Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Koronavirüs Hava Yoluyla Bulaşır mı? Uzmanlar Uzlaşamıyor!

SARS-CoV-2'nin Aerosol Yoluyla Bulaştığına Yönelik Kanıtlar Tüm Bilim İnsanları İçin İkna Edici Değil; Ancak Yeterli Veri Toplamak Yıllar Sürebilir ve Çok Sayıda Yaşama Mal Olabilir!

Koronavirüs Hava Yoluyla Bulaşır mı? Uzmanlar Uzlaşamıyor!
7 dakika
9,435
  • Epidemiyoloji
  • Viroloji

Önceki raporların koronavirüsün insanlar arasında hızla yayıldığını ortaya koymasıyla araştırmacılar COVID-19'un hava yoluyla hareket edip edemeyeceğini tespit etmeye çalışıyor. Sağlık çalışanları virüsün sadece öksürük ve hapşırık kaynaklı damlacıkların direkt olarak veya nesneler üzerinden taşınabileceğini söylemelerine rağmen, bazı bilim insanları hastalığın nefes verme ile havaya salınan çok daha küçük parçacıklar (aerosol) ile de yayılabileceğini ve enfeksiyon riskini azaltmak adına, kapalı mekanların havalandırılmasını tavsiye ediyorlar.

Dünya Sağlık Örgütü'nün internet sitesinde 27 Mart'ta yayımlanan bilimsel özette, SARS-CoV-2'nin enfekte bir hastanın entübe edilmesi gibi çok özel tıbbi durumlar haricinde havada tutunabileceğini ileri sürmeye yetecek yeterli kanıta sahip olunmadığı belirtildi.

Tüm Reklamları Kapat

Solunum yolu hastalıkları ve aerosoller üzerine çalışan uzmanlar ise, hava yoluyla iletimin kanıtlanabilmesi için yeterli kanıtların elde edilmesinin yıllar alabileceğini ve çok sayıda insanın yaşamını kaybetmesiyle sonuçlanabileceğini belirtti. Queensland Teknoloji Üniversitesi, Brisbane, Avustralya'da aerosol uzmanı Lidia Morawska şöyle diyor:

Bu konu üzerine çalışan bilim insanları virüsün hava yoluyla yayıldığından kuşku bile duymuyorlar. Bu, üzerinde düşünmeye değer bile olmayan, çok bariz bir konu!
Reuters

Kafa Karıştıran Tanımlar...

Sağlık çalışanları COVID-19'un hava yoluyla taşınması konusunda yeterli kanıt olmadığından bahsederken özellikle 5 mikrometre çapından daha küçük, virüs taşıyıcısı aerosollerden bahsetmekteler. Daha büyük cüsseli, sadece öksürük ve hapşırık yoluyla kısa mesafeler kat edebilen damlacıklar ile kıyaslandığında aerosoller, havada daha uzun süre bulunabilir ve daha uzun mesafeler kat edebilir. Hong Kong Üniversitesinde epidemiyolog Ben Cowling şöyle diyor:

Tüm Reklamları Kapat

Bulaşmaların geneli kısa mesafeler arası gerçekleşiyor. İri damlacıklar ve aerosoller arasında ayrım yapmak, virüsün her ikisinde de tutunabilme özelliğinden dolayı yararsız bir yaklaşımdır. Bazıları çok çok büyüktür, bazıları ise aerosol düzeyinde küçüktür.

Eğer SARS-CoV-2 aerosoller aracılığıyla taşınabiliyorsa, kapalı ortamlarda zaman geçtikçe birikebilir veya daha uzak mesafelere taşınımı da söz konusu olabilir.

Aerosoller, hapşırma veya öksürmenin aksine, daha büyük bir risk oluşturan konuşma ve nefes verme esnasında daha sıklıkla oluşabilmektedir. Birleşik Krallık Leicester Üniversitesinde virolog Julian Tang şöyle diyor:

İnsanlar öksürürken veya hapşırırken başka tarafa yöneliyor. Bu durum konuşurken veya nefes alırken ise geçerli değil.

Grip olmuş insanlar üzerinde bir çalışma, insanların 39%'sinin nefesinde bulaşıcı aerosoller olduğu tespit edildi. Tang başka birisiyle aynı havayı soluduğumuzda hava yoluyla iletimin mümkün olabileceğini belirtiyor.

Reklam
NordPass Ücretsiz şifre yöneticisi ile eksiksiz dijital güvenlik
  • Şifrelerinizi, kredi kartlarınızı ve kişisel bilgilerinizi güvenle depolayın.
  • İnternet sitelerine giriş bilgilerinizi tek tıkla yükleyin ve yeni şifreleri kolayca kaydedin.
  • Şifreniz çalınırsa, anlık bildirimler alın.
Fırsatı Yakalayın
30 günlük para iadesi garantisi

PigProgress

Bu Zamana Dek Elde Edilen Kanıtlar Nedir?

SARS-CoV-2'nin aerosollerde yayıldığına dair ön çalışmalar ve saha raporlarından elde edilen kanıtlar karışık. Koronavirüs salgınının zirve yaptığı günlerde Wuhan Üniversitesi, Çin'de virolog Ke Lan, yoğun girişe sahip iki büyük mağazanın yanı sıra COVID-19 tedavisi görülen hastanelerin içerisinden ve hastanelerin çevresinde aerosol örnekleri topladı.

Hakem denetiminden geçirilmemiş bir ön baskıda Lan ve meslektaşları SARS-CoV-2'den büyük mağazalar da dahil olmak üzere bazı bölgelerde virüse ait RNA saptadıklarını belirttiler.

Çalışma, toplanan aerosollerin hücrelere bulaşıp bulaşmadığını tespit etmiyor; fakat Lan, Nature'a attığı e-postada şöyle diyor:

Yapılan çalışmada, solunum ve konuşma esnasında SARS-CoV-2 aerosollerinin yakındaki veya daha uzaktaki bireylere iletiminin gerçekleşebileceği gösterildi. Havadan virüse maruz kalma durumuna tedbir olarak halk kalabalıktan kaçınmalı ve maske kullanmalı.
Market Watch

Singapur'da COVID-19 hastalarını iyileştirmeyi hedefleyen ve SARS-CoV-2'nin salgın merkezlerinde izole odalardaki havada bulunduğunu kanıtlamaya yönelik bir başka çalışma da başarısızlığa uğradı. Bir hava çıkışı fanı yüzeyinden alınan örneklerden pozitif sonuç alınmadı; fakat Singapur Uluslararası Enfeksiyon Hastalıklar Merkezi çalışanı yazarlardan ikisi, Kalisvar Marimuthu ve Oon Tek Ng Nature'a gönderdikleri e-postada fan çıkışının COVID-19'lu bir bireye yakın olması durumunda, öksürük ve hapşırıktan çıkan solunum damlacıklarının fan çıkışını virüslü hale getirebilme potansiyeli olduğundan bahsetti.

Nebraska'da yapılan benzer bir çalışmada araştırmacılar, hastanelerde COVID-19'lu bireylerin bulunduğu izole odalarda ve hafif enfeksiyonluların bulunduğu karantina merkezlerinden toplanan hava örneklerinin yaklaşık 2/3'ünde virüse ait RNA tespit ettiler. Havalandırma borularındaki yüzeyler de pozitif sonuç verdi. Yazarlar hücre kültürlerindeki hava örneklerinde enfeksiyona rastlanmadığını fakat edinilen bulguların, virüslü aerosol parçacıklarının öksürme olmadığı takdirde dahi COVID-19'lu bireyler tarafından üretilebileceğini öngördüğünü yazdılar.

Tüm Reklamları Kapat

Dünya Sağlık Örgütü son bilimsel özet yazısında viral RNA kanıtlarının bulaşıcı olabilecek canlı bir virüsün göstergesi olarak görülemeyeceğini söylüyor. Aynı yazıda, Çin'deki 75.000'den fazla COVID-19 vakasında hava yoluyla bulaşıcılığa rastlanmadığının da altı çiziliyor. Fakat Ben Cowling şöyle söylüyor:

Değerlendirmeyi desteklemek için yeterli kanıt bulunmuyordu; ancak henüz bir kanıt elde edilememesi SARS-CoV-2'nin kesin olarak hava yoluyla bulaşmayacağı anlamına da gelmiyor.

DSÖ, Nature'ın bu delillerle ilgili sorularına bu yazı yayınlanana kadar yanıt vermedi.

Birleşik Devletler'deki bilim insanları virüsün aerosol içerisinde en az 3 saat bulaşıcı özelliğini taşımaya devam ettiğini laboratuvarlarında gösterdiler. California Üniversitesi, Los Angeles bulaşıcı hastalıklar araştırmacısı yardımcı yazar Jamie Lloyd-Smith şöyle diyor:

Çalışmadaki koşullar son derece yapay olmasına rağmen havada daha uzun mesafelere yayılma riski muhtemelen 0 değil.
Texas Public Radio

Doldurulması Gereken Boşluklar

Hong Kong Üniversitesinde virolog Leo Poon, SARS-CoV-2'nin hava yoluyla bulaşıcılığında yeterli kanıt olmadığına katılmıyor. Virüsün farklı boyutlardaki damlacıklarda bulaşıcı olduğunu gösteren deneyler görmek istiyor. Lloyd-Smith şöyle diyor:

Tüm Reklamları Kapat

COVID-19 insanların virüslü aerosoller saçmasının risk oluşturup oluşturmadığı bilinmiyor. İnsanlardan konuşurken, nefes alıp verirken, öksürürken ve hapşırırken ortaya çıkan hava örneklerinin alınması, örneklerde yaşayabilen virüsün tespiti için testler yapılması, bulmacanın başka bir önemli sorusu olabilir.

Buna dayanarak yapılan bir çalışmada öksüren, konuşan ve nefes alıp veren bir insandan 10 santimetre mesafeden alınan hava örneği üzerindeki çalışmalarda viral RNA aramalarından sonuç alınamamasına rağmen, yazarlar hava yoluyla iletimi tam olarak reddetmiyorlar.

Bilinmeyen bir diğer önemli konu ise bulaşıcılığın dozu: SARS-CoV-2 parçacıklarının sayısı enfeksiyona neden olabilmek için ne kadar olmalı? Lloyd-Smith şöyle diyor:

Virüslü aerosollerin bulunduğu bir havayı soluyan bir bireyin enfekte olma şansını belirleyebilecek eşik doz miktarını bilmiyoruz.

Farklı dozlardaki enfekte oranlarını ölçmek için kasıtlı olarak insanları virüse maruz bırakmam etik bir davranış olmazdı. Tang şöyle diyor:

Enfekte olma dozunun yanı sıra, ne kadar süreyle maruz kaldığınız da önemli bir faktör. Her nefes alıp vermede fazla virüs üretilmiyor olunabilir ancak enfekte birisiyle aynı ortamda 45 dakika geçirmek enfekte olmak için yeterli havanın solunması anlamına gelecektir.

Morawska, uygun hava akımı, nem oranı ve sıcaklığın sağlandığı ortamda küçük konsantrasyondaki aerosollere maruz kalmanın zamanla enfekte olma eşiğini geçebilmesinin son derece zor olduğunu belirtti. Şöyle diyor:

Tüm Reklamları Kapat

Agora Bilim Pazarı
Dâhiler Sınıfı - Mozart: Müziğin Dahisi

DÂHİLER SINIFI: OKUMASI KOLAY, UNUTMASI ZOR

Önce müzik bir çocuğun ruhunu fethetti. Sonra çocuk büyüdü, müziği fethet-ti. Adı Wolfgang Amadeus Mozart’tı; bestecilerin en büyüğü.

Büyük ilgi gören Dâhiler Sınıfı serisi MOZART: Müziğin Dâhisi ile devam ediyor.

Dâhiler Sınıfı Serisi Hakkında:

Bunlar, her biri kendi yöntemiyle; kelimeleriyle, icatlarıyla, seçimleriyle ve hatta kaderleriyle dünyayı değiştirmiş kadınların ve erkeklerin hayat hikâyeleri; şaşkınlık ve hayranlık duymanızı sağlayacak, hayal gücü ve merak duygunuzu harekete geçirecek büyüleyici hikâyeler. Dâhiler Sınıfı serisi bu özel insanları çocuklarla (9 yaş ve üstü) tanıştırmak üzere tasarlandı. İlk olarak yayımlandığı İtalya’da büyük övgü toplayan ve ardından pek çok dile çevrilen Dâhiler Sınıfı, minik ebadı, renkli illüstrasyonları, bilgiyi heyecan ve macerayla birleş-tiren anlatımıyla çocukların kolay okuyacağı, zor unutacağı, onlara öğrendikle-rinden daha da fazlasını merak ettirecek bir seri.

Devamını Göster
₺69.00
Dâhiler Sınıfı - Mozart: Müziğin Dahisi

Şu anda ihtiyacımız olan daha fazla veriye erişmek; fakat veri toplamanın zorluğu da ortada.
CNBC

Tedbirli Yaklaşım

"Varsayım, deneysel olarak aksi kanıtlanmadığı sürece havadan bulaşmanın mümkün olduğu üzerine olmalıdır" diyen Tang, böylece insanların kendilerini korumak amacıyla önlemler alacağının altını çiziyor.

İç mekanların havalandırmanın artırılmasıyla, havanın sirkülasyona uğramaması ile biriken bulaşıcı aerosollerin seyreltilmesi ve aerosollerin dışarı atılımının sağlanacağını belirten Morawska'ya göre kapalı ortam buluşmaları önlem amacıyla yasaklanmalı.

Aynı zamanda Lan ve diğerleri de bulaşmayı azaltmak amacıyla halkı maske takmaya davet ediyor. Çoğu Asya ülkesinde maskeler her yerde bulunabilmekte. Birleşik Devletler ve birçok Avrupa ülkesinde ise sağlık çalışanları kaynağın az olması ve sağlık sektöründe çalışanların ihtiyacı olması nedeniyle insanları maske takmaktan vazgeçirmekteler. Çek Cumhuriyeti ve Slovakya sokağa çıkarken maske takılmasını zorunlu hale getiren ülkeler. Tang bu ülkelerin olması gereken yaklaşımda bulunduklarını düşünüyor.

Güneydoğu Asya yaklaşımını devam ettiriyorlar. Eğer herkes maske takıyorsa, bu çiftli yönlü bir korumadır.

Halbuki Cowling maske kaynaklarının önce sağlık sektörü çalışanları, belirtileri gösterenler ve yaşlılar gibi risk durumu yüksek kesimler için ayrılmasını ve buna takiben de halka tavsiye edilmesi gerektiğini düşünüyor.

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
8
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 12
  • Bilim Budur! 5
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 3
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Korkutucu! 2
  • Muhteşem! 1
  • Üzücü! 1
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Nature | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 31/01/2023 00:38:26 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8492

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Kuvvet
İklim Değişimi
Yanlış
Hominid
Ölümden Sonra Yaşam
Müzik
Sinek
Dişler
Ara Tür
İnsanlık
Bakteri
Tehlike
Veri
Moleküler Biyoloji Ve Genetik
Anksiyete
Duygu
Antikor
Balık Çeşitliliği
Koruma
Biyokimya
Hızlı
Tüyler
İnsan
Böcek
Enzim
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
D. Lewis, et al. Koronavirüs Hava Yoluyla Bulaşır mı? Uzmanlar Uzlaşamıyor!. (5 Nisan 2020). Alındığı Tarih: 31 Ocak 2023. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/8492
Lewis, D., Kocakuşak, H., Bakırcı, Ç. M. (2020, April 05). Koronavirüs Hava Yoluyla Bulaşır mı? Uzmanlar Uzlaşamıyor!. Evrim Ağacı. Retrieved January 31, 2023. from https://evrimagaci.org/s/8492
D. Lewis, et al. “Koronavirüs Hava Yoluyla Bulaşır mı? Uzmanlar Uzlaşamıyor!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Translated by Hüseyin Kocakuşak, Evrim Ağacı, 05 Apr. 2020, https://evrimagaci.org/s/8492.
Lewis, Dyani. Kocakuşak, Hüseyin. Bakırcı, Çağrı Mert. “Koronavirüs Hava Yoluyla Bulaşır mı? Uzmanlar Uzlaşamıyor!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Translated by Hüseyin Kocakuşak. Evrim Ağacı, April 05, 2020. https://evrimagaci.org/s/8492.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Moderatöre Bildir

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya size sunulan (oylama gibi) diğer araçlar ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Öncül Ekle
Sonuç Ekle
Mantık Hatası Seç
Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.