Manganez

Manganez (Mangan) Nedir? Özellikleri Nelerdir ve Nerelerde Kullanılır?

Manganez
Manganez örneği
Wikimedia Commons
Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
2 dakika
537 Okunma Sayısı bionluk logo yazarlarınca hazırlandı.
Notlarım
Reklamı Kapat
Evrim Ağacı Akademi: Periyodik Cetvel ve Elementler Yazı Dizisi

Bu yazı, Periyodik Cetvel ve Elementler yazı dizisinin 26. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Hidrojen" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
Manganez
  • İngilizce İsim Manganese
  • Sembol Mn
  • Atom Numarası 25
  • Grup 7
  • Periyot 4
  • Oda Sıcaklığında Faz Katı
  • Elektron Konfigürasyonu 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d5
  • Semantik Elektron Konfigürasyonu [Ar] 3d5 4s2
Önemli Özellikler
  • Atom Kütlesi 54.9380443 Da (0.00000300 Da)
  • Blok d
  • Kategori Geçiş metali
  • Görünüm Gümüşümsü metalik
  • Atomik Yarıçap 140 pm
  • Kaynama Sıcaklığı 2334 K
  • Erime Sıcaklığı 1519 K
  • Yoğunluk (Oda Sıcaklığında) 7.21 g/cm3
Bulunma Sıklığı
  • Dünya Kabuğunda 9.50×10−4 kg/kg
  • Şehir Toprağında 0.7290 kg/kg
  • Meteoritlerde 0.27 %
  • Deniz Suyunda 2×10−10 kg/L
  • İnsan Vücudunda 0.000012 %
  • Güneş'te 6.9×10−3 silisyuma göre mol oranı
  • Güneş Sistemi'nde 9.5×10−3 silisyuma göre mol oranı
Elastik Özellikler
  • Kayma (Shear) Modülü GPa
  • Esneklik (Bulk) Modülü 120 GPa
  • Poisson Oranı
  • Young Modülü 198 GPa
Keşif Bilgileri
  • Keşfedildiği Ülke İsveç
  • Keşfeden/Gözleyen ve Keşif/Gözlem Yılı W. Scheele, 1774
  • İzole Eden ve İzolasyon Yılı G. Gahn, 1774
  • Bu yazı, Evrim Ağacı'nın kimyasal elementlere dair bilgileri barındıran Periyodik Cetvel projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır.

Özellikler

Kimyasal sembolü "Mn" olan dördüncü periyod 7b grubunda bulunana bir geçiş elementidir. Atom numarası 25 olup, atom ağırlığı ise 54.938044 dür. Oda koşullarında katı fazda bulunur. Erime noktası 1246 °C'dir. Kaynama noktası ise 2061 °C'dir.[1] Manganez, demire benzeyen gümüşi gri bir metaldir . Sert ve çok kırılgandır, kaynaşması zordur, ancak oksitlenmesi kolaydır.[2] Manganez metali ve ortak iyonları paramanyetiktir. Mangan, havada yavaşça kararır ve çözünmüş oksijen içeren sudaki demir gibi oksitlenir ("paslanır").

Bulunma Sıklığı ve Üretimi

İnsan vücudu, yaklaşık 10 ila 20 mg manganez içerir ve bunun %25 ila %40'ı kemiktedir. Karaciğer, pankreas, böbrek ve beyin de manganez içerir. Vücut, manganez emiliminin ve atılımının düzenleyici kontrolü yoluyla stabil doku manganez konsantrasyonlarını korur.[3] Manganez, kepekli tahıllar, istiridye, midye, fındık, soya fasulyesi ve diğer baklagiller, pirinç, yapraklı sebzeler, kahve, çay ve karabiber gibi birçok baharat dahil olmak üzere çok çeşitli yiyeceklerde bulunur. İçme suyu ayrıca 1 ila 100 mcg / L'lik konsantrasyonlarda küçük miktarlarda manganez içerir.

Uygulama ve Kullanım Alanları

Manganez, dünyanın her yerinde bulunabilen çok yaygın bir bileşiktir. Manganez cevherleri öncelikle Avustralya, Güney Afrika , Çin, Gabon ve Brezilya tarafından üretilmektedir. Okyanus tabanının geniş alanları, polimetalik yumrular olarak da adlandırılan manganez yumruları, biraz demir, silikon ve alüminyum ile manganez betonları ile kaplıdır. Nodüllerdeki manganez miktarının arazi rezervlerindekinden çok daha fazla olduğu tahmin edilmektedir. Manganez, üç toksik temel eser elementten biridir; bu, yalnızca insanların hayatta kalması için gerekli olmadığı anlamına gelir, aynı zamanda bir insan vücudunda çok yüksek konsantrasyonlar bulunduğunda da toksiktir.

Tarihi

Siyah cevher pirolusit (manganez dioksit, MnO2) şeklindeki manganez, yaklaşık 30.000 yıl önce Fransa'nın Lascaux bölgesinin tarih öncesi mağara ressamları tarafından kullanıldı. Daha yakın zamanlarda cam üreticileri tarafından doğal camın soluk yeşilimsi tonunu çıkarmak için kullanıldı. 1740 yılında, Berlinli cam teknolojisi uzmanı Johann Heinrich Pott onu kimyasal olarak araştırdı ve varsayıldığı gibi demir içermediğini gösterdi. Bu elementten, bilinen en güçlü oksitleyici maddelerden biri olan potasyum permanganat (KMnO4) yapabildi. 1700'lerde birkaç kimyager, metal bileşeni pirolüzitte izole etmeyi başarısızlıkla denedi. Bunu yapan ilk kişi 1774'te İsveçli kimyager ve mineralog Johan Gottlieb Gahn'dı. Bununla birlikte, Viyana'daki bir öğrenci olan Ignatius Kaim, 1771'de yazdığı tezinde, nasıl manganez metali ürettiğini zaten açıklamıştı.

Etimolojisi

Manganezin türetilmesi iki yoldan birinden gelmiş olabilir. Bu ya mıknatıs anlamına gelen Latince "magnes"ten veya siyah magnezyum oksit, "magnesia nigra"dandır.

Önlem ve Güven

İnsanlar, önerilen günlük değerlerin altında beslenecek olurlarsa, sağlıkları azalacaktır. Ancak alım çok yüksek olduğunda sağlık sorunları da ortaya çıkacaktır. Manganez etkileri esas olarak solunum yolunda ve beyinlerde ortaya çıkar. Manganez zehirlenmesinin belirtileri halüsinasyonlar, unutkanlık ve sinir hasarıdır. Manganez ayrıca Parkinson, akciğer embolisi ve bronşite neden olabilir. Deriden manganez alımı gerçekleştiğinde titreme ve koordinasyon bozukluklarına neden olabilir.

Test hayvanları ile yapılan laboratuvar testleri, şiddetli manganez zehirlenmesinin hayvanlarda tümör gelişimine bile neden olması gerektiğini göstermiştir. Manganez bitkilerde hem toksisite hem de noksanlık belirtilerine neden olabilir. Toprağın pH'ı düşük olduğunda manganez eksiklikleri daha sık görülür. Topraktaki yüksek derecede toksik manganez konsantrasyonları hücre duvarlarının şişmesine, yaprakların solmasına ve yapraklarda kahverengi lekelere neden olabilir.

İlginç Bilgiler ve Diğer

Yakın zamanlarda, Bangladeş'teki 10 yaşındaki çocuklar üzerinde yapılan bir araştırma da kuyu suyundaki mangenez konsantrasyonu ile IQ puanları arasında bir ilişki olduğunu gösterdi.[4]

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Bilim Budur! 1
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • ^ Royal Society of Chemistry. Manganese. (08 Ocak 2020). Alındığı Tarih: 04 Ocak 2021. Alındığı Yer: Royal Society of Chemistry | Arşiv Bağlantısı
  • ^ W. Nils. (1985). Manganez. ISBN: 978-3-11-007511-3. sf: 1110-1117.
  • ^ M. Aschner, et al. (2005). Nutritional Aspects Of Manganese Homeostasis. ISBN: 26:353-62. Yayınevi: Mol Aspects Med.
  • ^ M. F. Bouchard, et al. (2011). Intellectual Impairment In School-Age Children Exposed To Manganese From Drinking Water. Environmental Health Perspectives, sf: 138-143. doi: 10.1289/ehp.1002321. | Arşiv Bağlantısı
  • Wikipedia. Manganese. (17 Mayıs 2001). Alındığı Tarih: 04 Ocak 2021. Alındığı Yer: Wikipedia | Arşiv Bağlantısı
  • National Institute of Health. Manganese. (02 Haziran 2020). Alındığı Tarih: 04 Ocak 2021. Alındığı Yer: National Institute of Health | Arşiv Bağlantısı
  • Lenntech. Manganese (Mn) - Chemical Properties, Health And Environmental Effects. (06 Haziran 2018). Alındığı Tarih: 04 Ocak 2021. Alındığı Yer: Lenntech | Arşiv Bağlantısı
Evrim Ağacı Akademi: Periyodik Cetvel ve Elementler Yazı Dizisi

Bu yazı, Periyodik Cetvel ve Elementler yazı dizisinin 26. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Hidrojen" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 07/05/2021 17:23:22 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9851

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Yas
Etoloji
Yıldız
Tutarlılık
Abiyogenez
Evrim Kuramı
Maskeler
Paleontoloji
Sars
Ahlak
Acı
Hematoloji
Uzaylı
Makale
Hayvanlar
Saç
Kalp
Ecza
Avrupa
Bilimsel
Bilim Felsefesi
Çin
Mühendislik
Ortak Ata
İspat Yükü
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın