Reklam
Reklam

Kusursuz Ara Tür (Geçiş Fosili) Örneği: Yassı Balık Fosillerinin Yer Değiştiren Gözleri!

Yassı Balıkların Atalarının Fosillerinde Gözler "Arada Kalmış" Şekilde!

Gece Modu

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Bu haber 6 yıl öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

Pisi balığı, dil balığı, kalkan balığı ya da diğer yassı balıkların yüzleri, birbiriyle uyuşmayan gözleri ve ağızlarının duruş biçimi, zorla birbirlerine oturtulmuş yapboz parçalarına benzer. Bunun sebebi, bu balıkların olgunlaştıkça, gözlerinden birinin başın üzerinden geçerek diğer tarafa göç edip, diğer gözle aynı tarafa ulaşmasıdır. Keşfedilen bir fosil, bu özelliğin nasıl evrimleştiğini aydınlatıyor.

Oxford Üniversitesi'nde paleobiyolog olan Matt Friedman, Viyana’daki Doğal Tarih Müzesi’nde bulunan ve bugüne kadar hatalı olarak tanımlanmış bir balık fosilinin, bugünkü yassıbalıklar ile ataları arasındaki kayıp halka olduğunu keşfetti!

Nature dergisinde yayınlanan araştırmaya göre, 50 milyon yıl öncesine ait Heteronectes isimli bir türe ait olan bu tek numunenin sol gözü, kafatasının üst kısmı boyunca yer değiştirdi; ancak tamamen diğer tarafa geçişi tamamlanmamış vaziyette, ortada bulunuyor! Bu balığın gözünün pozisyonu, bu türü modern, asimetrik yassı balıklar ile onların iki güzü yüzün farklı taraflarında bulunan simetrik yüzlü atalarının tam ortasında bir geçiş türü olduğunu gösteriyor.

Dil balığı, Heteronectes gibi modern bir balıktır ve iki gözü de kafasının aynı tarafında bulunur.
Dil balığı, Heteronectes gibi modern bir balıktır ve iki gözü de kafasının aynı tarafında bulunur.

Yassıbalık Nedir?

Pleuronectiformes takımından olan yassıbalıklar, kamuflaj konusunda ustadırlar. Yassıbalıkların ülkemizde en meşhur olanı, bol miktarda tüketilen kalkan balığıdır (Scophthalmus maximus). Yassıbalıklar, sadece avlarını yakalamak ve avcılarından kaçmak için uzmanlaştırdıkları kamuflaj yetenekleriyle değil, aynı zamanda evrimin en net kanıtlarından birini bizlere sunmaları açısından bilim camiasında popülerdirler.

Yassıbalıklar, isimlerinden de anlaşılabileceği gibi, denizlerin tabanlarındaki kumlu alanlara gömülüp, avlarını bekleyen veya avcılarından saklanan türlerdir. Fakat yaşamının büyük bir kısmını okyanus tabanında yan yatarak geçiren balıklar için, bir gözlerinin sürekli kumun içine bakması, evrimsel açıdan dezavantajlıdır. Zira yassı balıklar, evrimsel sürecin tamamında bu şekilde yassı biçimde su dibinde yatan türler değildiler, yakın kuzenleri, onlara oldukça benzeyen ancak yassı olmadan, normal şekilde yüzen balıklardır.

Türün genetik analizi yapıldığında ve fosil kayıtları incelendiğinde, net bir gerçek göze çarpar: Türün altta kalan gözü, süreç içerisinde kademeli olarak üst tarafa kaymıştır. Çünkü tam da evrimsel biyolojinin öngördüğü biçimde, gözün bir taraftan diğerine kayması sırasında, bu geçişin tam olarak tamamlanmadığı nesillere ait fosiller bulunmuştur. İşte bu araştırmadaki bulgu da, buna bir örnek!

Günümüzdeki bireylerin çoğunun iki gözü de, yassı biçimde yattığı zaman yukarı dönük olacak şekildedir. Böylece av ve avcılarını iki gözüyle de takip edebilir. Fakat vücut planı, halen yan yatmış bir balığa benzediğinden, anatomileri oldukça gariptir: yan yatmış bir balık ve vücudun iki tarafında öbeklenmiş bir çift göz...

Asimetrik Gözlerin Evrimsel Gelişim Biyolojisi!

Yaklaşık 600 çeşit yassı balık çeşidi var, bunların çoğu insanlar tarafından yakalanıp yeniyor. Bilim insanları bu balıkların iki gözlerinin de yüzlerinin neden aynı tarafında bulunduğunu biliyorlar:

Serbest halde yüzebilen bir larvayken, bu balıkların yüzlerinin iki tarafında da (normal şekilde) gözleri var. Ancak yetişkin olduklarında, deniz tabanında boylu boyunca uzanıyorlar ("yassı" balık, buradan geliyor). Gözlerden bir tanesinin üst tarafa, vücudun ortasına veya tamamen diğer tarafına taşınması, yassı balıkların bu gözlerinin kumun içerisine sürekli olarak ve boşu boşuna bakmasına engel oluyor. Böylece suyun içerisinden gelebilecek tehditlere karşı daha uyanık olabiliyorlar.

Ancak bu düzenlemenin nasıl ortaya çıktığı bilim insanları arasında tartışma konusu çünkü şu anda var olan hiçbir yassı balık, bir ara geçiş örneği göstermiyor. Freidman'ın anlattığına göre yassı balıklar, bazı insanların kademeli evrime ve uzun nesiller boyunca etki eden doğal seçilime saldırmak için kullandıkları başlıca örnekler arasında yer alıyordu. Ancak Freidman'ın LiveScience'a söyledikleri, tartışmaya son noktayı koyuyor:

Bu fosil, ara geçiş morfolojisini kanıtlayan apaçık bir örnektir.

Vertebrate Paleontology’nin Temmuz 2012 sayısında Freidman, bu keşifle asimetrik yüzün yaşayan yassı balıkların evriminde ilk özellikler arasında olduğunun kanıtlandığını yazdı.

Araştırmacılar modern yassı balıkların bir diğer atası olan Amphistium türünü biliyorlardı. Ancak Heteronectes fosilinde, Freidman'ın yaptığı gibi detaylı bir araştırma hiç yapılmamıştı. Heteronectes iskeleti Kuzey İtalya’daki Bolca'da balık fosili bakımından zengin, antik mercan kayalıkları içeren alandan çıkarıldı.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 1
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Güldürdü 1
  • İnanılmaz 1
  • Umut Verici! 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Üzücü! 1
  • Grrr... *@$# 1
  • İğrenç! 1
  • Korkutucu! 1
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • W. Parry. Flatfish Fossil Shows Evolution Of Animal’s Eye Asymmetry. (2012, Haziran 25). Alındığı Tarih: 13 Kasım 2019. Alındığı Yer: HuffPost
  • M. Friedman. (2008). The Evolutionary Origin Of Flatfish Asymmetry. Nature, sf: 209-212.

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 14/11/2019 00:13:57 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/1492

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Soru Sorun!
Reklam
Reklam
Öğrenmeye Devam Edin!
Evrim Ağacı %100 okur destekli bir bilim platformudur. Maddi destekte bulunarak Türkiye'de modern bilimin gelişmesine güç katmak ister misiniz?
Destek Ol
Gizle
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Güç ve büyüme yalnızca durmaksızın sarf edilen çaba ve mücadeleden doğar.”
Napoleon Hill
Geri Bildirim Gönder