Evrim Ağacı Logo Evrim Ağacı
Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Mevsimlik Olarak Post/Kürk/Deri Rengi Değiştiren Hayvanlar

Mevsimlik Olarak Post/Kürk/Deri Rengi Değiştiren Hayvanlar
Arktik Tilkisi'nin kış postu.
ThoughtCo
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Bazı hayvanların mevsimden mevsime vücut renklerini (post, kürk ya da deri renklerini) değiştirdikleri okulda öğretilir. Ahtapotlar ve bukalemunlar, insanların aklına ilk gelen iki hayvan türüdür. Ancak evrimsel süreçte bundan çok daha fazlasında bu özellik evrimleşmiştir. Bu hayvanlar, vücut renklerini yılda bir veya birkaç defa değiştirmektedirler.

Bu, evrimsel süreç açısından bilinen en güçlü adaptasyonlardan birisidir. Çünkü çevre sadece uzun vadede jeolojik ve coğrafi olarak değişmez. Aynı zamanda yıl içerisinde de periyodik olarak değişir. Hatta gün içerisinde bile değişebilir ki buna adapte olabilmiş nadir sayıda canlı da bulunmaktadır. Fakat birçok canlı için bu kadar ani renk değişimleri oldukça zordur; bu sebeple genellikle hayvanlarda ya mevsimlik ya da yıllık olarak değişen vücut renklerine rastlarız. Canlılar, evrimsel süreçte kendilerine avantaj sağlayabilecek farklılıklarına göre seçilmişlerdir ve bu sebeple her hayvanın kendine has renk değiştirme yeteneği olabilir. Tahmin edilebileceği gibi bu özellik, hem avcılardan korunmayı sağlar; hem de avlanmayı kolaylaştırır. 

Ana görseldeki beyaz Arktik Tilkisi'ni hatırladınız mı? Bu canlı da Arktik Tilkisi'dir, birebir aynı türdür! Ancak yazları postları bu renge dönüşür.
Ana görseldeki beyaz Arktik Tilkisi'ni hatırladınız mı? Bu canlı da Arktik Tilkisi'dir, birebir aynı türdür! Ancak yazları postları bu renge dönüşür.
Reference
Yaz-kış geçişinin ortasında bulunan bir Arktik Tilkisi
Yaz-kış geçişinin ortasında bulunan bir Arktik Tilkisi
Canadian Geographic

Bu özellik evrimsel süreçte ortaya çıkmış olsa da, evrimle ilgili kafa karışıklıklarından birini izah etmek için güzel bir örnek oluşturur: Burada görülen, gelişimsel bir değişimdir. Vücut renginin mevsim içerisinde değişmesi, bir çocuğun boyunun yıllara bağlı olarak uzamasından çok farklı değildir. Tek fark, boy uzaması tek yönlüyken (büyük oranda, sadece uzama yönündedir), vücut rengi değişimi periyodik olarak gerçekleşen bir olaydır (bir o renge, bir bu renge dönebilir).

Arktik tilkileri kışları bembeyaz, yazları ise gri-kahverengi bir kürke sahiptirler. Bu, kamuflaj amaçlı evrimleşmiş bir adaptasyondur. Bu tilkiler, -50 santigrat derece sıcaklıkta bile hayatta kalabilirler!
Arktik tilkileri kışları bembeyaz, yazları ise gri-kahverengi bir kürke sahiptirler. Bu, kamuflaj amaçlı evrimleşmiş bir adaptasyondur. Bu tilkiler, -50 santigrat derece sıcaklıkta bile hayatta kalabilirler!

Bu tür bir gelişimsel değişimin genetik kökenleri, evrimsel süreç sayesinde şekillendirilmiştir. Ancak aşağıda detaylarını anlatacağımız bir örnek olarak bir tavşanın postunun beyaza ve sarıya mevsimlik olarak dönmesi, evrim değildir. Evrim sonucu ortaya çıkmış bir periyodik değişimdir bu, ona şüphe yok. Ancak bu mevsimlik renk değiştirme sürecinin kendisi evrim değildir. Öte yandan, uzun vadeli olarak meydana gelen çevresel değişimler sonucu, sadece belli bir rengin sürekli olarak seçilmesi nedeniyle, popülasyon içerisinde bir rengin bulunma sıklığının artması, evrimdir.

Gelincikler, yazlık ve kışlık postları arasında ciddi fark olan hayvanlara en meşhur örneklerden birisidir.
Gelincikler, yazlık ve kışlık postları arasında ciddi fark olan hayvanlara en meşhur örneklerden birisidir.

Bu, şöyle düşünülebilir: Popülasyon içerisinde periyodik/mevsimsel olarak daha geniş bir renk skalasında değim geçiren ve çok daha dar skalada geçirebilen (ya da hiç geçirmeyen) bireyler olabilir. Değiştirilen rengin skalasının geniş olması bir avantaj sağlıyorsa, giderek bu geniş skalalı değişimleri geçirenlerin popülasyonda sayıca artması, evrimdir. Ancak bunların kışın beyaza, yazın kahverengiye dönmesi evrim değildir. Her hayvandaki renk değişimi, bu şekilde gelişimsel değildir.

Aslına bakarsanız hayvanların ezici çoğunluğunun rengi büyük oranda sabittir ve bu rengin uzun vadeli değişimi, doğrudan evrimsel süreçlerle olmaktadır ve evrimin ta kendisidir. Dolayısıyla periyodik renk değişimleriyle, uzun vadeli renk değişimleri arasındaki fark anlaşılmalıdır.

Karayaklar olarak bilinen bu tavşan türü de, kamuflaja yönelik mevsimsel post değişiminin en net örneklerinden birini sergilerler. Daha önceden sözünü ettiğimiz kakımların aksine bu hayvanların avlanmaya yönelik bir post değişimi yoktur. Tek amaç vardır: avcılardan korunmak. Özellikle dağ kedilerinden, çakallardan, tilkilerden ve yırtıcı kuşlardan...
Karayaklar olarak bilinen bu tavşan türü de, kamuflaja yönelik mevsimsel post değişiminin en net örneklerinden birini sergilerler. Daha önceden sözünü ettiğimiz kakımların aksine bu hayvanların avlanmaya yönelik bir post değişimi yoktur. Tek amaç vardır: avcılardan korunmak. Özellikle dağ kedilerinden, çakallardan, tilkilerden ve yırtıcı kuşlardan...

Hayvanlar Alemi'nde periyodik renk değişimleri konusunda geniş bir çeşitliliğe rastlarız: Örneğin ahtapotlar gibi kafadanbacaklılar, kromatoforlar denen pigmentleri kullanırlar. Bu pigmentler, milisaniyelerle ölçülebilen hızda renk değiştirebilen bir kimyasal yapıdadırlar. Mekanizmaları oldukça basittir: Hücreleri saran kasların çeşitli sebeplerle uyarılmasına bağlı olarak, hücre içerisinde meydana gelen kimyasal süreçler değişir ve bunun sonucunda, birbirinden farklı renkte sonuçları olan tepkimeler aktive olur.

Bukalemunlar da buna benzer bir yönteme sahiptirler: Duygu durumlarına bağlı olarak vücutlarının kimyası değişir ve buna, vücut derilerinin rengi de dahildir. Bu, kısmen öfkelendiğimizde yüzümüzün kızarmasına benzer. Ancak bizde, renk değişimine neden olan şey pigmentler değil, deri yüzeyine hücum eden kandır. Yine de, kanı hücüm ettiren şey, kimyasal tepkimeler ve bu tepkimelerdeki değişimlerdir. Kafadanbacaklılar ve bukalemunlardaysa bu tepkimelerdeki değişimler, doğrudan pigmentleri etkilemektedir.

Kar tavukları da, karayaklar ve kakımlar gibi kuzey enlemlerinde bulunurlar. Bu sebeple, onlar da mevsimsel post değişimi gösteren hayvanlar arasında yer alırlar.
Kar tavukları da, karayaklar ve kakımlar gibi kuzey enlemlerinde bulunurlar. Bu sebeple, onlar da mevsimsel post değişimi gösteren hayvanlar arasında yer alırlar.

Belli yüksekliklerde yaşayan hayvanlardaysa bu kadar ani değişimler yerine, mevsimsel değişimler görülür. Bunun sebebi de temel olarak aynıdır: mevsimlerin değişimi, sıcaklık ve gün ışığı şiddetini değiştirir. Buna bağlı olarak hayvanların hormonal dengeleri değişir. Bu da, vücut renklerinin değişimini tetikler. Bunun en güzel örneklerinden biri, ana görselde görülen kakımlardır. Gelinciklerle çok yakın akraba olan kakımlar, kış aylarında bembeyaz bir posta bürünürler. Bu postları, yazları büründükleri posta göre çok daha kalındır, çok daha güçlü kamuflaj sağlar ve çok daha yoğundur.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Bu şekilde mevsimsel vücut rengi değiştiren bazı diğer hayvanların fotoğrafları ve kısa açıklamaları aşağıdadır.

 

Kaynaklar ve İleri Okuma: 

  1. Harvard Üniversitesi
  2. io9


 


 


Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • D. Lee. The Mystery Of Seasonal Color Change. (01 Ekim 2012). Alındığı Tarih: 05 Nisan 2019. Alındığı Yer: Harvard University | Arşiv Bağlantısı
  • R. Gonzalez. How (And Why) Animals Change Color With The Seasons. (12 Kasım 2012). Alındığı Tarih: 05 Nisan 2019. Alındığı Yer: io9 | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 25/11/2020 14:52:22 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/2859

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Kategoriler ve Etiketler
Tümünü Göster
Güncel
Karma
Agora
Biyokimya
Hayvan Davranışları
Diş Sorunları
Parazit
Su
Balık
Farmakoloji
Kozmoloji
Rna
Uçma
Sars Virüsü
Mit
Elektron
Biyografi
Hastalık
Köpekler
Kütle
İnsan
Protein
Matematik
Yılan
Beslenme Bilimi
Felsefe
Makroevrim
Tedavi
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Eğer ki uzaylılar Dünya'ya gelseydi, onlara halen enerji kaynağı olarak yerin derinliklerinden fosil yakıt çıkardığımızı söylemeye utanırdım.”
Neil deGrasse Tyson
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol