Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat

Moleküler Ekolog Emrah Çoraman ve Ekibi, Bıyıklı Yarasaların Evrimsel Değişimini Gözlemledi!

Moleküler Ekolog Emrah Çoraman ve Ekibi, Bıyıklı Yarasaların Evrimsel Değişimini Gözlemledi! Emrah Çoraman
Myotis mystanicus/davidii, Safranbolu.
5 dakika
1,639
Tarihi Geçmiş Haber

Bu haber 4 yıl öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na da katkı sağlayan bilim insanlarından moleküler ekolog Emrah Çoraman ve ekibi, uzun yıllardır üzerinde çalıştıkları çalışma saygın bir akademik kaynak olan The Royal Society akademik dergisinde yayımlandı!

Söz konusu çalışmanın nasıl yapıldığını ve ne sonuçlar elde edildiğini anlatalım. Malumunuz bazı türler birbirleriyle rekabet halinde; besin kaynakları için çekişiyor. Biri diğerini alt ederse, o türün yaşadığı yerleri ele geçirebilir. Bu türlere ekolojide "istilacı tür" adı veriliyor. En güzel istilacı türlerden biri de Homo sapiens.

Türlerin Göçü ve Gen Akışı

Bugün yaşayan türlerin aralarındaki rekabeti takip edebilir, etkilerini araştırabiliriz. Peki ya bu rekabet geçmişte yaşandıysa? Hatta birkaç yüzyıl değil on binlerce yıl önceyse? Bunu bugüne bakarak nasıl araştırabiliriz? İşte bu noktada DNA bize yardımcı olabilir. Günümüzdeki iklim değişikliği gibi çevre koşulları değişirken, türlerin dağılımı da değişmeye başlar. Mesela boz ayılar (Ursus arctos) artık daha kuzeye çıkıyor. Bu alanlar daha birkaç yıl öncesine kadar kutup ayısı (Ursus maritimus) türünün yaşam alanıydı.

Tüm Reklamları Kapat

Sadece 3 saat ara ile kaydedilmiş bir fotokapan görüntüsü iki ayı türünün kesişim alanlarını gösteriyor.
Sadece 3 saat ara ile kaydedilmiş bir fotokapan görüntüsü iki ayı türünün kesişim alanlarını gösteriyor.
Douglas Clark

Bu karşılaşmalar bazen türler arası çiftleşmelerle sonuçlanabiliyor. Lisede biyoloji dersinde tür tanımı yaparken, "çiftleştiklerinde verimli döl veremeyen" şeklinde anlatılırdı. Ancak bu tanım artık yenilenmeli. Birçok tür arasında gen akış olmuş, oluyor ve olacak. Bu konuya sonra döneriz...

Kutup ayıları ile Kuzey Amerika boz ayıları arasında çiftleşmeler artıyor! Havalar ısındığı için boz ayılar daha kuzeye, kutup ayılarının yaşadığı bölgelere çıkmaya başladılar. Dolayısıyıla genç bireyler de boz ayılarla çiftleşmişler. Bu çiftleşmeler sonucu, bir türün DNA'sı diğeriyle karışmış oluyor. Yani iki tür arasındaki etkileşim DNA'da bir nevi kayıt altına alınmış oluyor. Peki bu nadir bir durum mu? Başka örnekleri var mı? Var, mesela biz insanlar! Hiç de nadir değil!

Eğer anne ve babanız Afrika kökenli değilse, DNA'nızın bir kısmı neandertallerden geliyor. Atalarımız Afrika'dan çıkıp Dünya'nın dört bir tarafına yayılırken neandertallerle karşılaşıp çiftleşmişler. Bu sebepten DNA'larının bir kısmı artık bizim de bir parçamız. Peki neandertallere ne oldu? Soyları tükendi mi? Kalabalık göç ettiğimiz için gen havuzlarımız karıştı ve asimilasyon sonucu seyrelip gittiler mi? Yoksa bizim mikroorganizmalarımızla hasta mı oldular? Yoksa bizden bağımsız olarak iklim değişikliğine mi uyum sağlayamadılar? Bu konuda araştırmalar devam ediyor ama dikkat ederseniz hepsi türlerin etkileşimiyle alakalı!

Bıyıklı Yarasalarda Gen Akışı ve Göç

Kapak fotoğrafindaki bıyıklı yarasada olduğu gibi bu tarz morfolojik olarak birbirine benzeyen türlere kriptik türler deniyor. Bu türler birbirlerine benzeseler de mesela dilleri farklı, o yüzden birbirleriyle (teorik olarak) çiftleşmiyorlar. Genetik yöntemler kullanarak bu türleri ayırt etmek mümkün. Ancak bu türlerde şöyle bir durum var. Anadolu'daki popülasyonların anneden gelen mitokondriyal (mtDNA) genlerine bakınca hepsi aynı gözüküyordu.

Tüm Reklamları Kapat

Batı Asya ve Avrupa haritası.
Batı Asya ve Avrupa haritası.
Wikimedia Commons

Bıyıklı yarasaların iki türü var; genetik olarak farklılar. Biri doğuda Asya'da yaşıyor, diğeri kabaca Avrupa ve Anadolu'da. Bir dönem Asya'dakiler batıya göç ediyor. Anadolu'da bu iki tür karşılaşıyor ve çiftleşiyor. Bunun sonucu batını mtDNA'sı doğudakilere geçiyor. Tıpkı neandertallerden bize geçen genlar gibi.

Doğu'dan gelenler Balkanlar'a kadar ilerliyorlar. Bundan sonra gözükmüyorlar. Muhtemelen Akdeniz iklimine uyum sağlamışlar. Balkanlar'ın eski sahipleri ise artık yok denecek kadar az. Muhtemelen diğerleriyle rekabetten ötürü. Balkanlar ve Anadolu'dan neredeyse silinmişler. Ama mtDNA'ları halen bu bölgede yaşıyor (ama başka türde). İşte bu genetik analizler sayesinde geçmişte türler arasında neler yaşandığını bir nebze anlayabiliyoruz. DNA'dan öğrenecek bir sürü şey var!

Çalışmanın Bulguları ve Hedefleri

Türlerin birbiri ile karşılaşmasına "ikincil temas" adı veriliyor. İkincil temaslar, türlerin evrimsel geçmişlerinde önemli bir rol oynar. Bu sayede allopatrik türleşme gerçekleşir ve sonrasında çeşitli taksonlar çeşitlenir. Ardından coğrafik dağılımları genişleyen türlerde tekrardan ikincil temaslar gerçekleşir. Evrim tarihi boyunca birçok "türleşme" bu şekilde gerçekleşmiştir. Dolayısıyla ekolojik açıdan çok önemli bir mekanizmadır. Önemli bir türleşme mekanizması olsa da elbette türleşmenin tek mekanizması bu değildir. Türleşme hakkındaki ayrıntılı yazımıza buradan ulaşabilirsiniz.

İkincil temaslardaki karşılaşmalarda gen akışının boyutu, ekolojik farklılaşma düzeylerine ve üreme izolasyonlarının gücüne bağlıdır. Bu çalışmada, iki farklı bıyıklı yarasa türü olan Myotis mystacinus ve Myotis davidii türlerinin genetik sekanslama ile evrimsel olarak türlerin coğrafik dağılımlarını (filocoğrafya) simpatrik bölgelerine odaklanarak incelendi. İlgili iki tür veya popülasyon, aynı coğrafi alanda bulunduklarında simpatrik kabul edilirler ve bu nedenle sık sık birbirleriyle karşılaşırlar. Karşılaştıktan sonra DNA'da adeta bir iz bırakırlar ve introgresyon adı verilen gen sızması gerçekleşir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Örneğin Homo sapiens ile Homo neanderthalensis arasında da birçok introgresyon gerçekleştiği anlaşılmıştır. Neandertallerden ve denisovanlardan miras aldığımız birçok genin aslında, Afrika'dan çıkış sonrası tamamiyle yabancı olduğumuz yeni çevreye adaptasyonda yararlı olduğunu keşfediyoruz - ve aynı zamanda zararlı olanların da elendiğini. İntrogresyon veya introgresif melezleşme hakkında daha fazla bilgi almak için ayrıntılı yazımıza buradan ulaşabilirsiniz.

Evrimsel süreçlerinde mtDNA introgresyonları sonucuyla bıyıklı yarasaların Palearktik dağılımları.
Evrimsel süreçlerinde mtDNA introgresyonları sonucuyla bıyıklı yarasaların Palearktik dağılımları.
The Royal Society

Çalışmada M. mystacinus ve M. davidii türlerinin allopatrik türleşme gösterdiği ve biyocoğrafyalarının genişlemesi nedeniyle ikincil temasa geçtiği mitokondriyal DNA (mtDNA) analizleri ile gösterilmiştir. Anadolu ve Balkanlar'da ikincil temas alanındaki bireylerin mitokondriyal ve nükleer veri setlerine dayanan popülasyonlar gözlemlenmiştir. Gözlenen bu paternler, yerel M. mystacinus popülasyonlarının genişleyen M. davidii popülasyonları ile melezlendiğini ve bu da öncekinden mitokondriyal introgresyonla (gen sızmasıyla) sonuçlandığını düşündürmektedir. Gördüğünüz gibi türler dinamik birimlerdir ve tarih boyunca birbirleri ile ilişkili bir şekilde evrimleşmiştir!

İntrogresyon alanında, uyumlu nükleer ve mitokondriyal genotipleri olan M. mystacinus bireyleri nispeten az sayıda tanımlanmıştır, bu da yerli popülasyonların büyük ölçüde M. davidii tarafından istila edildiğini göstermektedir. Ekolojik rekabet ile birlikte değişen çevresel koşullar, bu değişimin olası nedenidir. Çalışma, filocoğrafik örüntülerle incelenen tarihsel bir popülasyon değişiminin olası bir örneğini sunmaktadır.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
12
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 7
  • Muhteşem! 3
  • Bilim Budur! 3
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 23/06/2024 08:40:09 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8845

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Çevre
Evrim Tarihi
Diş Hekimi
2019-Ncov
İklim
Karar
Modern
Diş Hekimliği
Nükleer
Cinsel Seçilim
Tohum
Kök Hücre
Damar
Sinirbilim
Hava
Kuantum
Gıda
Roma
Radyoaktif
Tutarlılık
Kadın Doğum
Koaservat
Antropoloji
Safsata
Mars
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
P. Türkoğlu. Moleküler Ekolog Emrah Çoraman ve Ekibi, Bıyıklı Yarasaların Evrimsel Değişimini Gözlemledi!. (3 Haziran 2020). Alındığı Tarih: 23 Haziran 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/8845
Türkoğlu, P. (2020, June 03). Moleküler Ekolog Emrah Çoraman ve Ekibi, Bıyıklı Yarasaların Evrimsel Değişimini Gözlemledi!. Evrim Ağacı. Retrieved June 23, 2024. from https://evrimagaci.org/s/8845
P. Türkoğlu. “Moleküler Ekolog Emrah Çoraman ve Ekibi, Bıyıklı Yarasaların Evrimsel Değişimini Gözlemledi!.” Edited by Pedram Türkoğlu. Evrim Ağacı, 03 Jun. 2020, https://evrimagaci.org/s/8845.
Türkoğlu, Pedram. “Moleküler Ekolog Emrah Çoraman ve Ekibi, Bıyıklı Yarasaların Evrimsel Değişimini Gözlemledi!.” Edited by Pedram Türkoğlu. Evrim Ağacı, June 03, 2020. https://evrimagaci.org/s/8845.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close