Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Genom Dizileme Teknolojisi, 20 Yıldan Kısa Bir Sürede, 2.7 Milyar Dolardan 300 Dolara Kadar Ucuzladı!

Genom Dizileme Masrafı, Moore Yasası'nın Öngördüğünden Bile Hızlı Ucuzluyor!

Genom Dizileme Teknolojisi, 20 Yıldan Kısa Bir Sürede, 2.7 Milyar Dolardan 300 Dolara Kadar Ucuzladı! MelixGX
5 dakika
3,867
Tüm Reklamları Kapat

Evrimin gerçekliğini ve gücünü bize gösteren en güçlü kanıtlar, şüphesiz ki genetik biliminden gelmektedir. Çünkü genler, tartışmaya yer bırakmayan bir şekilde evrimsel değişimlerin genetik kökenlerini ortaya koymakta ve canlıların nesiller içerisinde farklılaştığını, türleştiğini ve evrimleştiğini göstermektedir. 

Öyle ki, artık evrimsel biyoloji ve genetik bilimleri sayesinde sadece doğadaki evrimi gözlemekle kalmıyor, bu değişimlere yön verebiliyoruz. Aynı zamanda genleri kullanarak sayısız araştırma yürütebiliyor, canlılığı ve evrimini çok daha iyi anlamaya çalışıyoruz. 

Tüm Reklamları Kapat

Nature

Yukarıda, Nature dergisinin yayınladığı bir çizelgeyi görmektesiniz. Bu çizelgede, genetik, özellikle de genom düzeyinde mühendislik alanında yapılan çalışmaların kronolojik bir sırasını görüyorsunuz. Gelin hep birlikte bakalım:

  • 1928: Altenburg, morötesi (UV) ışınların mutagenez etkisini keşfetti. Mutagenez, bir organizmanın genetik bilgisinin dengeli bir biçimde, doğal veya yapay yollarla değişmesi, mutasyona uğraması demektir.
  • 1947: Mutagenezin kimyasal yollarla yapılabileceği keşfedildi.
  • 1972: Rekombinant DNA (rDNA) teknolojisi geliştirildi. Bu teknoloji sayesinde, normalde doğada bir araya gelmeyebilecek olan genetik dizilimler, laboratuvar ortamında yaratılmaya başlandı.
  • 1975: Evrimsel çeşitlilik mekanizmalarından biri olan transpozonlar keşfedildi. Transpozonlar, genetik materyal içerisinde genellikle rastlantısal olarak yer değiştiren genetik parçacıklardır.
  • 1977: Sanger dizileme yöntemi geliştirildi. Canlı dışındaki DNA kopyalanması sırasında sırayı sonlandıran dideoksinükleotitlerin DNA polimeraz enzimi tarafından seçimiyle yapılan bir dizileme yöntemidir.
  • 1980: İlk transgenik fare üretildi. Bir diğer deyişle, ilk genetiği değiştirilmiş fareler yaratıldı.
  • 1996: Çinko parmak nükleaz (ZF-nükleaz) isimli yapay DNA kısıtlama enzimleri üretildi.
  • 1998: Çift sarmallı DNA (dsDNA) yeniden birleştirme mühendisliği geliştirildi. Bu sayede birçok mutasyon tipi kolaylıkla elde edilebilmeye başlandı.
  • 2000: İlk sentetik Hepatit C virüsü yaratıldı.
  • 2001: Tek sarmallı DNA (ssDNA) yeniden birleştirme mühendisliği geliştirildi.
  • 2001: II. Grup intronlar keşfedildi. Bu sayede, kendi kendinin üretimini hızlandıran (self-catalytic) ribozimlere bir yenisi daha eklendi ve canlılığın cansızlıktan nasıl evrimleşmiş olabileceğine dair bilgilerimiz güçlendi. Ayrıca tüm canlılarda bulunan transpozonlar keşfedilmiş oldu.
  • 2002: İlk sentetik çocuk felci virüsü yaratıldı.
  • 2003: İlk sentetik fi-X-174 fajı yaratıldı.
  • 2005: T7 bakteriyofajı yeniden tasarlanarak baştan yaratıldı.
  • 2006: E. coli bakterisinin gen kütüphanesi oluşturuldu.
  • 2006: E. coli bakterisinin genomu azaltılarak yeniden yaratıldı.
  • 2007: B. subtilis basilinin genomu azaltılarak yeniden yaratıldı.
  • 2009: Çokkatlı Otomatik Genomik Mühendisliği (MAGE) geliştirildi.
  • 2009: Bir mikroorganizma içerisinde genom bazındaki etkileşimleri inceleme yöntemlerinden olan Tn-seq metodu geliştirildi.
  • 2010: İlk sentetik M. mycoides bakterisi yaratıldı.
  • 2011: Transkripsiyon Aktivasyon-Benzeri Etkileyici Nükleaz (TALE) isimli yapay enzim yaratıldı. 
  • 2011: İlk sentetik maya mantarı yaratıldı.

İlk bakışta bu araştırmaların ve keşiflerin önemi anlaşılmayabilse de, günümüzdeki modern bilimin en uç düzeydeki araştırmaları, bu temeller üzerine kurulmaktadır. Dolayısıyla bu keşiflerin önemi inanılmazdır.

Tüm Reklamları Kapat

Genom Dizileme Masrafı, Moore Yasası'nın Öngördüğünden Bile Hızlı Ucuzluyor!

Daha da önemlisi, bu teknolojiler sayesinde genom dizileme masrafları gün geçtikçe ucuzlamaktadır. Örneğin 1990 yılında başlatılan İnsan Genom Projesi, 13 yılda tamamlandı ve toplamda 2.7 milyar dolar civarında bir harcamaya sebep oldu. 2007 yılında, Rosalind Franklin ve Francis Crick ile birlikte DNA'nın eş kaşiflerinden olan James Watson, genomunun tamamını 1 milyon dolardan az bir maliyet ile dizileten ilk insan oldu. O gün bugündür genom dizileme masrafı, Moore Yasası tarafından öngörülenden bile daha hızlı ucuzlamaktadır.

Moore Yasası, Intel'in eş kurucularından Gordon Moore tarafından 1965 senesinde ileri sürülen bir yasadır. En temel haliyle Moore Yasası, bir entegre devre içerisindeki inç kare başına düşen transistör sayısının her geçen sene 2 katına çıkacağını öngörmektedir. Yani bilgisayarlarımızın bugün bildiğimiz işlevlerini sürdürmesini sağlayan ana bileşenlerin büyüklüğü, işlevlerinde herhangi bir kayıp olmaksızın, her sene azalacaktır. Böylelikle belli bir alana sığdırabildiğimiz transistör sayısı her geçen sene hızla artacaktır. Bu durum, bilgisayarların hem küçülmesi, hem de hızlanması anlamına gelir.

1965'te ileri sürülmesinden bu yana Moore Yasası birazcık yavaşladı. Genel gidişata bakılacak olursa, her sene yerine her 1.5 senede bir, belli bir alana sığdırılabilen transistör sayısı 2 katına çıkmaktadır. Bu, yine de teknolojinin müthiş ilerleyişini gösteren bir durumdur.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Moore Yasası sonradan biraz daha geliştirilerek genel olarak teknoloji ve hatta "insanlığın ilerleyişine" uyarlanmıştır. Yani Moore Yasası'nın öngördüğü giderek hızlanan şekilde olan artış, aslında genel olarak bilim ve teknolojinin ilerleyişine uyarlanmıştır. Bu görüşü eleştiren birçok bilim insanı olduysa da, genel olarak birçok yeni bilim ve teknoloji sahasında bu hızlı ilerlemeyi gerçekten de görmekteyiz.

Genom dizileme masrafı, Moore yasasından hızlı ucuzluyor!
Genom dizileme masrafı, Moore yasasından hızlı ucuzluyor!
NIH

Örneğin canlıların bütün genomlarını dizileyerek onları ve doğayı daha iyi tanımamızı sağlayan genom dizileme teknolojileri, Moore Yasası'nın öngördüğünden bile hızlı gelişmektedir. Ortalama bir genomu 2001 yılında 100 milyon dolara dizilerken, aynı genom 2014 yılında 1000 dolardan biraz fazla paraya dizilenebilir hale gelmiştir! 2016 yılında George Church tarafından kurulan Veritas Genetics firması, 1000 dolar bariyerini geçmeyi başaran ilk genom dizileme servisi olmuş, 2019'da bu fiyatı 599 dolar seviyesine kadar azaltmıştır. Ne yazık ki o firma, 2019'un sonunda öngörülemeyen finansal sorunlar dolayısıyla kapanmıştır. 2020 yılında ise Nebula Genomics firması, 299 dolara tam genom sekanslamayı mümkün kılmıştır!

Bu arada "tam genom dizileme" olgusu, 23andMe gibi firmaların sadece birkaç gen bölgesini diziledikleri hizmetten tamamen farklıdır. Tam genom dizilemede, bir bireyin genomu baştan sona dizilenir. 23andMe gibi firmaların sunduğu servislerse sadece belirli hastalıkları ve atasal ilişkiyi tespit edebilecek gen bölgelerinin dizilenmesidir. Bu ikinci tip serviste, bir insanın genetik çeşitliliğine yönelik bilgilerin büyük bir kısmı göz ardı edilmektedir. Tam genom dizilemede ise bireyin her bir nükleotidi ortaya çıkarılmaktadır.

Gidişat böyle devam edecek olursa (hatta bunun 10 katına kadar yavaşlasa bile), sadece birkaç yıl içerisinde herhangi bir canlının genomunu sadece birkaç dolara dizilememiz mümkün olacaktır. Böylece Evrim Ağacı'nı çok daha iyi tanıyacak, sorunlarımızın üstesinden çok daha güvenle ve hızlı bir şekilde gelebileceğiz. Ayrıca tam genom dizileme masrafları azaldıkça, günümüzde piyasayı domine eden sağlık ve soy hattı hizmetleri, yerini tam genom dizileme servislerine bırakacaktır.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
8
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 07/12/2023 22:24:50 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/966

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Antik
Spor
Meyve
Görüş
Gen İfadesi
Parçacık
Travma
Köpek
Nüfus
Mitler
Koronavirüs
Hastalık Kataloğu
Doku
Bilgi
Sars-Cov-2 (Covid19 Koronavirüs Salgını)
Şiddet
Neandertal
Diş
Devir
Hamile
Uluslararası Uzay İstasyonu
Genler
Teknoloji
Çocuklar İçin Bilim
Doğa Yasaları
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Youtube
Yere Düşen Yemeğe Mikroplar Kaç Saniyede Bulaşır?
Yere Düşen Yemeğe Mikroplar Kaç Saniyede Bulaşır?
Yaşamı Başlatan Manyetizma mı? | Furkan Öztürk (Harvard Üniversitesi)
Yaşamı Başlatan Manyetizma mı? | Furkan Öztürk (Harvard Üniversitesi)
Lisede Öğretilen
Lisede Öğretilen "Mendel Genetiği" TAMAMEN Hatalı mı?
Bir Canlı ÖLÜMSÜZ Olabilir mi?
Bir Canlı ÖLÜMSÜZ Olabilir mi?
Alerji: Neden Hâlâ Alerjiler Var ve Neden Giderek Kötüleşiyorlar?
Alerji: Neden Hâlâ Alerjiler Var ve Neden Giderek Kötüleşiyorlar?
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
Ç. M. Bakırcı. Genom Dizileme Teknolojisi, 20 Yıldan Kısa Bir Sürede, 2.7 Milyar Dolardan 300 Dolara Kadar Ucuzladı!. (5 Şubat 2013). Alındığı Tarih: 7 Aralık 2023. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/966
Bakırcı, Ç. M. (2013, February 05). Genom Dizileme Teknolojisi, 20 Yıldan Kısa Bir Sürede, 2.7 Milyar Dolardan 300 Dolara Kadar Ucuzladı!. Evrim Ağacı. Retrieved December 07, 2023. from https://evrimagaci.org/s/966
Ç. M. Bakırcı. “Genom Dizileme Teknolojisi, 20 Yıldan Kısa Bir Sürede, 2.7 Milyar Dolardan 300 Dolara Kadar Ucuzladı!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 05 Feb. 2013, https://evrimagaci.org/s/966.
Bakırcı, Çağrı Mert. “Genom Dizileme Teknolojisi, 20 Yıldan Kısa Bir Sürede, 2.7 Milyar Dolardan 300 Dolara Kadar Ucuzladı!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, February 05, 2013. https://evrimagaci.org/s/966.
ve seni takip ediyor
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close