Koronavirüs: T Hücreleri, COVID-19'a Karşı "Gizli Bağışıklık" mı Sağlıyor?

Koronavirüs: T Hücreleri, COVID-19'a Karşı "Gizli Bağışıklık" mı Sağlıyor?
5 dakika
4,967 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat
Tarihi Geçmiş Haber

Bu haber 1 yıl öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

Son araştırmalar COVID-19'a karşı antikorların üç ay gibi kısa bir sürede yok olabileceğini gösteriyor. Ancak sırları henüz tam çözülmemiş T hücreleri ile ilgili ufukta beliren yeni umutlar da var.

Bilim insanları önce COVID-19'a yakalanıp iyileşen bazı insanlarda, bu hastalığa yeniden yakalanmamalarını sağlayan antikorların oluşmadığını tespit etti. Oldukça fazla sayıda kişinin bu durumda olduğu ortaya çıktı. Daha sonra ise birçok hastanın antikor geliştirmesine rağmen birkaç ayda bunların kaybolduğu tespit edildi.

Kısacası, koronavirüs salgınının yayılmasını takip bakımından önemli bir gösterge olan antikorlar, bağışık bakımından sanıldığı kadar belirleyici rol oynamıyor olabilir. Uzun dönemli korunma açısından T hücreleri önemli olabilir.

T hücreleri bir tür bağışıklık hücreleridir ve vücudu istila eden hastalık yapıcı patojenleri veya virüsün bulaştığı enfekte hücreleri tespit edip ortadan kaldırmakla görevlidirler. Bunu, virüsün dış yüzeyindeki proteinlere tutunarak yaparlar. Her T hücresi farklı bir hedefi tanıyıp tutunacak şekilde özelleşmiştir. Enfeksiyon sonrasında kanda yıllar boyunca kalabildikleri için bağışıklık sisteminin "uzun dönemli hafıza" sistemine yardımcı olup, vücudun daha önce karşılaştığı bir virüse karşı etkili bir şekilde tepki vermesini sağlar.

Reklamı Kapat

Birçok araştırma, COVID-19'a yakalanmış kişilerin, semptom göstersin veya göstermesin, virüsü hedef alacak T hücrelerine sahip olduğunu ortaya koydu.

Ancak araştırmacılar bir süre önce, bazı insanların COVID-19 antikor testleri negatif çıksa da, koronavirüse karşı T hücreleri testinin pozitif çıkabildiğini gördü. Bu durum, Covid-19'a karşı geliştirilmiş bir tür bağışıklığın sanılanın iki katı yaygın olabileceği düşüncesini doğurdu.

Daha da ilginci, salgın henüz ortaya çıkmadan önceki yıllarda alınmış kan örneklerinde yapılan testlerde de, koronavirüsün yüzeyindeki proteinlere tutunacak şekilde özelleşmiş T hücreleri görüldü. Bu durum, bazı insanların, virüs henüz insanlara bulaşmadan önce ona karşı belli bir düzeyde direnç geliştirmiş olduğuna işaret ediyordu. Henüz koronavirüse maruz kalmamış insanların yüzde 40-60'ında bu T hücrelerinin bulunduğu sanılıyor.

Yani T hücreleri COVID-19'a karşı gizli bir bağışıklık kaynağı olabilir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

T hücrelerinin bu derece merkezi bir rol oynaması, yaşlıların koronavirüse yakalanma riskinin neden daha yüksek olduğu sorusuna da açıklık getirebilir.

Ayrıca bağışıklık sisteminin hangi unsurlarının daha önemli olduğunu bilmek, COVID-19'a karşı aşı ve tedavi çabalarını da daha hedefli hale getirecektir.

Bazı insanların Covid-19'a karşı gizli bir korunma rezervi olduğuna dair veriler artıyor.
Bazı insanların Covid-19'a karşı gizli bir korunma rezervi olduğuna dair veriler artıyor.
Getty Images

Bağışıklığın İşleyişi

Londra Üniversitesi King's College'da immünoloji uzmanı ve Francis Crick Enstitüsü'nde araştırma ekibi başkanı Profesör Adrian Hayday, T hücreleri için "inanılmaz derecede önemli hücreler" diyor ve sadece antikorların koruyucu olmayacağını belirtiyor.

Normal bir bağışıklık sistemi, diyelim grip virüsüne karşı tepki gösterirken, ilk savunma hattı, akyuvarları ve kimyasal uyarı sinyallerini içeren doğal bağışıklık sistemidir. Bu, vücutta antikor üretimini tetikler ve antikorlar birkaç hafta sonra oluşmuş olur.

Reklamı Kapat

Hayday sonraki süreci şöyle anlatıyor: "Buna paralel olarak, enfeksiyondan 4-5 gün sonra T hücrelerinin harekete geçtiğini görürsünüz; bunlar özel olarak virüs bulaşmış hücreleri tespit eder." T hücreleri veya bağışıklık sisteminin diğer kısımları enfekte hücrelere saldırıp çoğalmalarına fırsat vermeden yok etmeye çalışır.

T hücreleri ve COVID-19 hakkında ne biliyoruz?

Prof. Hayday, COVID-19 hastalarında T hücresi tepkisinin görüldüğünü ve bunun aşı çalışmaları açısından iyi haber olduğunu söylüyor.

Ancak hastalığı daha ağır geçirip hastanede tedavi edilmesi gereken birçok hastada T hücrelerinin tepkisinin gerektiği şekilde olmadığı görüldü.

Hayday, T hücrelerinin büyük kısmının ortadan kaybolduğunu, kanda bulunmadığını söylüyor.

Reklamı Kapat

Bazıları bu T hücrelerinin akciğerler gibi daha fazla ihtiyaç duyulan bölgelere kaydığını düşünse de, Hayday'in ekibi onların öldüğünü sanıyor.

COVID-19 nedeniyle ölen hastalarda yapılan otopsiler, özellikle dalak ve lenf bezleri gibi T hücrelerinin normalde bulunduğu bölgelerde doku ölümü olduğunu gösteriyor. Dalak dokusunun ölümü T hücresi hastalığının işareti, yani T hücrelerinin saldırıya uğradığını gösteriyor. Prof. Hayday, AIDS'e neden olan HIV virüsünün doğrudan T hücrelerine saldırdığını, ancak koronavirüsün de bunu yaptığına dair bir veri olmadığını, doku ölümü olgusuna henüz açıklık getirilemediğini belirtiyor.

Yaşlılarda T hücrelerinin sayısının azalması onların Covid-19'dan daha ağır etkilenmesine yol açıyor olabilir. Prof. Hayday şöyle diyor:

30'lu yaşlara geldiğinizde, (göğüs kemiği ile akciğerler arasında yer alan ve T hücrelerinin gelişiminde önemli rol oynayan) timüs çok küçülür ve günlük T hücresi üretiminiz büyük ölçüde azalır.
T hücreleri enfeksiyondan yıllar sonra da vücutta bulunuyor ve bağışıklık sistemine uzun dönemli hafıza işlevi görüyor
T hücreleri enfeksiyondan yıllar sonra da vücutta bulunuyor ve bağışıklık sistemine uzun dönemli hafıza işlevi görüyor
Reuters

Uzun Süreli Bağışıklık Bakımından Bu Ne Demek?

Hayday, 2002'de ortaya çıkan ve SARS'a yol açan ilk koronavirüsten etkilenen hastalarda yıllar sonra da o virüse karşı gelişmiş T hücrelerine rastlandığını söylüyor.

Araştırmacılar, 2015-18 yılları arasında alınmış kan örneklerine bakarak COVID-19'a yol açan yeni koronavirüsü tanıyabilecek T hücrelerinin olup olmadığına baktı ve bu hücrelerin varlığını tespit etti. Bu durum, koronavirüsle benzer yüzey proteinine sahip nezle virüsüyle karşılaşmış insanların bağışıklık sisteminin koronavirüsü tanımayı öğrendiği iddialarını gündeme getirdi.

Bu ise ağır COVID-19 enfeksiyonuna maruz kalan insanlarda bu türden T hücrelerinin sayısının azlığına işaret ediyor olabilir.

Agora Bilim Pazarı
İletişim Sistemleri
ISBN: 9786053553908
Sayfa Sayısı: 422
Baskı Sayısı: 5
Ebatlar: 20×25 cm
Basım Yılı: 2015
Devamını Göster
₺90.00
İletişim Sistemleri

Ancak Prof. Hayday, insanların nezleye yol açan koronavirüslere karşı T hücreleri geliştirdiğine dair kesin kanıt olmadığını, bu alanda çalışmalar için fon bulmanın sorun olduğunu söylüyor.

Bu Bilgilerin Aşıya Katkısı Olur mu?

Nezleye yol açan koronavirüse maruz kalmanın COVID-19'u daha hafif atlatmayı sağladığı kesinleşirse, aşı konusundaki gelişmeye de katkısı olacaktır; zira bu, yıllar sonra bile T hücrelerinin önemli ölçüde koruma sağladığı anlamına gelecek.

Öyle bile olmasa, T hücrelerinin çalışmaya dahil edilmesi ve konu hakkında daha fazla bilgi edinmek yararlı olacak.

Prof. Hayday, bilim insanlarının yaratmaya çalıştığı türden bağışıklık tepkisine bağlı olarak aşı tasarımı yapıldığını söylüyor. Bazıları antikor üretimini tetiklerken, bazıları da T hücrelerini devreye sokmayı veya bağışıklık sisteminin diğer kısımlarını harekete geçirmeyi hedefleyebiliyor. Hayday, virüsün bağışıklık sistemi tarafından tanınıyor olmasını avantaj olarak görüyor:

Virüsün, hastaların T hücrelerine yaptıklarını durdurabilirsek, hastalığı kontrol etmede önemli bir yol almış oluruz.

Öyle görünüyor ki önümüzdeki günlerde T hücreleri ile ilgili çok şey duyacağız.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Merak Uyandırıcı! 5
  • Tebrikler! 4
  • İnanılmaz 4
  • Bilim Budur! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Muhteşem! 0
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 04/08/2021 12:49:49 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9056

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Besin Değeri
Müzik
Taklit
Kan Hastalıkları
Yaşamın Başlangıcı
Savaş
Elektron
Doktor
Covid-19
Paleontoloji
Elektrokimya
Tehlike
Uygulama
Astrofotoğrafçılık
İnternet
Molekül
Tedavi
Evrim Teorisi
Çalışma
Uydu
Koaservat
Çeşitlilik
Genetik Mühendisliği
Tür
Hayvanlar Alemi
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın