Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Neden Hala Neandertalleri Küçümsüyoruz?

Neden Hala Neandertalleri Küçümsüyoruz? Nikola Solic/Reuters
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu yazı, BBC isimli kaynaktan birebir çevrilmiştir. Çevirmen tarafından, metin içerisinde (varsa) açıkça belirtilen kısımlar haricinde, herhangi bir ekleme, çıkarma veya değişiklik yapılmamıştır. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Evrimsel kuzenlerimiz Neandertallerin entelektüel kapasiteleriyle ilgili eski varsayımlar günümüzde hala var olmaya devam ediyor. Fakat giderek artan kanıtlar, bizi bu eski fikirleri tekrar gözden geçirmeye zorluyor.

Bu hafta Nature Ecology and Evolution adlı akademik dergide yayınlanan bir makale, modern insanların İberya'ya varışının 44 bin yıl önce olduğuna dair kanıtlar sundu.

Peki bu neden önemli? Bu gelişme, atalarımızın yayılımı ve Neandertallerin soylarının tükenmesi ile yakından ilgili. Bazı araştırıcılarca tartışılsa da, Güneybatı İberya'nın Neandertallerin diğer her yerden daha uzun süre hayatta kaldıkları son sığınağı olduğu ileri sürüldü.

Neandertallerle doğrudan ilgili olmayan makale, bu bölgeye daha önce düşünülenden daha erken erişildiğini gösterdi.

Eğer modern insanlar, Güneybatı İberya'ya düşünülenden erken vardılarsa, Neandertallerin ortadan kaybolmalarına da sebep olmuş olabilirlerdi. Bu çıkarım aslında, modern insanların "üstünlüğünün" Neandertallerin yokoluş sebebi olduğunu vurgulamanın bir başka biçimi. Peki, Neandertallerin ve atalarımızın çiftleştiğini biliyorken, bu tür iddiaların savunulması mümkün mü?

Yakın zamanda, Neandertal kaynaklı spesifik bir DNA diziliminin buna sahip bireylerdeki yuvarlağımsı bir kafa biçimiyle ilişkilendirildiğine dair bir çalışma yayınlandı. Araştırıcılar ayrıca, bu özelliğin kişilerle karşılaşıldığında görülecek kadar belirgin olmadığını özellikle vurguladılar. Bunu yapmalarının nedeni artmakta olan ksenofobi (yabancı düşmanlığı) ve Neandertallerin sahip olduğu kötü izlenimin durumu etkilemesinden çekinmeleriydi.

Bir zamanlar doğuda Sibirya'ya, batıda İberya'ya, kuzeyde Britanya'ya ve güneyde Irak'a kadar uzanan bir coğrafyada yaşamış olan Neandertaller, genellikle farklı bir insan türü (Homo neanderthalensis) olarak değerlendirilirler. Yaklaşık 450,000 yıl önce ilk kez görülmeye başlandılar ve 60,000 yıl öncesinden başlayarak, türümüzün Avrasya'ya yayıldığı dönemde yok olmaya başladılar. Fakat herkes onların farklı bir tür olduğu konusunda hemfikir değil.

Son yıllarda genetik alanından gelen kanıtlar, aslında Neandertallerin tam anlamıyla yok olmadıklarını gösterdi. Atalarımız (çoğunlukla Homo sapiens ismiyle ayrı bir tür olarak tanımlanır), onlarla çiftleştiler ve günümüzde Afrikalı olmayan insanların genomların %2'si Neandertallerden miras kalmış durumda.

Uzun zamandır biliyoruz ki; her ne kadar Neandertallerin kafatası bizimkilerden boyut olarak büyük olsa da, farklı bir şekle sahipti. Önemli bir nokta, bizim kafataslarımızın daha küre biçimli olması.

Yakın zamanda yayınlanan bir makalede araştırıcılar, bu şekil farklılığının, bu iki türün beyinlerinin farklı bir düzenlenime sahip olduğunu bunun da düşünme ve hareket biçimimizi etkileyebileceğini öneriyor.

Genetik biliminin çözmesinin zor olduğu önemli bir soru, Neandertaller ve bizler arasındaki farklılıkların ne dereceye kadar etkilerinin olduğu. Geçtiğimiz yıllarda, anatomik farklılıkların çok da önemli görünmediğini gördük.

Bu fiziksel özellik farklılıkları, Neandertalleri de içeren insan toplulukları içinde ekolojik farklılıkları yansıtan geniş bir fenotipik çeşitliliğin parçası olabilir. Anatomi, tabii bazı davranışları sınırlayabilir. Örnek olarak, Neandertaller, Mamut Stepleri boyunca sürüleri kovalamak konusunda, iri vücutlarıyla atalarımız kadar başarılı olamamış olabilirler.

Sürpriz Faktörü

Diğer bir yandan, iri hayvanları pusu kurup yakın mesafeden avlama konusunda olasılıkla daha iyiydiler. Pleistosen Dönem'de hızlı değişen ekolojik senaryoların dünyasında, şans da başarı veya başarısızlığa giden yolda önemli bir faktördü. Her şey doğru zamanda doğru yerde olmakla ilgiliydi, çünkü doğal seçilim bu gibi değişimlere hızlı cevap veremeyebilir.

Çoğu zaman, hayatta kalma ve soy tükenme kavramlarını üstünlük ve aşağılık kavramlarıyla karıştırıyoruz. Bu yüzden buna neden olan farklılıkları aramaktan vazgeçemiyoruz. Biz burdayız, ama onlar burada değil, öyleyse bazı farklılıklar bu veriyi açıklayabilmeli.

Tabii, sorunun önemli bir bölümü de, açıklamaya çalıştığımız hikaye bizim hikayemiz ve bu da bizi kaçınılmaz şekilde bizi üstün gösteren önyargılara itiyor. Neandertallere isim verenler olarak, kendimizi hemen onları başka bir şey olarak görmeye şartlandırıyoruz.

Onlar, biz değiller. Neredeyse insan bile değiller. Biz kesinlikle onlardan üstünüz. Ne de olsa hikayeyi anlatan bizleriz. Bu düşünceler, tarihin en çarpık düşünme biçimlerinden biri, belki de en çarpığı.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 9
  • Merak Uyandırıcı! 3
  • Umut Verici! 2
  • Bilim Budur! 1
  • Güldürdü 1
  • Üzücü! 1
  • Muhteşem! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • İnanılmaz 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: BBC | Arşiv Bağlantısı
  • Clive Finlayson. Viewpoint: Why We Still Underestimate The Neanderthals. (24 Ocak 2019). Alındığı Tarih: 11 Şubat 2019. Alındığı Yer: BBC | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 25/10/2020 03:03:35 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7610

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Homo Sapiens
Hominid
Küresel Isınma
Paleontoloji
Beslenme Bilimi
Koku
İklim
Sosyal Mesafelendirme
Transkripsiyon
Pandemi
Teori
Metabolizma
Ay Ve Dünya
Renk
Allah
Maske Takmak
Beslenme Davranışları
Evrim Ağacı Duyurusu
Protein
Evren
Jinekoloji
Haber
Ölüm
Sars Mers
Analiz
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Kitaplar, olduğumuz yerde kalmamız gerektiği zamanlarda bize gidecek bir yer verirler.”
Mason Cooley
Geri Bildirim Gönder