Evrim Ağacı Logo Evrim Ağacı
Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Memeliler, İnsan Faaliyeti Nedeniyle Artan Nesil Tükenme Hızını Dengeleyecek Kadar Hızlı Evrimleşemiyorlar!

İnsanlar, habitatları yok etmeyi bugün durduracak olsalar, memelilerin önümüzdeki 50 yıldaki yok oluşunu eski haline çevirmek yaklaşık 5 milyon yıl sürecek!

Memeliler, İnsan Faaliyeti Nedeniyle Artan Nesil Tükenme Hızını Dengeleyecek Kadar Hızlı Evrimleşemiyorlar!
Çeşitli memelilerin iskeletleri
Pixabay
Yazar Aarhus Üniversitesi Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
4 dakika
1,173 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

İnsanlar hayvan türlerini o kadar hızlı yok ediyorlar ki evrim, insanların yok etme hızına yetişemiyor. Aarhus liderliğindeki yeni bir çalışmaya göre, koruma çalışmaları geliştirilmediği sürece önümüzdeki elli yıl içerisinde o kadar fazla memeli türü yok olacak ki doğanın bu düzeylere erişmesi (eğer insanlar yok olsa veya tüm faaliyetlerini durdursalar bile) en az 3-5 milyon yıl sürecek.

Geçtiğimiz 450 milyon yılda gezegenimizdeki ortamı çarpıcı bir şekilde değiştirerek Dünya'nın bitki ve hayvan türlerinin büyük çoğunluğunu yok eden 5 büyük kitlesel yok oluş yaşandı. Her bir kitlesel yok oluşun ardından evrim, yavaşça boşlukları yeni türlerle doldurdu.

Altıncı kitlesel yok oluş ise günümüzde yaşanmakta. Ancak bu defa doğal afetlerden dolayı değil, insanlar yüzünden. Aarhus Üniversitesi ve Gothenburg Üniversitesi'nden bir grup bilim insanı, yok oluşların evrimin yetişemeyeceği kadar hızlı yaşandığını tespit etti.

Prestijli bir bilim dergisi olan PNAS'ta yayımlanan analize göre, memeliler normal bir hızda çeşitlenmeye başlasalar bile biyoçeşitliliğin toparlanması, modern insan evrimleşmeden önce 5-7 milyon yıl sürecek.[1] Şu anki biyoçeşitlilik seviyesine ulaşılması ise 3-5 milyon yıl alacak.

Reklamı Kapat

Önümüzdeki 3-5 milyon yıl içinde küçük memelilerin büyük memeli türlerindeki kayıpları telafi edebilmek için nasıl evrimleşip çeşitlenmesi gerektiğine dair bir ilüstrasyon
Önümüzdeki 3-5 milyon yıl içinde küçük memelilerin büyük memeli türlerindeki kayıpları telafi edebilmek için nasıl evrimleşip çeşitlenmesi gerektiğine dair bir ilüstrasyon
Eurekalert!

Bazı Türler, Diğerlerinden Daha Belirgin Şekilde Tehdit Altında!

Araştırmacılar yalnızca günümüzde var olan değil, yakın geçmişte yaşamış ve Homo sapiens dünyaya yayıldıkça nesli tükenen yüzlerce memelinin de dahil olduğu kapsamlı bir veri tabanı kullandılar. Bu sayede türümüzün diğer memeliler üzerindeki tüm etkisi çalışılabildi.

Ancak bütün türler aynı derecede kritik değildi. Leopara benzeyen Avustralyalı keseli aslan Thylacoleo ya da Güney Amerikalı Macrauchenia (fil hortumu olan bir lama hayal edin) evrimsel olarak diğer türlerden farklıydılar ve yalnızca birkaç yakın akrabaları vardı.

Bu türler yok olduklarında beraberlerinde evrim ağacının bazı dallarını da bütün halinde götürdüler. Yalnızca bu türleri kaybetmekle kalmayıp benzersiz ekolojik fonksiyonları ve temsil ettikleri milyonlarca yıllık evrimsel tarihi de kaybetmiş olduk. Aarhus Üniversitesinden çalışmaya liderlik eden paleontolog Matt Davis şöyle anlatıyor:

100.000 yıl önce yok olan dev tembel hayvanlar ve kılıç dişli kaplanlar gibi büyük memeliler ya da megafauna evrimsel açıdan çok farklıydı. Çok az sayıda akrabaları olduğundan yok oluşları Dünya'nın evrim ağacından bazı dalların bütün olarak koparılması demekti. Yüzlerce kır faresi türü vardır bu yüzden birkaç yok oluşu atlatabilirler. Ancak kılıç dişli kaplanın yalnızca dört farklı türü vardı ve hepsi yok oldu.

Yeni Gergedanlar İçin Uzun Bekleyiş

2.5 milyon yıllık evrimsel tarihi rejenere etmek yeterince zor; ancak günümüz memelileri de aynı zamanda gittikçe artan yok olma tehlikesiyle de karşı karşıyalar. Siyah gergedan gibi kritik derecede tehlikede olan türler önümüzdeki 50 yıl içinde tamamen tükenme riski altındalar. Mamutların ve mastadonların da arasında olduğu bir zamanların güçlü memelilerinden hayatta kalan son iki türden Siyah Asya fillerinin bu yüzyıl boyunca hayatta kalma olasılıkları %33'ten düşük bir ihtimaldir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Asya filleri
Asya filleri
pixabay

Araştırmacılar beklenen bu yok oluşları da kaybedilen evrimsel tarihin hesaplamalarına dahil ettiler ve kendilerine sordular: Günümüzde var olan memeliler, kaybolan bu biyoçeşitliliği doğal olarak rejenere edebilirler mi?

Araştırmacılar güçlü bilgisayarlar, ileri düzey evrimsel simülasyonlar, evrimsel ilişkiler ve var olan memelilerle nesli tükenen memelilerin beden boyutları hakkında kapsamlı veriler kullanarak, geçmişteki ve gelecekteki muhtemel yok oluşlardan dolayı ne kadar evrimsel sürecin kaybolduğunu ve iyileşme sürecinin ne kadar zaman alacağını hesapladılar.

Araştırmacılar en iyi senaryonun insanların habitatları tahrip etmeyi ve türleri yok etmeyi bıraktığı, yok olma oranlarını fosillerde görülen arka plan seviyelerine indirdikleri bir geleceğin mümkün olduğunu buldular. Ancak bu aşırı iyimser senaryoya rağmen memelilerin, evrim ağacının gelecek 50 yıl içinde kaybolması beklenen dallarını yenileyebilecek kadar çeşitlenebilmesi 3-5 milyon yıl sürecek. Devasa buzul çağı türlerini rejenere etmek ise 5 milyon yıldan fazla zaman alacak.

Koruma Çalışmalarına Öncelik Vermek

Aarhus Üniversitesinden megafauna üzerine bu araştırmayı da içeren büyük bir çalışma yürütmekte olan Proffesor Jean-Christian Svenning şöyle diyor:

Reklamı Kapat

Bir zamanlar devlerin; dev kunduzların, dev armadilloların, dev geyiklerin vb. dünyasında yaşamış olsak da şimdi büyük vahşi memeli türler bakımından gittikçe fakirleşen bir dünyada yaşıyoruz. Geriye kalan gergedanlar, filler gibi birkaç dev de hızla yok olma tehlikesiyle karşı karşıya.

Ancak araştırma ekibinin yalnızca kötü haberleri yok. Tehlike altındaki türlerin ve evrimsel olarak farklı türlerin hızlıca belirlenmesinde onların verileri ve metodları kullanılabilir. Böylece koruma çalışmalarına öncelik verilebilir ve en kritik yok oluşlara odaklanılabilir. Matt Davis'in dediği gibi:

Biyoçeşitliliği şimdi korumak, gelecekte iyileştirmeye çalışmaktan çok daha kolay.
Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 3
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • İnanılmaz 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Korkutucu! 1
  • Muhteşem! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: EurekAlert! | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 23/01/2021 20:55:09 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9746

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Factchecking
Yayılım
Sayı
Beslenme Biçimi
Kanıt
Korku
Felsefe
İstatistik
Sağlık Örgütü
Coronavirus
Köpekbalığı
Gerçek
Ana Bulaşma Mekanizması
Mit
İklim
Genel Halk
Gezegen
Yıl
Sahtebilim
Etik
İspat Yükü
Doktor
Cinsel Yönelim
Evrimsel Tarih
Hız
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Reklamı Kapat
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Eğer bir şempanzenin gözlerinin derinliklerine doğrudan bakacak olursanız, zeki, kendine güvenen bir kişiliğin size geri baktığını fark edeceksinizdir. Eğer onlar hayvansa, biz neyiz?”
Frans de Waal
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Takipçi UP İçerik Soru Cevap

Devamını Oku