Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat

Kızılötesi Spektroskopisi Nedir?

Kızılötesi Spektroskopisi Nedir? Wikimedia Commons
Işık spektrumlarının örnekleri.
3 dakika
5,168
Tüm Reklamları Kapat

Işık, farklı dalga boylarında ve frekanslarda yayılabilir. İnsan gözü, "görünür bölge" olarak adlandırılan 380 nm ile 700 nm arasındaki dalga boylarını algılayabilir. Kızılötesi ışınların dalga boyları 750 nm ile 1000μ\mum (yani 1 milimetre) arasındadır. Bu nedenle insanlar, kızılötesi ışınları göremezler; ancak bu dalga boyunu ısı olarak hissedebilirler.

Her atom ya da molekül elektromanyetik ışınım ile etkileşime girdiğinde karakteristik bir özellik gösterir. Kızılötesi spektroskopisi, kızılötesi ışık ile etkileşime giren maddeyi inceler. Madde kızılötesi ışık ile etkileşime girdiğinde ışınların bir kısmını soğurur ve maddeyi oluşturan moleküllerin titreşim enerji seviyeleri uyarılır. Bu sayede, kızılötesi spektroskopisi ile atomların titreşim enerji seviyeleri ölçülerek fonksiyonel grupların belirlenmesi mümkün olduğu gibi, maddenin moleküler yapısı ve molekülün madde içindeki miktarı gibi bilgilere ulaşmak da mümkün olur.

Madde ile etkileşime giren çeşitli dalga boylarındaki ışınımların bazıları soğurulur ve ışınım enerjisi, maddeye aktarılır. Bu durumda madde, "uyarılmış" hale geçer. Uyarılmış madde, soğurduğu ışınım enerjisini geri vererek, "temel" haline geri döner. Bu olay, moleküllerin dipol momentinde değişimlere neden olur.

Tüm Reklamları Kapat

Homonükleer moleküller dışında tüm moleküller, kızılötesi ışınları soğururlar ve belirli bir kızılötesi spektrumu yayarlar. Çünkü bir molekülün kızılötesi spektrumunun alınabilmesi için, kızılötesi ışık ile etkileşime girdiğinde dipol momentinde bir değişiklik olması gerekir. Yani molekülün dipol momenti yoksa, kızılötesi spektroskopisi ölçülemez. Ayna simetrisine sahip olan oksijen, nitrojen (azot), karbon dioksit ve karbon tetraklorür gibi moleküllerde kalıcı dipol momentleri bulunmaz. Tabii ki bu moleküller, dışarıda var olan bir elektromanyetik alanın etkisiyle geçici olarak dipol momentine kavuşabilirler.

Kızılötesi spektroskopisi, dalga boyuna, dalga sayısına ve frekansına göre yakın, orta, uzak olmak üzere üç bölgeye ayrılmıştır. Analizi yapılan maddenin bu bölgelerdeki davranışları, madde hakkında bilgiler verir.

Yakın - Orta - Uzak Kızılötesi Bölgeler
Yakın - Orta - Uzak Kızılötesi Bölgeler

Kızılötesi spektrum almak için genellikle Fourier dönüşümlü kızılötesi (FT-IR) spektrometreler kullanılır. FT-IR spektrometreleri, bir ışık kaynağı, bir ışın bölücü ve detektör olmak üzere üç kısımdan oluşur. Fourier dönüşümlü kızılötesi spektrometrelerde genellikle Michelson interferometresi yöntemi kullanılır. Michelson interferometresi, ışık kaynağı, sabit ayna, hareketli ayna ve detektör olmak üzere dört kısımdan oluşur.

Işın bölücü, kızılötesi kaynaktan çıkan ışığı iki eşit parçaya bölerek iki farklı optik yol oluşmasını sağlar. Işınlardan biri sabit aynadan yansıyarak detektöre ulaşır. Diğer ışın ise hareketli aynadan yansıyarak detektöre ulaşır. Eğer ışınların aldığı yollar eşit ise, optik yol farkı sıfır (ZPD) olur. Hareketli ayna çalıştırıldığında eşitlik bozulur ve optik yol farkı meydana gelir. Optik yol farkı, kaynaktan gelen ışığın tam katlarına eşitse yapıcı girişim oluşur ve sinyal kuvvetlenir.

Tüm Reklamları Kapat

δ=nλ\delta = n \lambda n=0,1,2,3,... (n bir tam sayı)

Optik yol farkı, kaynaktan gelen ışığın dalga boyunun tek katlarına eşitse yıkıcı girişim oluşur ve sinyal yok olur.

δ=(n+12)λ\delta=(n+ \frac{1}{2}) \lambda n=0,1,2,3,... (n bir tam sayı)

Michelson İnterferometresi
Michelson İnterferometresi
Wikimedia Commons

Kızılötesi spektroskopisi, organik kimya ve anorganik kimyada bilinmeyen maddelerin analizinde kullanıldığı gibi protein karakterizasyonu, yarıiletken analizi, uzay araştırmaları, gıda, ilaç, ahşap, toprağın fiziksel ve kimyasal analizi gibi çeşitli alanlarda kalite kontrol için de kullanılmaktadır.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Ayrıca kızılötesi spektroskopisi adli kimyada çok önemli bir yere sahiptir. Adli bir olayda bölgede bulunan saç, kan, yağ, tükürük gibi kalıntıların ve olay yerinde bulunan boya, patlayıcı, yapıştırıcı, ilaç gibi maddelerin neden olduğu lekelerin içerikleri kızılötesi spektroskopisi ile kolaylıkla belirlenebilir. Bu veriler olay ve orada bulunan kişiler hakkında bilgiler verir. Adli kimyada, kızılötesi spektroskopisinin kullanılmasının en önemli sebepleri analiz edilecek maddenin yapısını bozmadan incelenmesine olanak sağlaması ve çok az miktarda numune ile yeterli bilgiye ulaşılabilmesidir.

Kızılötesi spektroskopisinin hızlı, kolay ve uygun maliyetli olması çeşitli alanlarda yaygın olarak kullanılmasını sağlamaktadır.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
23
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 4
  • Muhteşem! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • İnanılmaz 2
  • Bilim Budur! 1
  • Umut Verici! 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • M. T. A. Aydın. (Yayımlanmış Yüksek Lisans Tezi, 1999). Hofmaan-Danon-Tipi Klatratların Infrared Spektroskopik Bölgesinde Incelenmesi M(1,9-Diaminononan) Ni(Cn)4. G;(M=Ni Veya Cd;G=Naftalin, Benzen, Antrasen, Fenantren)..
  • M. T. A. Aydın. (Yayınlanmamış Doktora Tezi, 2005). Hofmaan-Cba-Tipi Bazı Konak Ve Konak-Konuk Bileşiklerinin Titreşim Spektroskopik Ve Gravimetrik Yöntem Ile Incelenmesi..
  • NASA Science. Visible Light. (3 Ocak 2021). Alındığı Tarih: 3 Ocak 2021. Alındığı Yer: NASA Science | Arşiv Bağlantısı
  • Britannica. Electromagnetic Spectrum. (3 Ocak 2021). Alındığı Tarih: 3 Ocak 2021. Alındığı Yer: Britannica | Arşiv Bağlantısı
  • NASA Science. Infrared Waves. (3 Ocak 2021). Alındığı Tarih: 3 Ocak 2021. Alındığı Yer: NASA Science | Arşiv Bağlantısı
  • Science Direct. Fourier Transform Infrared Spectroscopy. (1 Ocak 2018). Alındığı Tarih: 1 Ocak 2021. Alındığı Yer: Science Direct | Arşiv Bağlantısı
  • Science Direct. Michelson Interferometer. (1 Ocak 2014). Alındığı Tarih: 1 Ocak 2021. Alındığı Yer: Science Direct | Arşiv Bağlantısı
  • Chemistry Libre Texts. Infrared Spectroscopy. (16 Ağustos 2020). Alındığı Tarih: 1 Ocak 2021. Alındığı Yer: Chemistry LibreTexts | Arşiv Bağlantısı
  • Chemistry Libre Texts. How An Ftir Spectrometer Operates. (3 Aralık 2020). Alındığı Tarih: 1 Ocak 2021. Alındığı Yer: Chemistry LibreTexts | Arşiv Bağlantısı
  • Chemistry Libre Texts. Infrared: Interpretation. (22 Ağustos 2021). Alındığı Tarih: 1 Ocak 2021. Alındığı Yer: Chemistry LibreTexts | Arşiv Bağlantısı
  • Chemistry Libre Texts. Infrared: Application. (16 Ağustos 2020). Alındığı Tarih: 6 Ocak 2021. Alındığı Yer: Chemistry LibreTexts | Arşiv Bağlantısı
  • D. Zhao, et al. (2021). Predicting Soil Physical And Chemical Properties Using Vis-Nir In Australian Cotton Areas. CATENA, sf: 104938. doi: 10.1016/j.catena.2020.104938. | Arşiv Bağlantısı
  • I. S. Minas, et al. (2021). Accurate Non-Destructive Prediction Of Peach Fruit Internal Quality And Physiological Maturity With A Single Scan Using Near Infrared Spectroscopy. Food Chemistry, sf: 127626. doi: 10.1016/j.foodchem.2020.127626. | Arşiv Bağlantısı
  • T. Woodcock, et al. (2008). Application Of Near And Mid-Infrared Spectroscopy To Determine Cheese Quality And Authenticity. Food and Bioprocess Technology, sf: 117-129. doi: 10.1007/s11947-007-0033-y. | Arşiv Bağlantısı
  • J. Sandak, et al. (2016). Assessing Trees, Wood And Derived Products With Near Infrared Spectroscopy: Hints And Tips. Journal of Near Infrared Spectroscopy, sf: 485-505. | Arşiv Bağlantısı
  • N. Ferrer. (1999). Forensic Science, Applications Of Ir Spectroscopy. Elsevier, sf: 603-615. doi: 10.1006/rwsp.2000.0100. | Arşiv Bağlantısı
  • A. Takamura, et al. (2018). Soft And Robust Identification Of Body Fluid Using Fourier Transform Infrared Spectroscopy And Chemometric Strategies For Forensic Analysis. Scientific Reports, sf: 1-10. doi: 10.1038/s41598-018-26873-9. | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 25/04/2024 05:11:47 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9841

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Kas
Foton
Diş Sorunları
Hormon
Güneş Sistemi
Üreme
Yatay Gen Transferi
Ekonomi
Buz
Haber
Halk Sağlığı
Kalıtım
Yörünge
Önyargı
Cinsel Yönelim
Depresyon
Hekim
Yaşlılık
Hindistan
Fotoğraf
Ufo
Yaşanabilir Gezegen
Egzersiz
Işık Hızı
Obstetrik
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
T. Barut, et al. Kızılötesi Spektroskopisi Nedir?. (7 Ocak 2021). Alındığı Tarih: 25 Nisan 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/9841
Barut, T., Bakırcı, Ç. M. (2021, January 07). Kızılötesi Spektroskopisi Nedir?. Evrim Ağacı. Retrieved April 25, 2024. from https://evrimagaci.org/s/9841
T. Barut, et al. “Kızılötesi Spektroskopisi Nedir?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 07 Jan. 2021, https://evrimagaci.org/s/9841.
Barut, Tuğçe. Bakırcı, Çağrı Mert. “Kızılötesi Spektroskopisi Nedir?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, January 07, 2021. https://evrimagaci.org/s/9841.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close