Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Kimya ile Nörobiyolojinin Buluşması: Kimyasal Elementleri Keşfetmek ve Disleksi Sorunu

Kimya ile Nörobiyolojinin Buluşması: Kimyasal Elementleri Keşfetmek ve Disleksi Sorunu Dyslexia Reading Well
7 dakika
4,961
  • Kimya
  • Etimoloji
Evrim Ağacı Akademi: Genel Kimya Yazıları Yazı Dizisi

Bu yazı, Genel Kimya Yazıları yazı dizisinin 1. yazısıdır.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
Yaz tahtaya bir daha!

“K” neden kalsiyumun değil de potasyumun simgesidir? Potasyumun simgesi “P” veya “Po” olsa daha iyi olurdu; en azından disleksik kimyagerler için. 

Uluslararası Disleksi Birliği, disleksiyi, “nörobiyolojik bir öğrenme güçlüğü” olarak tanımlar. Kişinin doğru ve/veya hızlı bir şekilde kelimeleri tanıma, heceleme ve kodlama yeteneğinde yaşadığı zorluk, bu bozukluğun en önemli karakteridir. 

Tüm Reklamları Kapat

Günümüzde farkındalığın artmasıyla öğretmenler ve veliler tarafından üstüne eskisinden daha fazla eğilen disleksi veya diskalküli (aritmetik işlemlerde zorluk çekme) gibi güçlükler, özellikle öğrencilerin okul yaşamlarını kayda değer oranda zorlaştırmaktadır. Disleksisi olan öğrenciler, bu güçlüğü çekmeyen diğer öğrencilerle aynı sürelerde, aynı koşullarda, aynı sınavlara girerek haksızlığa uğramaktadırlar.

“Eğer disleksi okuma yazma ile ilgili bir zorluksa, yazı icat edilmeden önce disleksikler ne yapıyordu? Disleksinin evrimsel açıklaması nedir?” diye düşünen zeki bir disleksik çocuk.
“Eğer disleksi okuma yazma ile ilgili bir zorluksa, yazı icat edilmeden önce disleksikler ne yapıyordu? Disleksinin evrimsel açıklaması nedir?” diye düşünen zeki bir disleksik çocuk.

Zeka ile ilgisi olmayan disleksi, kötü öğrenim koşulları veya kötü aile ortamı gibi durumlarla da bağlantılı olmayıp; kelime veya harfin beyin tarafından tanınmasındaki yavaşlık, eksiklik veya yokluk olarak tanımlanabilir. 

Tüm Reklamları Kapat

Disleksik kimya öğrencilerinin öğrenim zorluklarının konu alındığı bir çalışmada (DOI: 10.1039/A9RP90028D), yaşları 16 ila 18 arasında olan öğrencilerden disleksik olmayan 32 (15 kız -17 erkek) öğrenci kontrol grubu olarak alınmış; deney grubu olarak da 5 disleksik öğrenci (2 kız – 3 erkek) çalışmaya alınmıştır. Çalışmanın sonuç kısmında disleksik öğrencilerin, disleksik olmayan öğrencilere göre yapısal formüllerde ve molekül gösterimlerini okumada daha çok hata yaptığı ve bu hataların molekül ağırlıklarını hesaplamada da yanlışlığa yol açtığı gösterilmiştir.

Ülkemizde de disleksik öğrencilerin tespit edilmesi, öğretmenlere ve velilere disleksi tanılarının anlatılması ve disleksili öğrenciler için sınav koşullarının iyileştirilmesi, birçok zeki ancak disleksisi yüzünden öğrenme güçlüğü çeken öğrencileri kazanmak için gereklidir. Pierre Curie, Thomas Edison, Michael Faraday ve Albert Einstein gibi disleksik isimlerin varlığı, “o zaman disleksikler de fen – matematik ile uğraşmasın” denilerek konunun kapatılmasını engellemektedir. 

Peki, potasyumun simgesine “K” değil de “P” desek, en azından disleksik öğrencilere bu şekilde yardımcı olsak fena olmaz mı?

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Bunun için maalesef çok geç. Doğal elementlerin ve yapay elementlerin isimleri ve sembolleri Uluslararası Temel ve Uygulamalı Kimya Birliği (IUPAC) tarafından tescillenmiştir. Bulunacak yeni yapay elementler de tescillenecektir. 

Bir bilim ekibi yeni bir element keşfettiğinde, bir isim teklifinde bulunur. İsimlerin, mitolojik bir konsept ismi, bir mineral ismi, bir üniversite ismi, bir şehir veya ülke ismi veya bir bilim insanı isminden türetilmiş olması zorunludur. IUPAC Anorganik Kimya Departmanı genelde elementi bulan ekibin teklif ettiği ismi kabul eder. Ancak kimyasal elementlerin teklif edilen isimleri, diğer dillere tercümesinde zorluk çıkmaması, diğer isim ve sembollerle karışmaması için de IUPAC Anorganik Departmanı tarafından incelenir. İsim ve iki harfli sembolü, beş ay süreyle bilim dünyasına sunulur. Bu süre sonunda, IUPAC’ın en üst organı olan Konsey’in son kararıyla isim ve sembol onaylanır ve periyodik tabloya alınır.

Periyodik tablonun sağ alt köşesine doğru üç harfli kısaltmalar görülmektedir. Sembolleri ayrık yer edinmiş tek harfli elementler dışında tüm elementlere iki harfli semboller vermek zorunludur. Ancak bu sağ alt köşedekiler, henüz sentezlenememiş ama sentezlendiği an periyodik tabloda hak ettikleri kutucuğu alacak elementler için geçici sembollerdir. Atom numaralarının her bir rakamına Latince baş harfleri verilerek oluşturulur. 

Böylece atom numarası örneğin 134 olan elemente untrikadyum / untriquadium (un-tri-quad-ium) şeklinde geçici isim verilir. Sembolü Utq olur. Element sentezlenince bu isim ve sembol terkedilir. 

Birçok doğal element, uluslararası bir kuruluş olan IUPAC’ın kurulmasından önce keşfedilmiş olduğu ve kimyada söz sahibi olan ülkelerin dilleri bu konuda geçerli olduğu için, bazı elementlerin simgeleri, o elementlerin isimlerini sonradan edinmiş bazı dillerde ve o dilleri kullananlarda kafa karışıklığına neden olabilir. 

Tüm Reklamları Kapat

Örneğin sodyum (Na) Almancada “natrium”dur. Potasyum (K), yine Almancada “Kalium”dur. Na sembolünün sodyum; K sembolünün potasyum için kullanılması bu nedenledir. “Potasyum” kelimesi ve “kalyum” kelimesi arasında Türkler olarak seçim yapmamız gerektiğinde, büyük ihtimalle ithal ettiğimiz ülkenin bu element ve bileşikleri için kullandığı ismi seçmiş olmamız gerekiyor. 

Her ülkenin ilgili kurumu, elementin, bileşiğin ve mineralin ismini kendi geleneklerine ve tarihlerine göre kendi dillerindeki karşılığını belirleyebilir ancak IUPAC’ın kabul ettiği sembolleri değiştiremezler. Altın, demir, gümüş gibi eski medeniyetler tarafından bilinen elementler için kendi dilimizdeki karşılıkları kullanırken, nispeten yeni sayılabilecek oksijen, klor ve helyum gibi elementleri Türkçeleştirerek dilimize almışız. Ancak Yunanca “acı yapan, asit yapan” anlamına gelen oksijen için, Almanlar yine aynı anlama gelen “Sauerstoff” kelimesini kullanmaktadırlar. Sanıyoruz ki Almanlardan başka, dillerine bu kadar bağlı başka bir halk daha yoktur. “Su yapan madde” anlamında Wasserstoff (Hidrojen), “kömür yapan madde” anlamında Kohlenstoff (Karbon), Atmosferdeki en çok bulunan gaz olduğu ve solunmadığı için “boğucu madde” anlamında Stickstoff (Azot), Almancadaki belki de en keyifli element isimleridir.

Bilim dünyası, bir dönem element keşfetme yarışlarına tanık olmuştu. Aydınlanma çağından 1900’lü yılların ortalarına doğru geçen dönemde yaklaşık 500 sene boyunca bilim insanları elementleri keşfetmek için adeta bir yarışa girmişti. Bilimde rekabet, bilimin gelişmesinin lokomotifidir. İnsanlar, aya ilk ayak basan ülke olmak için, yeni bir elementi izole eden ilk bilim insanı olmak için, ölümcül bir hastalığı yok eden ilacı bulan ilk ekip olmak için devamlı “rakipleriyle” rekabet halinde olmuştur. Rakibinin ortaya koyduğu bir başarıyı daha ileri götürmek için daha fazla çalışmıştır. 

Elementlerin keşfedilmesini teker teker incelemek biraz zamanımızı alacaktır. Ancak periyodik tablo üstünde genel bir gösterim yapmak mümkündür:

Tüm Reklamları Kapat

Periyodik Cetvel, Evrim Ağacı tarafından çeşitli ansiklopedik kaynaklardan faydalanarak hazırlanmıştır.
Periyodik Cetvel, Evrim Ağacı tarafından çeşitli ansiklopedik kaynaklardan faydalanarak hazırlanmıştır.

Periyodik tabloda elementlerin 12 tanesinin antik çağlardan beridir bilindiği gösterilmekte. Bu elementler, kimyasal ve fiziksel özellikleri tam olarak bilinmese de eski insanlar tarafından fazla teknoloji gerektirmeden izole edilmiş elementler olduğu için keşif olarak nitelendirilemez belki, ancak izole edilmişlerdir ve insanlığın kullanımına girmişlerdir. Nasıl ki tahtanın keşfedilmesi gibi bir durumdan bahsedemiyorsak, örneğin bakır (Cu) için de bahsedemeyiz.

Elementlerin büyük oranda ortaçağ ve 20. yüzyılın ortaları arasındaki dönemde keşfedildiğini görüyoruz. Bu aynı zamanda bahsettiğimiz keşfetme yarışının geçtiği dönem. Bu yaklaşık 500 senelik dönemde gelişen kimya bilimi ve aletli analiz teknikleri sayesinde periyodik tablonun büyük kısmı dolmuştur.

Teknolojinin hızla bir sıçrama yaptığı “atom çağı” denilen 1950 yılı sonrasında ise laboratuvarda sentezlenmiş yapay elementlerin keşfedildiğini görüyoruz. Bu dönemde İkinci Dünya Savaşı sırasında atom bombası imal etmek için oluşturulan Manhattan Projesinin verileri ile yapay elementleri sentezlemenin yolu açılmıştır. Böylece bilim insanları arasında, geçmişte yapılan doğal elementleri izole etme yarışına benzeyen bir yapay element sentezleme yarışı başlamıştır. 

Günümüzdeki yarıştan hemen herkesin aynı anda haberi vardır. Bu konuda çalışan üniversiteler ve kurumlar birbirleriyle haberleşme halindedir. Kamu ise yeni bir elementin keşfinden derhal haberdar olur. Ancak geçmişte bu böyle değildi. Kimi bilim insanı, kendilerini rekabete fazlaca kaptırarak, aceleyle yeni bir element sentezlediğini ilan etmiş, ancak daha sonra keşfettiği yeni elementin aslında başka bir elementin bileşiği olduğu anlaşılmıştır. Kimi bilim insanı ise yeni bir element bulsa bile belirlediği ismi genele kabul ettirememiştir. 

Tüm Reklamları Kapat

Agora Bilim Pazarı
Burun / Hepsi Sana Miras Serisi

Sayın bayım, burada mesele son derece açık.
Siz… Siz benim burnumsunuz!

“Bu, bir burnun hikâyesidir; yasal sahibinin suratından yok olup sırra kadem basan ve bağımsız bir hayat sürmeye başlayan bir burnun hikâyesi.”

Binbaşı Kovalev’in burnu bir sabah berber İvan Yakovleviç’in ekmeğinin içinden çıkar. Şehirde müsteşar kılığında gezip tozan, pek çok söylentinin alıp yürümesine neden olan ve Binbaşı Kovalev’i hayli zor durumda bırakan bu burnun ilginç hikâyesidir bize anlatılan.

On kitaplık HEPSİ SANA MİRAS serisinin dokuzuncu kitabında Nikolay V. Gogol’un eşsiz eseri Burun’u, Andrea Camilleri yeniden anlatıyor, Maja Celija resimliyor.

Devamını Göster
₺62.00
Burun / Hepsi Sana Miras Serisi

Çünkü bilimde diktatörler yoktur. Bilimde uzmanlar vardır. Çünkü bilimde “Ben yaptım oldu”cular yoktur. Bilimde başkaları tarafından tekrar test edilmek, kontrol edilmek vardır. Bilim kendi kendini düzeltir. Bilim bir yığındır. Bilim mütevazidir. Tek sahibi veya tek söz söyleyeni yoktur. Ancak bilimin her ne kadar kendi tarzına ters düşse bile, biraz da bürokrasiye ihtiyacı olmuştur. 1919’da IUPAC’ın kurularak elementlerin onaylanması için bilim insanları tarafından yetkili kılınmasından sonra, isim-sembol karışıklıkları bütünüyle geçmişin tatlı rekabetlerinin bir parçası olarak kalmıştır.

Kim bilir belki bir gün, Türkiye’nin bir üniversitesi de IUPAC’a untrikadyum elementinin adı için başvurur. Belki de o üniversite ekibinin disleksi bir ekip başı olacaktır.

***

Disleksi konusunda kendimizi bilgi sahibi kılalım. Disleksi bir engel değildir. Nörobiyolojik bir öğrenme bozukluğu ve farklılığıdır. Disleksi tanıları ve tedavileri konusunda bilgi sahibi olup ailemizdeki küçük öğrencileri takip edelim. Disleksikler bilime, edebiyata ve sanata oldukça yatkın kimselerdir. Bilim insanı olabilecek bir öğrenciyi disleksisiyle baş başa bırakmak onun için haksızlık; ve belki de bizim için bir kayıp olacaktır.

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
Evrim Ağacı Akademi: Genel Kimya Yazıları Yazı Dizisi

Bu yazı, Genel Kimya Yazıları yazı dizisinin 1. yazısıdır.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
7
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 11
  • Tebrikler! 8
  • Umut Verici! 4
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Güldürdü 1
  • Bilim Budur! 0
  • İnanılmaz 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 05/02/2023 17:59:58 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/419

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Bilgi
Gezegen
Sağlık Bilimleri
Kuyruk
Toprak
Antibiyotik
Teyit
Algoritma
İklim Değişimi
Balina
Bilinç
Analiz
Deri
Diyabet
Coğrafya
Bilimkurgu
Antikor
Bağırsak
Hidrotermal Baca
Maske
Zehirli Mantar
Kuş
Kadın Doğum
Bakteri
Uyku
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
O. Kiper, et al. Kimya ile Nörobiyolojinin Buluşması: Kimyasal Elementleri Keşfetmek ve Disleksi Sorunu. (30 Mart 2016). Alındığı Tarih: 5 Şubat 2023. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/419
Kiper, O., Özdil, A. Ş. (2016, March 30). Kimya ile Nörobiyolojinin Buluşması: Kimyasal Elementleri Keşfetmek ve Disleksi Sorunu. Evrim Ağacı. Retrieved February 05, 2023. from https://evrimagaci.org/s/419
O. Kiper, et al. “Kimya ile Nörobiyolojinin Buluşması: Kimyasal Elementleri Keşfetmek ve Disleksi Sorunu.” Edited by Ayşegül Şenyiğit Özdil. Evrim Ağacı, 30 Mar. 2016, https://evrimagaci.org/s/419.
Kiper, Oğuzhan. Özdil, Ayşegül Şenyiğit. “Kimya ile Nörobiyolojinin Buluşması: Kimyasal Elementleri Keşfetmek ve Disleksi Sorunu.” Edited by Ayşegül Şenyiğit Özdil. Evrim Ağacı, March 30, 2016. https://evrimagaci.org/s/419.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Moderatöre Bildir

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya size sunulan (oylama gibi) diğer araçlar ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Kural İhlali Seç
Öncül Ekle
Sonuç Ekle
Mantık Hatası Seç
Kural İhlali Seç
Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.