Kuşların Göz Büyüklüğü, Onların Davranışlarını ve Ekolojilerini Öngörmekte Kullanılabilir!

Kuşların Göz Büyüklüğü, Onların Davranışlarını ve Ekolojilerini Öngörmekte Kullanılabilir!
Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
6 dakika
356 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

Kuşlar, tüm omurgalı kara hayvanları arasında, vücutlarına kıyasla en büyük gözlerden bazılarına sahiptir. Hatta göz büyüklüğü açısından, kurbağalardan sonra ikinci sıradadırlar. Sınırlı bir tat ve koku yelpazesine sahip kuşlar; gezinmek, yiyecek bulmak ve yırtıcılardan kaçınmak için öncelikli olarak görüş yeteneklerine güvenirler.

Yine de, Charles Darwin'in klasik ispinozlar üzerindeki yaptığı çalışmasından bu yana, bilim insanlarının titizlikle incelediği gaga şekli ve vücut büyüklüğü gibi diğer özelliklerle kaağaçrşılaştırıldığında, kuşlardaki göz boyutunun davranışlarını nasıl etkilediği hakkında şaşırtıcı bir şekilde az miktarda bilgiye sahibiz. Florida Doğa Tarihi Müzesi'nin Ordway Ekosistem Koruma Laboratuvarı'ndan Ausprey bunu şöyle ifade ediyor:

Literatür araştırmaları yaparken, kuşların göz boyutunun çevreleriyle nasıl bir ilişkisi olduğuna dair somut bir yayın olmadığını öğrendiğimde şok oldum.

Kuş gözleri üzerine yapılan önceki çalışmaların kapsamı sınırlıydı ve bu çalışmalar, genellikle, belirli bölgelerde yaşayan sadece birkaç düzine tür üzerinde yapılmıştı. Bir yüksek lisans öğrencisi, 1970'lerin sonlarında müze koleksiyonlarında bulunan 4.000'den fazla kuş türünün gözlerini ölçtüğünde ve bu sayede bu alandaki en büyük veri setini oluşturduğunda, bilimsel verilerdeki bu boşluk daha belirgin hâle geldi.

Reklamı Kapat

Ausprey, dünya kuş çeşitliliğinin yaklaşık üçte birini kapsayan 2.777 türün göz boyutunu analiz etmek için bu veri tabanına başvurdu ve bu özelliğin, tek başına, kuşların nerede yaşadığı ve nasıl davrandıkları gibi özellikleri, üzerine çok daha iyi çalışılmış olan büyüklük, anatomi, hareket gibi özelliklerden daha başarılı bir şekilde öngörebildiğini ortaya koydu.

Kuşlarda Büyük Gözler, Ormansızlaşmaya Karşı Duyarlılığı Artırıyor!

Ausprey, Peru'nun And Ormanları'nda meslektaşlarıyla saha çalışması yaparken bu çalışma fikrini buldu. 5 yıl boyunca araştırmacılar Peru kuşlarının gözlerini ölçtüler ve bir düzineden fazla tanager, ispinoz, çalıkuşu ve ağaçkakan türüne, bu kuşların tarım sebebiyle artan miktarda orman parçalanmasıyla nasıl başa çıktıklarını belirleyebilmek için ışık sensörleri bağladılar.

Sonuçları rahatsız ediciydi: Büyük gözlü kuşlar, azalan orman habitatlarını hapsoldular ve tarım alanlarından kaçındılar. Ancak araştırmacılar bu kuşların nerede çiftleşip yumurtladıklarını ve ne yediklerini tahmin etmek için de göz boyutunu kullanabilirler. Bu, gelecekteki çalışmalar için çok değerli bir bilgidir.

Ausprey bu sonucun sadece Peru'daki kuşlar için değil, tüm kuşlar için geçerli olup olmadığını görmek istedi. Ancak, yedi kıtaya yayılmış 10.000'den fazla türle, göz boyutunun kuş davranışını nasıl etkilediği sorusunu yanıtlamak uzun yıllar alacaktı. Neyse ki Ausprey'in ihtiyaç duyduğu veriler, Stanley Ritland'ın Chicago Üniversitesi'nde doktora öğrencisi olduğu zamanlarda 2.000 sayfalık bir tez halinde önceden toplanmıştı. Ausprey şöyle diyor:

Bu çalışma için Ritland, zamanın çoğunu müzelerde dolaşarak, alkolde korunan örneklerden hayvan gözlerini çıkarılarak ve sonra onları ölçerek harcadı. Bunu, birkaç bin kuş türü, memeliler ve sürüngenler için yaptı.

Fakat Ritland mezun olduktan sonra akademiden ayrıldı ve verilerini hiçbir zaman bilimsel bir dergide yayınlamadı. Araştırmacılar, küçük boyutlu soruları yanıtlamak için başlangıçta Chicago Üniversitesi kütüphanesinin yığınlarına indirilen devasa veri kümesinin küçük bölümlerini kullandılar. Fakat şimdiye kadar olan kapsamlı analizler eksikti.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Veriler, mevcut olmasına rağmen, o verileri dijitalleştirmek zaman alıcıydı. Ausprey, beş ay boyunca Ritland'ın ölçümlerini elektronik tablolara dönüştürebilmek için iki lisans öğrencisini çalışmaya kattı ve böylece bu veriler, analiz edilebilir ve daha geniş bir yelpazede bilim cemiyetiyle paylaşılabilir bir hale gelmiş oldu.

Göz boyutu, vücut boyutuyla beraber artma eğiliminde olduğundan, Ausprey her bir tür için tüm ölçümleri kütleye göre standartlaştırdı ve uzak görüşlü yırtıcı kuşlar ve gece baykuşları gibi optik uçlarda çalışan kuşları kasıtlı olarak ihmal etti. Bilim insanları bu türlerin alışılmadık derecede büyük gözlere zaten sahip olduklarını biliyorlardı.

Ausprey, bunun yerine, yere yakın yiyecek arayan ve gündüz saatlerinde en aktif olan karada yaşayan kuşlara odaklandı.

Işık ve Gölge, Kuş Görüşünü Tanımlar!

Göz boyutu bir dizi davranışsal özellikle karşılaştırıldığında, belirgin örüntüler ortaya çıkmaya başladı.

Reklamı Kapat

Daha büyük gözlü kuşlar, gezegenin yağmur ormanları kuşağının karanlık alt yaşam alanlarında, ekvatora daha yakın yaşar. Enlemden bağımsız olarak, orman zeminine en yakın yerlerde avlanan veya yiyecek arayan kuşların, mümkün olduğunca fazla ışık alabilmesi için büyük gözleri vardır. Gökyüzünde daha fazla zaman geçirenlerin ise parlamayı azaltmak için daha küçük gözleri vardır. Ausprey şöyle diyor:

Parlak ışıklar, "engel parlaması" denilen duruma neden olabilir. Kuşlara ışık tuttuğunuzda avlanma yollarını değiştirirler. Ayrıca deneylerde kullanılan, yırtıcılara ait seslere farklı tepki verirler. Alt bitki örtüsünde yaşayan tropik kuşlar, karanlık ve ormanlık ortamlara adapte oldukları ve orman kenarları ile insan tarafından değiştirilmiş habitatlarla ilişkili parlaklıktaki hızlı değişikliklerle baş edemedikleri için, ormanların parçalanmasına karşı özellikle duyarlı olabilirler.

Göz boyutu diyetle de güçlü bir şekilde ilişkilidir. Daha büyük gözler yalnızca daha fazla ışığı tespit edebilmekle kalmaz, aynı zamanda merceğinizi daha uzun bir lensle değiştirmeye eşdeğer olan, daha yüksek bir odak uzaklığı ve çözünürlük de sağlayabilir.

Böcek yiyen kuşların daha büyük gözleri vardır. Bu da ister orman ister açık habitatlarda yaşasınlar, avlarını uzun mesafelerde tespit etmek için daha uygundur. Vücut boyutuna göre en küçük gözlü kuşlar, genellikle nektarla beslenen kuşlardır ve bu da yiyecek ararken, şekilden çok renge güvenebileceklerini gösterir.

Ausprey ayrıca kuşların evrimi boyunca gözlerin nasıl değiştiğini analiz etti ve belirli bir grupta gözlerin bir kez büyüdüğünde, aynı o şekilde kaldıklarını buldu. Bu, sinek kuşu ve tanagerler gibi yakından ilişkili grupların çok farklı boyutlarda gözlere sahip olabileceği anlamına geliyordu.

Reklamı Kapat

Bununla birlikte, bir aile içinde türlerin içinde türler arasındaki büyüklük pek değişmedi. Ausprey, örneğin sinek yakalayıcıların, uzun mesafeli, dürbün görüşü gerektiren avların peşinden koşmak ve onları yakalamak için çok zaman harcadıklarını söyledi. Şöyle diyor:

Sonunda, sinekkapanların tam da beklendiği gibi çok daha büyük gözleri olduğu anlaşıldı. Tüm ispinozlar ve tanagerler ile meyve ve tohum yiyenlerse çok küçük gözlere sahip olma eğilimindedir.

Koleksiyonlar Doğal Dünyayı Anlamak İçin Araçlar Sağlıyor!

Ausprey'e göre, Ritland tarafından onlarca yıl önce toplanan veriler, kuş çeşitliliğine ve davranışına benzersiz bir bakış sunuyor ve bu da türlerin gelecek için korunmasına yardımcı olabilir. Ausprey şöyle diyor:

Neredeyse yarım yüzyıl geçti ve yine de aynı veri kümeleri geçerli.

Ritland, sadece alkolle korunan müze koleksiyonlarında çalışıyordu. Yani ölçtüğü aynı örnekler, doğal dünyadaki desenleri bir araya getiren bilim insanları tarafından hala erişilebilir durumda. Ritland'ın müze ziyaretleri sırasında karşılaştığı bazı kuşlar, Kaptan Cook'un dünya çapındaki ilk seyahati sırasında toplanan iki kuş da dahil olmak üzere, ölçümlerini anlamaya başladığında, zaten oldukça eskiydi.

Peru'nun And Dağları'ndaki bulut ormanlarında "göz boyutu hakkında veri toplamanın zorluğunu" ilk elden bilen Ausprey, Ritland'ın çalışmalarını kullanırken, doğal tarih koleksiyonlarına yeni bir hayranlık geliştirdiğini söylüyor. Şöyle diyor:

Bir ekolog olarak, sahada gerçekten kolaylıkla toplayamayacağımız özellikler hakkında veri sağlamak için koleksiyonların paha biçilemez bir araç olarak bizlere yardım ettiği son derece belirgin hale gelmiş oldu.
Okundu Olarak İşaretle

Feragatname: Evrim Ağacı, doğrudan üniversiteler tarafından yayınlanan bu basın açıklamalarını temel editöryal düzenlemeden geçirmektedir; ancak açıklamaların isabetliliğinden sorumlu değildir. Basın açıklaması konusundaki sorularınızı aşağıdaki medya irtibat kişisine yöneltebilirsiniz.

Medya İrtibat
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 22/09/2021 02:55:42 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10855

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Yeme
Molekül
Yüksek
Anksiyete
Çiftleşme
Editör Seçkisi
Ses
Nükleik Asit
Hava
Hafıza
Cinsel Seçilim
Balina
Basınç
Kuş
Covıd-19
Orman
Sars-Cov-2 (Covid19 Koronavirüs Salgını)
Hominid
Mers
İntihar
Abd
Ölümden Sonra Yaşam
Bilim
Bilim Tarihi
Genel Görelilik
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın