Evrim Ağacı
Reklamı Kapat
Reklamı Kapat

Bu içerik, Evrim Ağacı'nın Hastalık Kataloğu projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır. Hastalık Kataloğu projesinin amacı, başta nadir hastalıklar ve Türkiye'yi etkileyen hastalıklar olmak üzere Dünya'da görülen bütün hastalıkları bir katalog halinde biriktirmek ve bunlara yönelik halka açık bir bilgilendirme ve endeks sistemi sunmaktır.

Bu içerik tıp ve sağlık ile ilişkilidir. Sadece bilgi amaçlı olarak hazırlanmıştır. Bireysel bir tıbbi tavsiye olarak görülmemelidir. Evrim Ağacı'ndaki hiçbir içerik, profesyonel bir hekim tarafından verilen tıbbi tavsiyelerin, konulan bir teşhisin veya önerilen bir tedavinin yerini alacak biçimde kullanılmamalıdır. Daha fazla bilgi için buraya tıklayınız.

Genel Bilgiler: Patoloji ve Mekanizma

Konuşma eyleminin gerçekleşmesi için birçok kas ve organ görev alır. Başlıca; ses telleri dahil gırtlak, dil, dudak, yüz, boğaz ve etrafındaki kaslar, konuşma eyleminin gerçekleşmesi için gereklidir. Motor konuşma bozuklukları kategorisine ait olan dizartri, konuşma eylemini yerine getirmek için gerekli olan üst solunum bölgesini, ağzı ve yüz kaslarını kontrol ettirmede problem yaşanmasıdır. Ayrıca; sinir, beyin ya da kasların hasar görmesi, felç olması veya zayıflaması, bu yapıların fonksiyonel olarak bozulması ile oluşur. Sinir sisteminde ki lezyonun olduğu bölgeye göre dizartri bozukluğunda da tipi değişmektedir. Bu nedenlerden dolayı dizartri hastalığına sahip kişiler, kelimeleri oluşturmakta ve telaffuz etmekte güçlük çekerler, insanlar için anlaşılması zor bir konuşma ortaya çıkar.[1]

Belirti ve Semptomlar

Dizartri bozukluğunun tipine göre belirtiler ve semptomlar değişiklik göstermektedir. İki tip için de bazı temel belirtileri:

  • Konuşma hızı normale göre hızlı ya da yavaş olması
  • Konuşmanın anlaşılması zor olması
  • Fısıltı ya da yüksek sesle konuşma
  • Geveleyerek, mırıldanarak ya da kesik kesik konuşma
  • Monoton konuşma
  • Dudak, dil ve çene hareketlerinde sorun yaşama
  • Robotik ve dalgalı ses
  • Boğuk ve gergin ses
  • Sürekli olarak salya akmasına neden olabilen yutma güçlüğü (disfaji) yaşanması
Dizartri
Dizartri
Tech Explorist

Hastalıkla İlişkili Genler, Etken Faktörler ve Risk Faktörleri

Dizartri bozukluğu; merkezi ve periferik olarak iki türe ayrılmaktadır ve oluşum nedenleri farklılık göstermektedir.

Merkezi Dizartri

Temel olarak beyinde (merkezi sinir sistemi) oluşan hasar ile gerçekleşir. Travmalar ya da doğumda oluşan komplikasyonlar sonucu hasar meydana gelebilir ya da hasar zamanla gelişebilir. Merkezi dizartrinin nedenleri arasında; inme, beyin tümörü, travmatik beyin hasarı, bunaklık, diğer dejeneratif beyin hastalıkları, serebral palsi, Huntington hastalığı, Parkinson hastalığı, multipl skleroz, Lou Gehrig hastalığı / amiyotrofik lateral skleroz (ALS), miyastenia gravis, dejeneratif beyin hastalıkları ve ilaçların yan etkisi bulunmaktadır.[1]

Periferik Dizartri

Konuşma organlarının hasar görmesi sonucunda ses çıkma şeklinin değişmesidir. Periferik dizartri nedenleri arasında; yüz ya da ağız bölgesinde travma, doğuştan hastalık ile doğma ve baş, boyun, dil ya da ses telleri ile ilgili ameliyatlar bulunmaktadır.[1]

Teşhis Yöntemleri

Dizartri bozukluğu için “konuşma dili patolojisi” (İng: “Speech-language pathology”, SLP) dil ve konuşma test ederek bu alanda çalışmaktadır. Konuşma dili patolojisi, detaylı olarak ağız, dil ve dudaklara odaklanır; hareket ettirebilme performansına ve nefes alış-verişini inceler.[3]

Tanı konulmaya başlanmadan önce aile geçmişi öğrenilir ve fizik muayene yapılır. Ses kutusunu görüntülemek için ağız ve boğaz bölgesine görüntüleme dürbünü denilen alet yerleştirilir ve bu tıbbi işleme “laringoskopi” denir. Ayrıca, beyin ve boyun bölgesini analiz eden MRI veya BT taraması gibi farklı şekillerde görüntüleme testleri de kullanılabilir. Ayrıca elektromiyograf adı verilen bir cihaz ile sinir iletimi ve sinir ya da kasların elektriksel fonksiyonlarını kontrol etmek için “elektromiyogram” yorumlanır. Bunlara ek olarak, X-ışınlarını ya da özel bir sıvı içmeyi içeren yutma çalışmaları yapılabilir. Son olarak, vitamin ve toksin düzeylerini kontrol etmek için kan testleri uygulanabilir.[4] Yapılan testler ve görüntülemeler sonucunda sadece uzmanlar tarafından teşhis konulabilir.

Tedaviler veya İdare Yöntemleri

Dizartrinin türüne ve bozukluğun şiddetine göre tedavi ve idare yöntemleri değişmektedir. Konuşma ve dil terapistleri ile gerekli ve özel beceriler kazandırılmaya çalışılır.[4], [5]

Dizartri
Dizartri
Apogee Therapy Center

Ayrıca; tedavi veya idare yöntemleri arasında fotoğraf veya konuşma kullanan uygulamalar, basit bir alfabe panosu, amplifikatör gibi cihazlar, kelimeleri yazmak için bilgisayarlar veya cep telefonları ya da kelime veya sembol içeren kartları kullanarak konuşmaya yardımcı olmak bulunmaktadır. Son olarak, cerrahi prosedürler ile de gerekebilir.[4]

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Müddet Tahminleri (Prognoz)

Dizartrinin oluşum nedenine bağlı olarak semptomlar iyileştirilebilir, aynı düzeyde kalabilir ya da hızlı veya yavaş şekilde ilerleyebilir. Ayrıca, hastalığın tanımlandığı seviye ve tedavi yöntemleri de prognoz için önemli bir referans sağlamaktadır.[4]

Önlem Yöntemleri

Dizartriye sahip bir insan ile iletişim kurulurken bazı davranışlar ve hareketler kolaylık sağlayabilir. Daha sağlıklı bir iletişim kurmak için; sessiz bir ortam sağlamak, bulunulan ortamdaki aydınlatmanın iyi olması, göz teması kurmak, dikkatlice dinlemek ve bireyin sözünün bitirmesine izin vermek, iletişim kurarken gösterdikleri çaba için motive etmek ve görsel ipuçlarını daha iyi kullanabilmek için uygun mesafede bulunmak yardımcı olabilir.[4] Bu sayede dizartri sahibi kişiyi destekleyerek bozukluğun (nedenine bağlı olarak) ilerlemesinin önlenmesinde yardımcı olunabilir.

Etimoloji

Dizartri kelimesinin etimolojik kökeni iki kelimeden oluşan Yunancaya dayanır ve “dis” kelimesi olumsuz anlamda zor, kötü, anormal, talihsizlik anlamına gelir ve “arthron” kelimesi ise vücudun veya nesnenin bir kısmı anlamına gelir.[6]

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 6
  • Merak Uyandırıcı! 4
  • Muhteşem! 3
  • Bilim Budur! 3
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 3
  • İnanılmaz 3
  • Umut Verici! 3
  • Güldürdü 1
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 26/09/2020 06:20:47 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9219

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Rna
Biyolojik Antropoloji
Biyokimya
Abiyogenez
Ara Geçiş Türleri
Sosyal Mesafelendirme
Mikroevrim
Oyun Teorisi
Gazetecilik
Diş Hekimi
Mühendislik
Kromozom
Maymun
Beslenme Bilimi
Doğa Yasası
Astronot
Uterus
Primat
Yeme
Kemik
Endokrin Sistemi
Beslenme
Şempanze
Türlerin Kökeni
Fotosentez
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Ya bilimi adam gibi öğrenin, ya bilimin içinden gelen kişilere saygı gösterin.”
Celal Şengör
Geri Bildirim Gönder