Menopoz Sırasındaki Östrojen Değişimleri, İlk Kez Beyin Görüntüleme Tekniği ile İncelendi!

Weill Cornell Medicine'deki araştırmacılar tarafından yürütülen yeni bir beyin görüntüleme çalışması, menopoza sürecini araştırdı. Menopoz başlangıcı beyin hücrelerindeki östrojen reseptörlerinin yoğunluğunun giderek artmasıyla karakterize edilen bir süreçtir. Çalışmaya göre bu yoğunluk kadınlarda altmışlı yaşların ortalarına kadar yüksek bir seviyede kalıyor. Çalışma, yaşamdaki bu büyük değişikliğe beynin verdiği tepkiye dair yeni kanıtlar ortaya koymanın yanı sıra, şimdiye kadar takibi mümkün olmayan östrojen aktivitesini incelemek için pozitron emisyon tomografisi (PET) görüntülemenin kullanılmasına öncülük ediyor.

20 Haziran'da Scientific Reports'ta yayınlanan çalışmada, araştırmacılar 40-65 yaş arası 54 sağlıklı kadının beynini, östrojen reseptörlerine bağlanan bir izleyici kullanarak PET ile taradılar.^[1] Bu reseptörler, özellikle kadınlarda beynin birçok bölgesinde bulunur ve östrojenin en güçlü formu olan estradiolün birçok bilişsel ve davranışsal etkisine katkı sağlar. ER-PET taramaları daha önce kanserli kadınlarla yapılan çalışmalarda kullanılsa da daha önce sağlıklı kadın beyinleriyle ilgili bir çalışmada hiç kullanılmamıştı.

Farklı menopoz evrelerindeki kadınları karşılaştıran taramalar, menopoz sonrası ve menopoz başlangıcında gruplarda menopoz öncesi dönemdekilere kıyasla östrojenden etkilenen çeşitli beyin ağlarında östrojen reseptörü yoğunluğunun giderek arttığını ortaya çıkardı. Araştırmacılar bunu, menopozda östrojen seviyelerinin azalmasına karşı hücrelerin mümkün olduğunca fazla östrojen almak için ek reseptörleri devreye sokması olarak yorumluyor. Araştırmacıların analizleri, bu bölgelerin bazılarındaki yüksek östrojen reseptörü yoğunluğunun sadece menopoz ile değil, aynı zamanda hastaların menopozla ilgili bilişsel durumları ve ruh halleri ile ilgili bildirdikleri semptomlar ile de ilişkili olduğunu ortaya koydu.

Sonuçlar, bu tekniğin menopoz ve östrojen tedavisinin beyindeki etkilerini incelemek için değerli bir araç olabileceğini gösterebilir. Çalışmanın baş yazarı, Weill Cornell Medicine'da sinirbilim doçenti ve Kadın Beyin Girişimi direktörü Dr. Lisa Mosconi, şöyle anlatıyor:

Bu yöntemi kullanarak ilk kez beyindeki östrojen reseptörü aktivitesini ölçebildik ve menopozun yaygın semptomlarından bazılarının potansiyel belirleyicilerini tespit edebildik.

Menopozun temel özelliklerinden biri vücuttaki östrojen üretiminin azalmasıdır. Bu durum, adet kanamasının kesilmesi de dahil olmak üzere çeşitli bedensel değişikliklerin yanı sıra beyin sisi, depresyon ve anksiyete gibi nöropsikiyatrik etkilere de neden olur.

Araştırmacılar, östrojenle ilişkili bu semptomların altında yatan ayrıntılı moleküler mekanizmaları anlamak istiyorlardı ancak beyindeki östrojen aktivitesini ölçmek için güvenilir ve vücuda zarar vermeyen bir yönteme ihtiyaçları vardı. Yeni çalışma, 18F-floroöstradiol (FES) adı verilen bir izleyici ile PET görüntüleme kullanarak bu ihtiyacı karşılayabileceğini gösteren bir bulgu niteliğindedir.

Araştırmacılar 40-65 yaş arası 18’i menopoz öncesinde, 18’i menopozun başlangıcında ve 18’i menopoz sonrasında olan gönüllü kadın katılımcılarda görüntüleme tekniklerini kullandı östrojenin etkilediği bilinen çeşitli beyin bölgelerindeki östrojen reseptörü yoğunluğunu kaydetti.

Sonuçlar, menopoz sonrası dönemde olan kadınların beyinlerdeki östrojen reseptörlerinin menopoz öncesi kadınlara kıyasla çok daha yoğun olduğunu, menopoz başlangıcında olan kadınlarda ise yoğunluğunun orta seviyelerde olduğunu göstermiştir. Hipofiz bezi, kaudat çekirdek, posterior singulat korteks ve orta frontal korteks bölgelerindeki östrojen reseptörü yoğunluğuna dayanan ölçüm, menopoz sonrası ve menopoz öncesi durumlardaki farkları %100 doğrulukla öngörmeyi başardı.

Menopoz sonrası dönemde hipokampüs ve frontal korteks gibi bilişsel bölgelerdeki reseptörler daha yoğun olsa da bu durum bazı bilişsel testlerde daha düşük puanlarla ilişkilendirilmiştir. Ayrıca talamus da dahil olmak üzere bazı beyin bölgesindeki bu yoğunluk depresyon gibi ruh hali belirtileri ile ilişkiliydi.

Araştırmacılar, menopozdan sonra sürekli düşen ancak östrojen tedavisi ile yükselebilen östrojen seviyeleri de dahil olmak üzere, bu değişikliklerin beyindeki uzun vadeli sonuçlarını incelemek için ER-PET görüntüleme yöntemini kullanmayı planlıyor. Aynı zamanda Weill Cornell Medicine ve NewYork-Presbyterian'da Alzheimer Önleme Programı direktörü olan Dr. Mosconi, şöyle anlatıyor:

Örneğin, östrojen reseptörü yoğunluğunun östrojen tedavisiyle değişip değişmediğini, bu durumun daha az semptom ve bilişsel testlerde daha iyi performansa yol açıp açmayacağını öğrenmeyi umuyoruz. Östrojen reseptörlerinin menopozdan sonra hızla kaybolmak yerine, menopozdan sonraki on yıla kadar beyinde bol miktarda kalmaya devam ettiği ve menopoz başlangıcında yüksek östrojen reseptörü yoğunluğunun gözlemlendiğine yönelik bulgularımız, östrojen tedavisi için uygun zaman aralığının düşünülenden daha geniş olabileceğine işaret ediyor.