Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Mars Yüzeyindeki Kraterler Gezegen Hakkında Yeni Bilgiler Sağlıyor!

Mars Yüzeyindeki Kraterler Gezegen Hakkında Yeni Bilgiler Sağlıyor!
4 dakika
1,001
Tarihi Geçmiş Haber

Bu haber 1 yıl öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

Tüm Reklamları Kapat

Mars'a çarpan iki göktaşını kaydeden NASA'nın InSight uzay aracının elde ettiği veriler, Mars yerkabuğunun yapısı hakkında yeni bilgiler sağlıyor. Daha önce araştırmacılar, dalgaları bir depremin dış merkezinden gezegenin iç kısmına doğru yayılan birçok deprem gözlemlemişlerdi. O zamandan beri, gezegenin yüzeyinde dolaşan dalgalar oluşturacak bir olay ile karşılaşmayı umuyorlardı.

24 Aralık 2021'de bekledikleri olay gerçekleşti. InSight'a yaklaşık 3500 kilometre uzaklıkta bir göktaşı Mars'a çarptı. Bu çarpma olayı, çapı 100 metreden fazla bir krater oluşturarak beklenilen yüzey dalgalarını yarattı. Araştırmacılar ayrıca, ikinci bir şok kaynağı olarak InSight'tan 7500 kilometrenin biraz altında bir mesafede bir göktaşı çarpması tespit ettiler. Köln Üniversitesi Jeoloji ve Meteoroloji Enstitüsünden Dr. Brigitte Knapmeyer-Endrun ve Sebastian Carrasco, bu iki olayın sağladığı verilerin değerlendirmesinde yer aldı. Sonuçlar Science dergisinde yayımlandı.

Tüm Reklamları Kapat

Yüzey dalgaları, Mars yerkabuğu hakkında bilgi sağlamaları bakımından araştırmacılar için önemlidir. Depremler esnasında gezegenin içinde gezen cisim dalgaları, şimdiye kadar Mars'ın çekirdeği, mantosu ve yerkabuğu hakkında bilim insanlarına içgörü sağladı. Bununla birlikte yerkabuğu, Dünya'da da olduğu gibi, en çok heterojenliğin beklendiği yerdir ve şimdiye kadar gezegendeki sadece bir konum için veriler toplanabildi. ETH Zürih Jeofizik Enstitüsü'nde görevli ve çalışmanın başyazarı Dr. Doyeon Kim şunları söylüyor:

Bugüne kadar Mars yerkabuğu hakkındaki bilgimiz, InSight uzay aracı altındaki tek bir nokta ölçümüne dayanıyordu.

Yüzey dalgası analizinin sonucu jeofizikçiyi şaşırttı. Çarpma alanları ile InSight'ın sismometresi arasında Mars yerkabuğu, ortalama olarak, çok düzgün bir yapıya ve yüksek bir yoğunluğa sahipti. Öte yandan iniş yapan uzay aracının tam altında, araştırmacılar daha önce üç kat kabuk tespit etmiş ve yoğunluğu daha düşük ölçmüşlerdi. Özellikle yeni verilerde, InSight altında yaklaşık 10 km kalınlığında olan, düşük sismik hızlar ve düşük yoğunluk ile karakterize edilen yüzeye yakın tabakaya dair herhangi bir iz yoktu.

Tüm Reklamları Kapat

Çarpma olayları, yörüngeden çekilen fotoğraflarda görülebilen çok belirgin kraterler bırakmıştı. Dolayısıyla araştırmacılar, InSight tarafından toplanan sismik verilerin uzak çarpma olaylarından geldiğini ilk kez doğru bir şekilde tespit edebildiler. Yörüngeden hızla arka arkaya çekilen fotoğraflar ayrıca, kraterlerin ne zaman oluştuğuna yönelik iyi zamansal kısıtlamalar sağladı. Bu, sismik sinyallerin kaydedildiği zamanlarla tam olarak eşleşiyordu.

Çalışma, Dünya'da meydana gelmeyen çarpma olaylarını belgelemek için ilk kez bu farklı yöntemleri (sismik ve fotoğrafik) uyguladı. Göktaşı çarpmalarının gezegenin yüzeyinde meydana gelmesi, yüzey dalgalarının neden hala gözlemlenmediğini açıklayabilir. Daha derinlerde gerçekleşen Mars depremleri (İng: "Marsquake") gibi sismik dalga kaynakları, bu dalgaları tetiklememiş olabilir. Belirli sismik olayların çarpmalar olduğunu bilmek, InSight'ın topladığı verilerdeki göktaşı çarpmalarını daha iyi tanımlayıp sınıflandırma ve bunları modeller için kullanma konusunda araştırmacılara yardımcı olacak. Dr. Brigitte Knapmeyer-Endrun şöyle açıklıyor:

Yeni bulgular oldukça ilginç, çünkü bir gezegenin yerkabuğu gök cisminin oluşumu ve evrimi hakkında önemli ipuçları verir. Bu, mantodaki ilk dinamik süreçlerin ve onları takip eden magmatik süreçlerin bir sonucudur. Bu nedenle, milyarlarca yıl önceki koşullar ve Mars'ın ilk günlerinde sık görülen çarpma olaylarının geçmişi hakkında bilgi sağlayabilir.

Yüzey dalgalarının yayılma hızı, frekanslarına bağlıdır. Sismik verilerde hızın farklı frekanslarda nasıl değiştiğini ölçmek, bilim insanlarının hızın derinliğe göre nasıl değiştiğini yorumlamasına olanak tanır. Bunun sebebi, daha düşük frekansların daha büyük derinliklere duyarlı olmasıdır. Bu da kayanın ortalama yoğunluğunu tahmin etmek için kullanılabilir çünkü sismik hız aynı zamanda dalgaların içinden geçtiği maddenin elastik özelliklerine bağlıdır. Bu, araştırmacıların yerkabuğunun yapısını gezegen yüzeyinin yaklaşık 5 ila 30 kilometre altındaki bir derinlikte tespit etmesini sağladı.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

InSight uzay aracı altında daha önce yapılan nokta ölçümüne dayanarak ekip, gözlemlenen yüzey dalgalarının ortalama hızının neden beklediklerinden çok daha yüksek olduğunu anlamak istedi. Bu, yüzey kaya bileşimindeki veya diğer mekanizmalardaki bir farklılıktan mı kaynaklanmaktaydı? Volkanik kayaçlar daha yüksek sismik hızlara sahip olmaya meyillidirler. İki göktaşı çarpması ile ölçüm alanı arasındaki yollar, Mars'ın kuzey yarımküresindeki en büyük bölgelerin birinden geçiyor.

Yüzey lavlarının oluşumu veya volkanik süreçlere bağlı olarak ısınmayla gözenek boşluklarının kapanması gibi çeşitli mekanizmalar, sismik dalgaların hızını arttırabilir. Kim şöyle açıklıyor:

Öte yandan, üç milyar yıldan daha uzun bir süre önce büyük bir asteroit çarpması esnasında maddenin dışarı çıkması gibi, InSight iniş alanının altındaki kabuğun yapısı da özel bir şekilde oluşmuş olabilir. Eğer öyleyse, aracın altındaki yapı büyük ihtimalle Mars'ın genel yerkabuğu yapısını temsil etmiyor.
Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
49
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

Feragatname: Evrim Ağacı, doğrudan üniversiteler, akademik dergiler veya resmi bilim kurumları tarafından yayınlanan bu basın açıklamalarını temel editöryal düzenlemeden geçirmektedir; ancak açıklamaların isabetliliğinden sorumlu değildir. Basın açıklaması konusundaki sorularınızı aşağıdaki medya irtibat kişisine yöneltebilirsiniz.

Medya İrtibat

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 7
  • Bilim Budur! 4
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Muhteşem! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 28/02/2024 20:29:31 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/13520

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Evrim Kuramı
Dağılım
Mantık Hatası
Mavi
Renk
Komplo
Dünya
Kuş
Doğa Olayları
Skeptisizm
Protein
Alzheimer
Doğal Seçilim
Karadelik
Goril
Kartal
Hava
Biyoçeşitlilik
Sürüngen
Erkek
Sinek
Uçuş
Bilinç
Nükleik Asit
Optik
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Youtube
Bir Beyin Cerrahının Gözünden BEYNİN İÇİ! | Mehmet Çağlar Berk (Anadolu Sağlık Merkezi Hastanesi)
Bir Beyin Cerrahının Gözünden BEYNİN İÇİ! | Mehmet Çağlar Berk (Anadolu Sağlık Merkezi Hastanesi)
Alper Gezeravcı, Dünya'ya Dönüyor! (Ax-3 Görevi Ortak Yayını)
Alper Gezeravcı, Dünya'ya Dönüyor! (Ax-3 Görevi Ortak Yayını)
Et Yemek, Beyni Uyuşturuyor Olabilir mi?
Et Yemek, Beyni Uyuşturuyor Olabilir mi?
Filler Neden Farelerden Korkar?
Filler Neden Farelerden Korkar?
Hastalıklar Konusunda Google Sizi Nasıl Aldatıyor?
Hastalıklar Konusunda Google Sizi Nasıl Aldatıyor?
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
S. Küçükkıvanç, et al. Mars Yüzeyindeki Kraterler Gezegen Hakkında Yeni Bilgiler Sağlıyor!. (25 Ocak 2023). Alındığı Tarih: 28 Şubat 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/13520
Küçükkıvanç, S., Bakırcı, Ç. M. (2023, January 25). Mars Yüzeyindeki Kraterler Gezegen Hakkında Yeni Bilgiler Sağlıyor!. Evrim Ağacı. Retrieved February 28, 2024. from https://evrimagaci.org/s/13520
S. Küçükkıvanç, et al. “Mars Yüzeyindeki Kraterler Gezegen Hakkında Yeni Bilgiler Sağlıyor!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 25 Jan. 2023, https://evrimagaci.org/s/13520.
Küçükkıvanç, Sena. Bakırcı, Çağrı Mert. “Mars Yüzeyindeki Kraterler Gezegen Hakkında Yeni Bilgiler Sağlıyor!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, January 25, 2023. https://evrimagaci.org/s/13520.
ve seni takip ediyor
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close