Neandertaller: Haberim Yokmuş Gibi Çek...

Bu yazının içerik özgünlüğü henüz kategorize edilmemiştir. Eğer merak ediyorsanız ve/veya belirtilmesini istiyorsanız, gözden geçirmemiz ve içerik özgünlüğünü belirlememiz için [email protected] üzerinden bize ulaşabilirsiniz.

Sebastian Willnow tarafından çekilen fotoğrafta, bir fotoğrafçının bir bilim müzesinde bulunan Neandertal İnsanı (Homo neanderthalensis) maketinin fotoğrafını çektiği görülüyor. 

Neandertaller de, bizler gibi bir insan (Homo) türüdür. Şu anda Dünya üzerinde yaşayan iki insan arasındaki genetik fark %0.1'den daha azdır. Ancak bu fark, bizleri birbirimizden ayıran her şeyi içermektedir. Şu anda yaşayan herhangi bir insan ile ortalama bir Neandertal İnsanı arasındaki genetik fark, %0.12 civarındadır. Bu, onlarla ne kadar yakın akraba olduğumuzu; ancak kendi içimizdeki benzerliklere kıyasla, bizlerden ayırt edilebilecek kadar da farklı olduklarını göstermektedir. Örneğin günümüzde yeryüzünde halen yaşamakta olan en yakın kuzenlerimiz şempanzelerle aramızdaki genetik fark %1.23 civarındadır. Bu, az önce sözünü ettiğimiz sayılara kıyasla devasa bir farklılıktır - ki zaten bu sebeple onlar şempanzedir, bizler insan... Ancak daha uzak akrabalarımızla, örneğin bir gibona, ineğe ya da ökaliptus bitkisine olan benzerliğimize kıyaslaysa şempanzeler "ikizimiz kadar yakındır" denebilir. Kısaca evrimsel akrabalık ilişkileri, göreceli olarak belirlenir. Aynı aileden olan iki insanın birbirine daha yakın akraba; bir başka kıtadaki aileyle daha uzak akraba olması gibi...

Neandertaller, günümüzden 600.000 yıl kadar önce, yani biz düşünen insanlardan (Homo sapiens) 300.000 yıl kadar önce evrimleşmişlerdir. Buna rağmen bu insanlar atalarımız değil, kuzenlerimizdir. Neandertaller, insanların var olmuş en yakın kuzenleridir ve bu kuzenlerimizle son ortak atamız, Homo heidelbergensis türüdür. Bu atamız 700.000 yıl kadar önnce Afrika'da evrimleşmiştir; ancak sonradan bir kısmı Avrupa'ya göç etmiştir. Türün Afrika'da kalan grubu ise, 400.000 yıl gibi bir süre içerisinde, yani günümüzden 300.000 yıl kadar önce Homo sapiens türüne, yani bizlere evrimleşmiştir. Avrupa'ya göç eden soy hatları ise Neandertal İnsanları'na evrimleşmiştir. Bu açıdan kuzenlerimizle olan bu evrimsel ilişkimiz, coğrafi izolasyona dayalı türleşmeye harika bir örnektir.  

Neandertaller, günümüzden 28.000 yıl kadar önce yok olmuşlardır. Yani bizler ile bu diğer insan türü, 200.000 yıldan uzun bir süre boyunca aynı gezegen üzerinde yaşamışlardır. Üstelik bu süre zarfında Dünya'da yaşayan tek insan türü de bu ikisi değildir. Neandertaller ile türümüzün ne kadar bir süre boyunca bir arada kalarak yakın etkileşime geçtiği henüz net olarak bilinmemektedir. Benzer şekilde, yok oluşlarının sebebi de tam olarak bilinmemektedir. Buzul Çağı'nın en şiddetli olduğu döneme adapte olamamalarından tutun da, insanların taşıdıkları hastalıklara, insanlarla girdikleri mücadeleye, hatta tavşanların neden olduğu problemlere kadar birçok olası neden ileri sürülmüştür. Fakat her nasıl yok olmuş olurlarsa olsunlar, insanlarla yakın bir etkileşime geçtikleri bir gerçektir. Sadece üretim ve mücadele açısından değil, cinsel birleşme açısından da etkileşim gerçekleşmiştir. Avrupa kökenli insanların ve oradan Avrasya'ya göç eden bazı soy hatlarının tüm genomlarının %1-4 arası Neandertallere ait genlerdir. Bunun ne kadar büyük bir benzerlik olduğunu şöyle izah edebiliriz: kabaca, büyük büyük büyük büyük anne ve babalarınızın torunlarıyla olan akrabalığınız gibidir... Yani Neandertaller, bize gerçekten de çok yakın insan türleridir.

Evrimde türleşme bariz bir şekilde ayrılana kadar çiftleşme gerçekleşebilir. Çiftleşmenin gerçekleşmesi, türleşmenin gerçekleşmediği anlamına gelmez. Liselerde öğretilen "Biyolojik Tür Tanımı"nın aksine, "Modern/Filogenetik/Evrimsel Tür Tanımı"nda ayrı türler, çiftleşerek verimli döller verebilirler. Çiftleşebilirlik, türleşmenin olmadığını göstermez. Öte yandan aynı modern tür tanımına göre, eğer ki canlılar verimli döller veremiyorlarsa, kesinlikle ayrı türdürler denebilir. Yani yavru üretebilmek aynı tür olarak nitelemeye yetmezken; yavru üretememek ayrı tür olmanın göstergesidir. Neandertaller ile bizler de bu sebeple, ayrı türler (Homo sapiens ile Homo neanderthalensis) olmamıza rağmen çiftleşebilmişizdir. Bizler arasındaki %0.1 fark ile Neandertal-biz arasındaki %0.12'lik fark, bunun neden mümkün olduğunu daha da net anlamamızı sağlamaktadır.

 

Kaynaklar ve İleri Okuma:

  1. Science
  2. Journal of Archaeological Science
  3. PNAS

Köpekbalıkları ve Luis Suarez

Tyson ve Waffle

Yazar

Çağrı Mert Bakırcı

Çağrı Mert Bakırcı

Yazar

Evrim Ağacı'nın kurucusu ve idari sorumlusudur. Popüler bilim yazarı ve anlatıcısıdır. Doktorasını Texas Tech Üniversitesi'nden almıştır. Araştırma konuları evrimsel robotik, yapay zeka ve teorik/matematiksel evrimdir.

Konuyla Alakalı İçerikler

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim