Maymunları Boşverin! Sürüngen Atalarımızdan Kalma 7 Özelliğimiz...

Maymunları Boşverin! Sürüngen Atalarımızdan Kalma 7 Özelliğimiz... ThoughtCo
Yazar Mental Floss
5 dakika
21,413 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

Şu lafı belki duymuşsunuzdur: 

İnsanlar sadece maymunlardan evrimleşmiş ve hatta halen maymun olan canlılar değiller. Aynı zamanda insanlar; aşırı evrimleşmiş bir balık türüdürler.

İnsanlar elbette taksonomik olarak bir balık türü değil. Ancak insanlar da dahil olmak üzere bütün karasal canlıların (memelilerin, sürüngenlerin ve hatta yarı-karasal olan amfibilerin) ortak ataları balıklar. Balıklar Sınıfı içinden ayrılan bir kol, günümüzden 375 milyon yıl kadar önce ilk defa karasal yaşama adapte olacak biçimde evrimleşmeye başladı. Bu grup, önce amfibilere evrimleşti. Onlardan ayrılan bir kol, sürüngenlere ve hemen ardında memelilere gidecek olan evrimsel yolakları oluşturdu. Dolayısıyla Sürüngenler Sınıfı'nın ufak bir kolu, Balıklar Sınıfı ile Memeliler Sınıfı arasında bir ara geçiş grubudur.

Bu süreçte evrimleşen sürüngensi özellikler, tüm torun türlere, dolayısıyla o noktadan sonra evrimleşecek olan bütün memelilere, dolayısıyla da nihayetinde biz insanlara da miras olarak kalmıştır. Peki bu sürüngen özelliklerimizi tanıyor muyuz? Onların kökenlerini biliyor muyuz? Gelin, bunlardan 7 tanesine hızlı bir bakış atalım:

Reklamı Kapat

1. Yumurta (Yolk) Kesesi

Biz insanlar, Plasentalı Memeli Hayvanlar'danız. Doğurarak ürüyoruz. Ama bu demek değil ki bebek üretmemizi sağlayan süreçlerde atalarımızın izi hiç yok... Yumurta kesesi, sürüngen atalarımızdan kalma en belirgin özelliklerden birisi. Bu kesenin amacı, ana rahminde gelişecek olan embriyoya besin sağlamak. Bu keselerin, günümüzden 300 milyon yıl kadar önce evrimleştiği düşünülüyor.

Zo Zwanger

O dönemlerde yaşayan amfibi ve sürüngen atalarımızda bu keseler, kara yaşantısına bir adaptasyon olarak evrimleşti. Amniyotik Kese ile birlikte bu yumurta kesesi, okyanuslar yerine karasal ortamda yumurtaların kuruyarak ölmesine engel oluyordu. Biz, artık yumurtalarla üremiyor olsak da, bu kese embriyolarımızı besleme görevini sürdürüyor.

2. Güçlü Bir Deri

Kalın bir deri yapısı, memelilerin ayırt edici özelliklerinden olmasa da, bilindik özelliklerinden birisidir. Bu özellik, sürüngen atalarımızın karalarda verdikleri en erken yaşam mücadelesinin doğrudan bir ürünüdür. Günümüzden 300 milyon yıl kadar önce, kurak karalarda yaşamaya başlayan sürüngenlerde, bu kuraklıkla mücadele edebilmek için deriler kalınlaşacak biçimde evrimleşmiştir.

Britannica

Bu kalın derilerin görevi, ölü deri hücrelerinden bir bariyer oluşturarak, vücuttaki suyun dış ortama kaybedilmesinin önüne geçmektir. Bu ölü deri hücreleri, canlı olanların üzerinde birikerek kalın bir savunma görevi de görmüştür. İşte bu katmanlı deri yapısı, bizlere sürüngen atalarımızdan mirastır.

3. Kafalarımızdaki (ve Diğer Yerlerimizdeki) Kıllar

Kıllar, Memeli Hayvanlar'ın ayırt edici özelliğidir. Ancak bu kılların en erken formları, ilk olarak sürüngenlerde evrimleşmiştir. Günümüzden 245 milyon yıl kadar önce yaşamış olan Thrinaxodon gibi tünel kazıcı sürüngenlerin vücudunda, "bıyık" diyebileceğimiz kıllar evrimleşmiştir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Beauty Forever

Bu kılların görevi, karanlık oyuklar ve kuyularda etraflarında olan biteni algılamaktır. Bu basit yapılı kıllar, 20 milyon yıl boyunca evrimleşerek, vücudu kaplamaya başlar hale gelmiştir. İşte sürüngenlerin bu soy hattından, kıllarıyla ayırt edilebilen Memeliler Sınıfı'nın ilk üyeleri evrimleşmiştir.

4. Kulaklarımız ve "Duyma" Duyumuz

Neil Shubin'in efsanevi şaheseri İçimizdeki Balık kitabını okuyanlarınız (veya belgeselini izleyenleriniz), kulaklarımızdaki kemiklerin sürüngenlerden aldığımız bir miras olduğunu yakından bileceklerdir. Örs, üzengi ve çekiç olarak ezberlediğimiz üç ufak kemikten iki tanesi, sürüngenlerdeki çene kemikleridir! 200 milyon yıl kadar önce bu iki çene kemiği farklılaşmaya ve kafada giderek geriye doğru kaymaya başlamıştır. 

LiveScience

Hadrocodium gibi fare-benzeri, 190 milyon yıl önce yaşamış ön-memeli canlılarda (ara geçiş türlerinde) ilk defa üç kemikli kulak yapısına rastlamaya başlamaktayız. Yani sürüngen atalarımızın çene kemikleri farklılaşmamış olsaydı, belki de hiçbir zaman duyma yetisini bu kadar hassas bir şekilde edinemeyecektik.

5. Büyük Beyinlerimiz

Memeliler Sınıfı, yine sürüngenlerden evrimleşmiş olan Kuşlar Sınıfı ile birlikte, Hayvanlar Alemi'nin en zeki gruplarını bünyesinde barındırmaktadır. Bunu, iri beyinlerimize borçluyuz. Bu iri beyinleri de, sürüngen atalarımıza...

Reklamı Kapat

Az önce yer verdiğimiz bıyıklar ve giderek gelişen duyma hissi gibi yetenekler, beyinlerin irileşerek daha fazla veriyi, daha hızlı bir şekilde işleyebilecek biçimde özelleşmesini gerektirmiştir. Bu da, sürüngenlerden evrimleşen gruplarda giderek irileşen beyinleri mümkün kılmıştır.

imgur

Primatlar gibi dev beyinlere sahip canlıları barındıran gruplar, memelilerin sürüngenlerden ilk ayrılmasından on milyonlarca yıl önce (günümüzden 47 milyon yıl kadar önce) evrimleşmiş olsa da, bu iri beyinlerin temelleri sürüngen atalarımızda ve onların başından geçen evrimsel değişimlerde atılmıştır.

6. Dişlerimiz

Sürüngenler ile ilgilenen herkes, sahip oldukları uzun, sivri ve kesici dişleri bilecektir. Nihayetinde dinozorlar, sürüngendi. Günümüzde halen var olan timsahlar da öyle... Sürüngen atalarımızın azı dişleri yoktur. Azı dişleri de, Memeliler Sınıfı'nın ayırt edici özelliklerinden birisidir. Ancak bu dişler de, sürüngenlerden memelilere geçiş sırasında ilk defa evrimleşmeye başlamıştır.

WP

Köpek-benzeri sürüngenler olan gorgonopsid türlerde ilk defa sivri azı dişlerine rastlamaktayız. Sonradan, günümüzden 230 milyon yıl kadar önce ilk defa evrimleşmeye başlayan kemirgenlerin zamanında sürüngenler çoktan bitkileri tüketmeye ve molar-benzeri dişleri evrimleştirmeye başlamışlardı. Dişler, evrimsel süreç boyunca karmaşıklaşarak, bizlere kadar ulaştı.

Reklamı Kapat

7. Bizi "Biz" Yapan Genlerimiz

Elbette ki bu saydığımız özelliklerin hiçbiri, fiziksel özellikler olarak gelecek nesillere aktarılmamıştır. Aktarılan, genlerdir. Özellikle de EDA isimli bir gen, sürüngenlerden bize miras kalmış en kritik genlerden birisidir. Bu genin; diş sayısı, dişlerin neye benzediği, kıl miktarı ve deri yapısı ile ilgili özellikleri etkilediği bilinmektedir.

Science

Yani sürüngenlerdeki EDA genlerinin mutasyonları ve bunların seçilimi, memelilerin evrimini mümkün kılan en önemli olaylardan birisidir.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 21
  • İnanılmaz 11
  • Muhteşem! 9
  • Merak Uyandırıcı! 8
  • Bilim Budur! 7
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 6
  • Güldürdü 4
  • Umut Verici! 2
  • Grrr... *@$# 1
  • Üzücü! 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: Mental Floss | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 22/10/2021 08:47:06 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/3079

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Şiddet
Ölümden Sonra Yaşam
Canlılık Ve Cansızlık Arasındaki Farklar
Eğilim
Yıl
Evrim
Su Ayısı
Genetik
Işık
Sağlık Bakanlığı
Makine
Rna
Evrim Teorisi
Egzersiz
Psikoloji
Elektromanyetizma
Kuyrukluyıldız
Etoloji
Mantar
Böcek
Özellikler
Tespit
Botanik
Küresel Isınma
Hormon
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın