Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Kültürel Grup Seçilimi: İnsan İşbirliği, Kültürel Gruplar Arasındaki Rekabetin Bir Sonucu Olabilir!

Kültürel Grup Seçilimi: İnsan İşbirliği, Kültürel Gruplar Arasındaki Rekabetin Bir Sonucu Olabilir!
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu yazı, Science Daily isimli kaynaktan birebir çevrilmiştir. Çevirmen tarafından, metin içerisinde (varsa) açıkça belirtilen kısımlar haricinde, herhangi bir ekleme, çıkarma veya değişiklik yapılmamıştır. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Bu haber 4 ay öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

Durum her zaman böyle görünmese de, bilim insanları, insanların olağanüstü düzeyde işbirliği yaptığına inanıyor. Diğer hayvanların aksine, sadece yakın çevremizle değil, bizden genetik olarak bağımsız insanlarla da işbirliği yapıyoruz.

İtfaiyecilerin ve hemşirelerin hayat kurtaran hizmetlerinde, sabah işe gitmek ve havaalanında check-in bölümündeki kuyrukta beklemek gibi sıradan faaliyetlerde, tanıdıklarımızın ve yabancıların yardımseverliğine ne kadar güvendiğimizi bir düşünün. Tabii ki, hile yapan, başkalarının refahını göz ardı eden ve kronizm ("yandaşçılık") yapan insanlarla karşılaşıyoruz. Ancak biz bu davranışları "normalin dışında, sapkın" olarak nitelendirme eğilimindeyiz - oysa hayvan topluluklarında bu davranışlar oldukça sıradan.

Şimdi asıl soru: Hayvanlar Alemi içinden insanlar, işbirliği yapmak ve yardımlaşmak açısından neden bu kadar ünlü? Cevabın, insanlarda diğer hayvanlara kıyasla abartılı olan bazı özellikler olduğu düşünülüyor: dil, zeka, kültür, büyük hayvanları avlama veya bize muhtaç olan çocuklarımız gibi... Bu özelliklerin işbirliği evrimini nasıl etkilediğini kesin bir şekilde açıklayabilmek zor olsa da bu durum, özelliklerden birini veya diğerini vurgulayan teorilerin -ve hararetli tartışmaların-çoğalmasına yol açmış durumda.

Nature Communications dergisinde yayımlanan ve Arizona State Üniversitesi araştırmacılarından Carla Handley ve Sarah Mathew'a ait olan bir çalışma, kültürün, yabancılarla işbirliği yapma kabiliyetimizi körüklemiş olabileceğini iddia ediyor. Araştırmacılar, kültürel grup seçimi olarak adlandırılan tartışmalı bir teoriyi test etti ve doğruladı. Teori, kültürel olarak farklı grupların rekabet içinde olması, bunun sonucunda da gruplara rekabet avantajı sağlayan özelliklerin yayılması iddiasına dayanıyor. İşbirliği tam olarak böyle bir özelliktir - bireyler için meşakkatli, ancak gruplar için avantajlıdır.

20. yüzyılın ikinci yarısında, biyologlar seçimin gruplar üzerinde etki edeceği fikrini geçersiz ilan ettiler. Grupların, seçimin etkisine girebilmek için birbirinden yeterince farklı olmadığını söylediler. Bunun nedeninin insanların göç etmesi, sonuç olarak da göçün zaman içinde insan gruplarını benzer hale getirmesi olduğunu iddia ettiler.

Bununla birlikte yukarıdaki düşünce, kültürel olarak iletilen davranışlar için geçerli olmayabilir. İnsanlar göç ettiğinde, sosyal öğrenme yoluyla kültürel olarak yeni çevrelerinde popüler olan davranışları kazanabiliyor. Böylece insan hareketliliği çok olsa dahi, kültürel gruplar farklı kalabiliyor. Bu da, seçimin gruplar üzerinde etki edebileceği ve işbirliği gibi grup yararına olan davranışların gelişebileceği anlamına geliyor. Mathew şöyle diyor:

İnsanlar, kültürel ilişkiler geliştirmenin işbirliği yapmamıza yardımcı olduğunu düşünüyor. Bizim bahsettiğimiz şu: kültür, grupların farklılaşmasını sağlıyor, bu da rekabete yol açıyor. İşin garip yanı şu ki, işbirliği davranışlarımızı şekillendiren da tam olarak bu rekabet.

Bu teoriyi değerlendirmek için Handley ve Mathew, Kenyalı pastoralistler (Ç.N.: göçebe çobanlar) arasındaki kültürel değişimi ve işbirliğini inceledi. Kuzey Kenya'nın kurak savanlarında, yarı göçebe olarak geçimlerini sağlayan çobanlardan oluşan dört etnik gruba (Borana, Rendille, Samburu ve Turkana) yayılmış 9 kabileden 759 kişi üzerinde çalışıldı. Bu grupların, sığır baskınları da dahil olmak üzere mera, kuru mevsim su kuyuları ve hayvancılık için birbirleri arasında yoğun bir şekilde rekabet ettiği görüldü.

Araştırmacılar, tahmin edildiği gibi, kültürel uygulamaların ve inançların popülasyonlar arasında önemli ölçüde değişken olduğunu fark etti. Gözlenen kültürel varyasyonun %10 ila 20'si rakip gruplar arasındaydı. Buna karşılık, bu gruplar içindeki genetik varyasyon %1'den daha azdı. Bu bize, kültürel grup seçiminin gerçekleşmesi potansiyeli olduğunu gösteriyor.

Turkana yerlileriyle birlikte Carla Handley
Turkana yerlileriyle birlikte Carla Handley

Daha sonra, çobanların kiminle işbirliği yaptığı incelendi ve işbirliğinin gerçekten de kültürel grup üyelerine yönelik olduğu fark edildi. İnsanlar, aynı kültürel değerleri, inançları ve normları paylaştıkları sürece yabancılarla işbirliği yapma eğiliminde oluyor. Kültürel gruplar arasındaki rekabet, işbirliğinin evrimini etkilediyse, bu tür kültürel anlamda sınırlı bir işbirliği durumu çok da garip değil. Handley şöyle diyor:

Bu çalışma, işbirliğinin dört ayrı etnolinguistik grup arasında ve bu gruplar içinde nasıl işlediğini incelemesi ve kültürel grup seçimini ampirik olarak test etmesi açısından benzersiz." diyor. "Durup bir düşününce, işbirliği davranışının yaygın olmadığı ve 'gayri meşru' şiddetin statüko olarak kabul edildiği küçük ölçekli toplumlarda, çatışma söyleminin yeniden çerçevelenmesine de katkıda bulunabilir.

Bulgular, insanların oldukça işbirlikçi olmasına rağmen, evrimleşmiş işbirliği eğilimlerimizin hala sınırlı olduğunu ve küresel ölçekli problemleri çözmenin zorlu olduğunu kanıtlıyor. Kendimizi iklim değişikliğinden, salgın hastalıklardan ve tabii ki uzaylılardan korumak ve kurtarmak istiyorsak yenilikçi düşünce gerekiyor.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 4
  • Muhteşem! 1
  • İnanılmaz 1
  • Umut Verici! 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Science Daily | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 22/09/2020 08:45:47 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8652

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Atom
Beslenme
Eğitim
Evrim Teorisi
Karbonhidrat
Küresel Salgın
Evrimsel Süreç
Cinsellik
Grip
Hamilelik
Kadın
Stres
Nasa
Maske
Sağlık Bilimleri
Tardigrad
Makale
Arı
Ekoloji
Bilim İnsanları
Yılan
Duygu
Hastalıkların Tedavisi
Gıda
Popülasyon
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Otoritenin ne dediğine en ufak kulak asmayın! Ne iddia ettiğine bakın ve kendinize şunu sorun: "Bu, mantıklı mı?"”
Richard Feynman
Geri Bildirim Gönder