Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat

Maymunları Boşverin! Sürüngen Atalarımızdan Kalma 7 Özelliğimiz...

Maymunları Boşverin! Sürüngen Atalarımızdan Kalma 7 Özelliğimiz... ThoughtCo
5 dakika
26,645
Tüm Reklamları Kapat

Şu lafı belki duymuşsunuzdur: 

İnsanlar sadece maymunlardan evrimleşmiş ve hatta halen maymun olan canlılar değiller. Aynı zamanda insanlar; aşırı evrimleşmiş bir balık türüdürler.

İnsanlar elbette taksonomik olarak bir balık türü değil. Ancak insanlar da dahil olmak üzere bütün karasal canlıların (memelilerin, sürüngenlerin ve hatta yarı-karasal olan amfibilerin) ortak ataları balıklar. Balıklar Sınıfı içinden ayrılan bir kol, günümüzden 375 milyon yıl kadar önce ilk defa karasal yaşama adapte olacak biçimde evrimleşmeye başladı. Bu grup, önce amfibilere evrimleşti. Onlardan ayrılan bir kol, sürüngenlere ve hemen ardında memelilere gidecek olan evrimsel yolakları oluşturdu. Dolayısıyla Sürüngenler Sınıfı'nın ufak bir kolu, Balıklar Sınıfı ile Memeliler Sınıfı arasında bir ara geçiş grubudur.

Bu süreçte evrimleşen sürüngensi özellikler, tüm torun türlere, dolayısıyla o noktadan sonra evrimleşecek olan bütün memelilere, dolayısıyla da nihayetinde biz insanlara da miras olarak kalmıştır. Peki bu sürüngen özelliklerimizi tanıyor muyuz? Onların kökenlerini biliyor muyuz? Gelin, bunlardan 7 tanesine hızlı bir bakış atalım:

Tüm Reklamları Kapat

1. Yumurta (Yolk) Kesesi

Biz insanlar, Plasentalı Memeli Hayvanlar'danız. Doğurarak ürüyoruz. Ama bu demek değil ki bebek üretmemizi sağlayan süreçlerde atalarımızın izi hiç yok... Yumurta kesesi, sürüngen atalarımızdan kalma en belirgin özelliklerden birisi. Bu kesenin amacı, ana rahminde gelişecek olan embriyoya besin sağlamak. Bu keselerin, günümüzden 300 milyon yıl kadar önce evrimleştiği düşünülüyor.

Zo Zwanger

O dönemlerde yaşayan amfibi ve sürüngen atalarımızda bu keseler, kara yaşantısına bir adaptasyon olarak evrimleşti. Amniyotik Kese ile birlikte bu yumurta kesesi, okyanuslar yerine karasal ortamda yumurtaların kuruyarak ölmesine engel oluyordu. Biz, artık yumurtalarla üremiyor olsak da, bu kese embriyolarımızı besleme görevini sürdürüyor.

2. Güçlü Bir Deri

Kalın bir deri yapısı, memelilerin ayırt edici özelliklerinden olmasa da, bilindik özelliklerinden birisidir. Bu özellik, sürüngen atalarımızın karalarda verdikleri en erken yaşam mücadelesinin doğrudan bir ürünüdür. Günümüzden 300 milyon yıl kadar önce, kurak karalarda yaşamaya başlayan sürüngenlerde, bu kuraklıkla mücadele edebilmek için deriler kalınlaşacak biçimde evrimleşmiştir.

Britannica

Bu kalın derilerin görevi, ölü deri hücrelerinden bir bariyer oluşturarak, vücuttaki suyun dış ortama kaybedilmesinin önüne geçmektir. Bu ölü deri hücreleri, canlı olanların üzerinde birikerek kalın bir savunma görevi de görmüştür. İşte bu katmanlı deri yapısı, bizlere sürüngen atalarımızdan mirastır.

Tüm Reklamları Kapat

3. Kafalarımızdaki (ve Diğer Yerlerimizdeki) Kıllar

Kıllar, Memeli Hayvanlar'ın ayırt edici özelliğidir. Ancak bu kılların en erken formları, ilk olarak sürüngenlerde evrimleşmiştir. Günümüzden 245 milyon yıl kadar önce yaşamış olan Thrinaxodon gibi tünel kazıcı sürüngenlerin vücudunda, "bıyık" diyebileceğimiz kıllar evrimleşmiştir.

Beauty Forever

Bu kılların görevi, karanlık oyuklar ve kuyularda etraflarında olan biteni algılamaktır. Bu basit yapılı kıllar, 20 milyon yıl boyunca evrimleşerek, vücudu kaplamaya başlar hale gelmiştir. İşte sürüngenlerin bu soy hattından, kıllarıyla ayırt edilebilen Memeliler Sınıfı'nın ilk üyeleri evrimleşmiştir.

4. Kulaklarımız ve "Duyma" Duyumuz

Neil Shubin'in efsanevi şaheseri İçimizdeki Balık kitabını okuyanlarınız (veya belgeselini izleyenleriniz), kulaklarımızdaki kemiklerin sürüngenlerden aldığımız bir miras olduğunu yakından bileceklerdir. Örs, üzengi ve çekiç olarak ezberlediğimiz üç ufak kemikten iki tanesi, sürüngenlerdeki çene kemikleridir! 200 milyon yıl kadar önce bu iki çene kemiği farklılaşmaya ve kafada giderek geriye doğru kaymaya başlamıştır. 

LiveScience

Hadrocodium gibi fare-benzeri, 190 milyon yıl önce yaşamış ön-memeli canlılarda (ara geçiş türlerinde) ilk defa üç kemikli kulak yapısına rastlamaya başlamaktayız. Yani sürüngen atalarımızın çene kemikleri farklılaşmamış olsaydı, belki de hiçbir zaman duyma yetisini bu kadar hassas bir şekilde edinemeyecektik.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

5. Büyük Beyinlerimiz

Memeliler Sınıfı, yine sürüngenlerden evrimleşmiş olan Kuşlar Sınıfı ile birlikte, Hayvanlar Alemi'nin en zeki gruplarını bünyesinde barındırmaktadır. Bunu, iri beyinlerimize borçluyuz. Bu iri beyinleri de, sürüngen atalarımıza...

Az önce yer verdiğimiz bıyıklar ve giderek gelişen duyma hissi gibi yetenekler, beyinlerin irileşerek daha fazla veriyi, daha hızlı bir şekilde işleyebilecek biçimde özelleşmesini gerektirmiştir. Bu da, sürüngenlerden evrimleşen gruplarda giderek irileşen beyinleri mümkün kılmıştır.

imgur

Primatlar gibi dev beyinlere sahip canlıları barındıran gruplar, memelilerin sürüngenlerden ilk ayrılmasından on milyonlarca yıl önce (günümüzden 47 milyon yıl kadar önce) evrimleşmiş olsa da, bu iri beyinlerin temelleri sürüngen atalarımızda ve onların başından geçen evrimsel değişimlerde atılmıştır.

6. Dişlerimiz

Sürüngenler ile ilgilenen herkes, sahip oldukları uzun, sivri ve kesici dişleri bilecektir. Nihayetinde dinozorlar, sürüngendi. Günümüzde halen var olan timsahlar da öyle... Sürüngen atalarımızın azı dişleri yoktur. Azı dişleri de, Memeliler Sınıfı'nın ayırt edici özelliklerinden birisidir. Ancak bu dişler de, sürüngenlerden memelilere geçiş sırasında ilk defa evrimleşmeye başlamıştır.

WP

Köpek-benzeri sürüngenler olan gorgonopsid türlerde ilk defa sivri azı dişlerine rastlamaktayız. Sonradan, günümüzden 230 milyon yıl kadar önce ilk defa evrimleşmeye başlayan kemirgenlerin zamanında sürüngenler çoktan bitkileri tüketmeye ve molar-benzeri dişleri evrimleştirmeye başlamışlardı. Dişler, evrimsel süreç boyunca karmaşıklaşarak, bizlere kadar ulaştı.

7. Bizi "Biz" Yapan Genlerimiz

Elbette ki bu saydığımız özelliklerin hiçbiri, fiziksel özellikler olarak gelecek nesillere aktarılmamıştır. Aktarılan, genlerdir. Özellikle de EDA isimli bir gen, sürüngenlerden bize miras kalmış en kritik genlerden birisidir. Bu genin; diş sayısı, dişlerin neye benzediği, kıl miktarı ve deri yapısı ile ilgili özellikleri etkilediği bilinmektedir.

Tüm Reklamları Kapat

Science

Yani sürüngenlerdeki EDA genlerinin mutasyonları ve bunların seçilimi, memelilerin evrimini mümkün kılan en önemli olaylardan birisidir.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
38
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 48
  • İnanılmaz 28
  • Bilim Budur! 21
  • Merak Uyandırıcı! 18
  • Muhteşem! 17
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 13
  • Güldürdü 6
  • Umut Verici! 3
  • Grrr... *@$# 1
  • Üzücü! 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: Mental Floss | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 19/06/2024 09:20:12 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/3079

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Metabolizma
Evrim Ağacı Duyurusu
Çiftleşme
Evrim Tarihi
Uzun
Toprak
Olumsuz
Dinozor
Kartal
Tahmin
Video
Botanik
Diş Sorunları
Sayı
Savaş
Primat
Nöroloji
Allah
Nüfus
Bilim Tarihi
Zeka
Makroevrim
Demir
Avcı
Tohum
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
M. Floss, et al. Maymunları Boşverin! Sürüngen Atalarımızdan Kalma 7 Özelliğimiz.... (30 Ocak 2018). Alındığı Tarih: 19 Haziran 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/3079
Floss, M., Bakırcı, Ç. M. (2018, January 30). Maymunları Boşverin! Sürüngen Atalarımızdan Kalma 7 Özelliğimiz.... Evrim Ağacı. Retrieved June 19, 2024. from https://evrimagaci.org/s/3079
M. Floss, et al. “Maymunları Boşverin! Sürüngen Atalarımızdan Kalma 7 Özelliğimiz....” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 30 Jan. 2018, https://evrimagaci.org/s/3079.
Floss, Mental. Bakırcı, Çağrı Mert. “Maymunları Boşverin! Sürüngen Atalarımızdan Kalma 7 Özelliğimiz....” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, January 30, 2018. https://evrimagaci.org/s/3079.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close