Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Kuru Çürüklük Mantarı (Serpula lacrymans)

Kuru Çürüklük Mantarı (Serpula lacrymans) Alchetron
4 dakika
332
  • Biyoloji
  • Taksonomi
Kuru Çürüklük Mantarı
  • Bilimsel Adı Serpula lacrymans
  • Halk Arasındaki Türkçe Adı Kuru Çürüklük Mantarı
  • Halk Arasındaki İngilizce Adı Dry Rot
Taksonomi
  • Bu yazı, Evrim Ağacı'nın tür gözlemleri ve türlere dair bilgileri barındıran Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır.

Taksonomik hiyerarşisinde Serpula cinsi, Basidiomycota filumuna dahil olup Boletales ordosunda bulunan ve aile ismini de bu genustan alarak Serpulaceae familyasında bulunan bazitli bir mantardır. Serpula cinsine ait bireyleri, "agresif" ve "uysal" olarak iki başlıkta toparlayabiliriz. Serpula lacrymans oldukça agresif ve istilacı bir tür olarak bilinmektedir ve özellikle kereste, tahta ve sert bitkisel materyallerden insan eliyle yapılmış iç ortamlarda, yoğun nem varlığında hızlıca üreyerek evleri ve eşyaları tahrip ederler. Bundan dolayı her yıl S. lacrymans gibi diğer agresif ve invazif türler ekonomik olarak ciddi kayıplara sebebiyet verebilmektedirler.

Serpula lacrymans türü mantarlar insan yapımı kereste, tahta ve sert bitkisel materyallerden oluşan malzemelere büyük hasar verebilirler.
Serpula lacrymans türü mantarlar insan yapımı kereste, tahta ve sert bitkisel materyallerden oluşan malzemelere büyük hasar verebilirler.
Pinterest

Serpula genusu, diğer funguslar gibi öncelikle dayanıklı basidiosporları ile çimlenebileceği uygun bir ortama denk geldiklerinde hızlıca sporulasyonu başlatarak ilk miselleri oluştururlar. Gelişen miseller miselyum kompleksini oluşturur ve bu esnada kolonileşmeye başladığı noktadan itibaren zemine derinlemesine nüfuz ederek yayılmacı bir yol izleyerek besinin yoğun olduğu bölgelere doğru pozitif kemotropizma gerçekleştirir.

Olgunlaşan hifler daha sonra früktifikasyon yapısını da oluşturarak üstten basık hafif şişkin olgun bireyleri verebilmektedir. Ancak genelde yüzeye paralel olarak ilerler ve koloniler yüzeyi doğrusal olarak kaplarlar. Yaşlı koloni bölgelerinde pigmentasyon yoğun olduğundan kahverengimsi bir renk alırken genç hiflerin olduğu merkezden uzak bölümler beyazımsı renk alırlar. S. lacrymans’ın koloniyal yapısına ek olarak özellikle kereste ve ahşap zeminlerde üremesi diğer funguslardan ayıran en belirgin özelliklerindendir.

Evrimsel Tarih

Serpula türleri monofiletik dallanma ile çeşitlenmiştir. Yaklaşık 50-60 milyon yıl önce Amerika kıtasında ortaya çıktığı düşünülmektedir.

Bu Reklamı Kapat

Ekolojik Dağılım ve Habitat

Serpula lacrymans doğal olarak lignifiye olmuş kök, gövde ve dallarda çimlenerek bu yapıların doğal olarak çürütülmesinde önemli rol oynar. Buna ek olarak hasar gören ağaç gövdelerinde de kolonize olduğu bilinmektedir. Serpula türleri kozmopolit dağılım göstermelerine karşın özellikle Kuzey Amerika, Avrupa ve Doğu Asya’da yayılım göstermektedirler. Beslenme ihtiyaçlarından dolayı ortamda mutlaka bitkisel materyallerin ve nem oranının yüksek olması gerekmektedir, bundan dolayı da ormanlık alanlarda ve bu arazilerde kurulan yerleşkelerde S. lacrymans ve diğer çürütücüler gözlemlenebilmektedir.

Populasyon ve Koruma Statüsü

Serpula cinsine ait yaklaşık 50 farklı tür tanımlanmıştır. Bunlar arasında üstünde daha çok çalışılmış olanlar S. lacrymans, S. himantioides ve S. mollusca sayılabilir. Serpula türlerinin neslinin tehlike altında olup olmadığına dair yeterli çalışma mevcut değildir.

Davranış ve Etoloji

Serpula lacrymans için bahsedilebilecek en önemli davranışlar; bulunduğu habitatta ligninin ve selülozun birincil derece parçalayıcısı olması ve özellikle besinin tükenmeye başladığı bölgelerden göç ederek ciddi bir hızla besince zengin olan alanlara göç etmesi yani invazif ilerlemesi türün var olması için geliştirdiği adaptasyonlardan birisidir. Buna ek olarak çimlenme sırasında ortamdaki nem hayati öneme sahip olsa da ilerleyen safhalarda fungus, kendi metabolik suyunu üreterek kısmen su alımı bakımından bağımsız hareket eder.

Diyet ve Metabolizma

Serpula lacrymans yapısal bitki makromoleküllerini hücre dışında güçlü ekstraselüler pektik enzimleri sayesinde bu makromolekülleri monomerlerine ayırarak hücre içine hifler sayesinde alırlar. Daha sonra bu monomerler hücrede glikolizis ve oksidatif fosforilasyon metabolik yolaklarından yararlanılarak enerjilerini üretirler. Bu makromoleküller arasında çeşitli selüloz tipleri, lignin ve lignoselüloz bileşikleri S. lacrymans tarafından en çok tercih edilen bitkisel yapı materyalleridir. S. lacrymans’ın büyüme ve gelişmesi için optimal şartlar genellikle 20-25˚C, %50-60 nem oranı ve mümkün olduğunca ışık geçirmeyen alanlardan ibarettir. Bu şartlar sağlandıktan sonra ortamda selüloz ve lignin bulunuyorsa çimlenme başlar ve fungus yaşam siklusuna ilk adımı atar.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

İnsanlarla Etkileşim ve Kültürel Referanslar

Serpula lacrymans’ın insanlar ile etkileşimi yıllardır devam etmektedir ve bu fungusun üremesi ciddi ekonomik kayıplara yol açmaktadır. S. lacrymans gibi agresif ve istilacı türlerin bulunduğu habitatlara yakın bölgelerde kurulan yerleşke ve binalar potansiyel üreme alanlarıdır. İnşa edilen binalarda kullanılan kereste, odun ve ahşap malzemeler bu funguslar için bir besin kaynağıdır. Çünkü bu malzemelerde de lignin ve selüloz oldukça bol bulunur. Ayrıca ahşap yüzeylerde çimlenme başladıktan sonra fungal hif ve koloniler hızlıca yayılarak bina kolonlarına, tesisat sistemine, evdeki metal alaşım yüzeylere bile yayılarak bir evi tamamen istila edebilir ve bu binaların çökmesine yol açabilir.

Serpula lacrymans'in A) bitkilerdeki meyve gövdesi ile analog benzerlik gösterir ve temelde çok sayıda üreme organı barındırır. B) Sporları C) Rizomorf yapısı
Serpula lacrymans'in A) bitkilerdeki meyve gövdesi ile analog benzerlik gösterir ve temelde çok sayıda üreme organı barındırır. B) Sporları C) Rizomorf yapısı
Europe PMC

Bunun yanında kolonilerden yayılan sporlar çevredeki insanlarda alerjik semptomlara da sebebiyet verebilmektedir. Günümüzde bilinçli inşaat mühendisleri ve girişimciler S. lacrymans’ın yaygın olduğu ve potansiyel risk bulunan bölgelerde yerleşke adımları atmadan önce yapımda kullanılacak materyal seçimini doğru yapmakta ve eğer kereste, odun vb. materyaller gerekiyorsa da yapım aşamasında kimyasal yollarla önlemini almaktadır.

Etimoloji

Serpula cins adı Latince’de "yılan gibi sürünen" anlamına gelen bir sıfat olup, yine Latince bir kelime olan "lacrymans" tür epiteti ise göz yaşı dökmek anlamına gelmektedir. Bu da Serpula lacrymans’ın yayılışını destekler bir isimdir. Ayrıca halk arasında "Kuru Çürüklük Mantarı" da denmektedir. Bunun da sebebi kereste, duvar kirişleri, ahşap eşyalar ve parke gibi kuru yüzeylerde koloni oluşturmasından kaynaklanmaktadır.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • İnanılmaz 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • S. J. Bjørnaraa. Indoor Population Structure Of The Dry Rot Fungus, Serpula Lacrymans. (11 Şubat 2013). Alındığı Yer: www.duo.uio.no | Arşiv Bağlantısı
  • I. B. Engh, et al. Evolution Of The Dry Rot Fungus Serpula Lacrymans And Its Allies. (11 Şubat 2010). Alındığı Yer: www.duo.uio.no | Arşiv Bağlantısı
  • C. L. Schoch, et al. (2020). Ncbi Taxonomy: A Comprehensive Update On Curation, Resources And Tools. Database. doi: 10.1093/database/baaa062. | Arşiv Bağlantısı
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 18/05/2022 13:05:33 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/11470

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Primatlar
Gıda
Biyografi
Bilim İnsanı
Kadın Doğum
Ağız Sağlığı
Dalga
Kertenkele
Makale
İnsan Türü
Astrobiyoloji
Önlem
Grip
Türleşme
Doğa Yasaları
Renk
Köpekler
Periyodik Cetvel
Balıkçılık
Elektromanyetizma
Kuyrukluyıldız
Entomoloji
Allah
Hominid
Psikoloji
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Gönder
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Bu Eseri Neden Tavsiye Ediyorsun?
Aşağıdaki kutuya, isimli neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin faydalı bulunması halinde Evrim Ağacı kullanıcılarından daha fazla UP kazanman mümkün olacak. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Tavsiye Et