Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Memeli Hayvanlar Arasındaki En Vahşi Canlılar, İnsanların da İçinde Yer Aldığı Primatlardır!

İnsanların Vahşete Yatkınlığı, Vahşi Primatlardan Aldığımız Evrimsel Mirasın Bir Sonucu Olabilir!

Memeli Hayvanlar Arasındaki En Vahşi Canlılar, İnsanların da İçinde Yer Aldığı Primatlardır! 20th Century
War for the Planet of the Apes (2017).
3 dakika
9,418
Tarihi Geçmiş Haber

Bu haber 4 yıl öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

Podcast
3:46
Altay Kenger
Seslendiren
21
  • İndir
Tüm Reklamları Kapat

Antropologlar ve diğer bilim insanları, yüzyıllardır neden insanların birbirlerini öldürmeye bu kadar meraklı olduğunu soruyor. Peki evrimsel olarak bunun bir açıklaması olabilir mi? Yapılan bir araştırmaya göre, bu kadar agresif olmamızın neden, evrimsel olarak şiddete meyilli bir taksonomik daldan türleşmiş olmamızdır.

Balinalar nadiren şiddete başvurur. Aynı şekilde yarasalar ve tavşanlar da... Fakat primatların, bölgelerini aşan misafirlere neredeyse hiç tahammülü yoktur. Hatta öyle ki gruplar halinde yeni bireye ölümcül şiddet uygulayabilirler. Sevimli lemurlardan çapkın bonobolara, sosyal şempanzelerden ihtişamlı gorillere kadar primatlar takımı, diğer memelilerden 6 kat daha fazla birbirlerini öldürdükleri tespit edildi! Nature'da yayımlanan araştırmaya göre insan türü, diğer primatların popülasyon içindeki şiddet oranının neredeyse aynısına sahiptir. Ayrıca ilginçtir ki, bu röportaja göre mirketlerin (Suricata suricatta) ilk sırada olduğunu söyleyenler de var.

Tüm Reklamları Kapat

1. Dünya Savaşı illüstrasyonu.
1. Dünya Savaşı illüstrasyonu.
Earth

Şiddet veya ölümcül öfke (İng: "lethal agression") diye bilinen davranış, aslında bireyin üreme ve uyum başarısını artırır. Dolayısıyla bilişsel yetenek, çevre baskısı ve tür içi rekabet ile doğru orantılı olması muhtemeldir. Fakat ironik olarak insan türü, aynı zamanda en fazla özgecil davranışa ve empati yeteneğine sahip hayvanların da başında geliyor.

Yeni makalede araştırmacılar, 50.000 yılı kapsayan, içerisinde 600 insan popülasyonu olan 137 taksonomik aileden 1024 memeli türündeki 4 milyon ölümü analiz etti. Bu verilerdeki öldürücü şiddeti (İng: "lethal violence") sıraladı. Yapılan hesaplamalara göre insan ölümlerinin %2'sinin bireyler arası cinayetler olduğu görüldü. Bu verilere, Neandertaller gibi soyu tükenen insan türleri de dahil.

Tüm Reklamları Kapat

Yapılan bir diğer çalışmada 15 şempanze topluluğu içerisindeki 152 ölüm (58'i gözlemlenen, 41'i çıkarımlanan, 53'ü şüpheli) ve 1 şüpheli bonobo ölümü incelendi. Çalışmanın sonucuna göre saldırıların çoğunluğu erkekler (incelenenlerin %92'si) tarafından gerçekleştirildiği anlaşıldı. Kurbanların ise çoğunluğunun (%73) topluluklar arasında olduğu anlaşıldı. Ayrıca saldırganlar genellikle sayıca üstün davranış sergiledi. Sonuç olarak topluluklar arasındaki öldürmenin topluluk içerisindeki öldürmelerden çok daha fazla olduğu görülüyor.

Tarihe baktığımızda şiddet oranı dalgalanmalar gösteriyor. Göçebe dönemlerde düşük oranda iken, yağmaların ve fetihlerin kârlı olduğu dönemlerde yüksek olduğunu görüyoruz. Medeniyetin ilerletilmesi ile oranlar tekrar düşmüştür. Bu da, biyolojik evrimin yanısıra kültürel evrim sayesinde şiddetin kontrol altına alınabildiği anlamına gelmektedir. En azından diğer primatlardan daha başarılı bir oranda...

Araştırmanın başında olan José María Gómez'e göre insanlar, şiddet konusunda diğer primatlardan farklı değiller.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Şempanze (Pan troglodytes).
Şempanze (Pan troglodytes).
Clinical Psychreading

İnsan türünün şiddete daha meyilli olmasını düşünme nedeni, etkilerinin daha büyük olması veya kendi türümüzde olan bitene daha aşina olmamız olabilir. Bir insan ile bir lemurun şiddet açısından popülasyon içerisindeki etkisi düşünülünce, elbette insan türü daha büyük çaplı zarar verecektir. Bu da insanın şiddete daha meyilli olduğu algısını oluşturuyor olabilir.

Sonuçta sosyokültürel farklılıklara göre öldürme oranlarında değişiklik olsa da, taksonomik tür olarak diğer memelilerden daha fazla birbirini öldürmeye meyilli olduğumuz görülüyor. Bu durum belki de kompleks sosyal gruplar halinde yaşayan hayvanlarda sık görülüyor olabilir. Birbirleri ile yaşamak üzere evrimleşmiş üyelerin, tür içi şiddete daha çok yatkın olması ileride birçok araştırma konusu olabilir. Belirli bir bölgede yaşayan sosyal türlerin, yalnız yaşayan ve belirli bir bölgesi olmayan memelilere oranla daha yüksek şiddet gösterdiğini belirten Gómez, bu konunun araştırılması gerektiğine dikkat çekiyor.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
68
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 23
  • Merak Uyandırıcı! 12
  • Muhteşem! 8
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 6
  • Bilim Budur! 4
  • Korkutucu! 3
  • Güldürdü 2
  • İnanılmaz 2
  • Umut Verici! 1
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: Live Science | Arşiv Bağlantısı
  • Jose Maria Gomez, et al. (2016). The Phylogenetic Roots Of Human Lethal Violence. Nature, sf: 233–237. | Arşiv Bağlantısı
  • Michael L. Wilson. (2014). Lethal Aggression In Pan Is Better Explained By Adaptive Strategies Than Human Impacts. Nature, sf: 414-417. | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 21/02/2024 14:15:53 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8048

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Santigrat Derece
Uydu
Teori
Süt
Kök Hücre
Evrimsel Süreç
Basınç
Eğitim
Şüphecilik
Zeka
Avcı
Balıklar
Asteroid
Maymun
Kanser Tedavisi
Patojen
Sağlık Bilimleri
Dalga
Zaman
Evrimleşme
Genetik
Acı
Enerji
Tutarlılık
Einstein
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Youtube
Kırmızı Gören Boğalar Neden Sinirleniyor?
Kırmızı Gören Boğalar Neden Sinirleniyor?
Spiderman Gerçek Olabilir mi?
Spiderman Gerçek Olabilir mi?
Bilmeden Sahip Olabileceğiniz 10 Anormal Özellik!
Bilmeden Sahip Olabileceğiniz 10 Anormal Özellik!
Batarya Gizemi: Modern Piller Nasıl Çalışıyor ve Neden Bu Kadar Az Gidiyor?
Batarya Gizemi: Modern Piller Nasıl Çalışıyor ve Neden Bu Kadar Az Gidiyor?
Gizemli
Gizemli "Benford Yasası", Seçim Hilelerini İspatlamakta Nasıl Kullanılır?
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
C. Wanjek, et al. Memeli Hayvanlar Arasındaki En Vahşi Canlılar, İnsanların da İçinde Yer Aldığı Primatlardır!. (16 Kasım 2019). Alındığı Tarih: 21 Şubat 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/8048
Wanjek, C., Türkoğlu, P. (2019, November 16). Memeli Hayvanlar Arasındaki En Vahşi Canlılar, İnsanların da İçinde Yer Aldığı Primatlardır!. Evrim Ağacı. Retrieved February 21, 2024. from https://evrimagaci.org/s/8048
C. Wanjek, et al. “Memeli Hayvanlar Arasındaki En Vahşi Canlılar, İnsanların da İçinde Yer Aldığı Primatlardır!.” Edited by Pedram Türkoğlu. Evrim Ağacı, 16 Nov. 2019, https://evrimagaci.org/s/8048.
Wanjek, Christopher. Türkoğlu, Pedram. “Memeli Hayvanlar Arasındaki En Vahşi Canlılar, İnsanların da İçinde Yer Aldığı Primatlardır!.” Edited by Pedram Türkoğlu. Evrim Ağacı, November 16, 2019. https://evrimagaci.org/s/8048.
ve seni takip ediyor
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close