insanlık tarihinin bu dönem hakkındaki belirsizliklerini ortaya koymaktı. Simüle edilen ve çok çeşitli parametreler altında işleyen olayların çoğunda Neandertaller, Afrika’dan sürekli kuzeye doğru ilerleyen insan gruplarının göçünden dolayı tutunamayarak 12.000 yıl içerisinde yok olmuşlardı.

Bu sonuç, temel ekoloji ilkelerine ve insanların Avrupa kıtasına olan kademeli göçü hakkındaki bilgilerimize dayanan “boş hipotezin” Neandertallerin neden yok olduğunu açıklamamız için yeterli olduğunu gösterdi. Ancak Kolodny şöyle bir uyarıda bulunuyor:

Reklamı Kapat

Sonuçlar, insanların bir seçilim avantajına sahip olduklarını veya iklim değişikliğinin Neandertallerin kaderine etki ettiğini kanıtlamıyor. Ama doğal seçilim ve iklim değişikliği olmasaydı bile nihai sonuç yine aynı olurdu. Bu çok ince ama önemli bir ayrıntı.

Hollanda’daki Leiden Üniversitesinden Will Roebroeks Associated Press’e bu çalışmanın, Neandertal kuzenlerimizden evrimsel olarak daha avantajlı olduğumuz imasında bulunmadan onların ölüm nedenini açıklamayı hedefleyen diğer araştırmalarla uyum gösterdiğini aktardı.

Evrimin türler arası bir dizi savaş olduğu düşüncesi çok yaygındır. Elbette bunda, biyoloji ders kitaplarında geçen “en uyumlunun hayatta kalması” ve “evrimsel silahlanma yarışı” gibi ifadelerin etkisi yok değil. Fakat doğadaki canlılar evrimsel savaşı kazanabilmek için stratejik kararlar vermezler. Sadece kendi varlıklarını devam ettirmek isterler.

Bireylerin ve türlerin kaderleri tamamen şans eseri belirlenir – genetik talihin yavaş yavaş işlemesi, zamanın cilvesi ve şanslı evrimsel kartların çekilişi gibi… İş bizim türümüze gelince, modern insanların eline doğru kartlar geçmiş olsa gerek.

Kolodny bu bakış açısını, tuttuğu takımın şampiyonluk maçını kazandığını izledikten sonra maçın baştan beri hileli olduğunu fark eden seyircinin durumuna benzetti. Bu durum, kazanan takımın kötü oynadığı anlamına gelmez fakat o taraftarın maç hakkındaki hislerini tamamen değiştirebilir. Kolodny şöyle söylüyor:

Bu olay demek değildir ki Neandertaller geniş omuzlu, vahşi ve biz gelip onları yok edene dek normal bir şekilde yaşayan ileri düzeyde apelerdi. Daha ziyade, bize benzeyen, dost bir hominin türüydü.

Doğruyu söylemek gerekirse, onlarla aynı kaderi paylaşıyor olabilirdik ve bu oldukça akla yatkın olurdu.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Merak Uyandırıcı! 6
  • Tebrikler! 4
  • Güldürdü 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Muhteşem! 0
  • Bilim Budur! 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Science Alert | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 26/10/2021 20:23:40 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/5257

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Öğrenme Alanı
Su
Elementler
Besin
Kadın Sağlığı
Oksijen
Hastalıkların Tedavisi
Yas
Yeni Koronavirüs
Santigrat Derece
Evrimsel Biyoloji
İngiltere
Neandertal
Avrupa
Tardigrad
Goril
Karanlık
Okyanus
Güneş Sistemi
Renk
Covıd-19
Mucize
Bağışıklık
Evrim
Elektron
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın