Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Ekzergonik ve Endergonik Tepkimeler Nelerdir? Nasıl Çalışırlar?

Ekzergonik ve Endergonik Tepkimeler Nelerdir? Nasıl Çalışırlar? Jordan Fisher
4 dakika
22,193
Tüm Reklamları Kapat

Termodinamik, madde ve çevre arasındaki enerji ilişkilerini inceleyen fizik dalıdır. Özellikle termal enerjinin diğer enerji formlarına nasıl dönüştürüldüğünü ve nasıl bir etkiye sahip olduğunu açıklar. Termodinamik çerçevesinde tanımlanan iki yasa, büyük öneme sahiptir: Termodinamiğin 1. yasası, bize, enerjinin yoktan var edilemeyeceğini aynı zamanda yok edilemeyeceğini, 2. yasası ise kapalı sistemlerde entropinin sürekli artmak zorunda olduğunu söyler.

Entropi ise, kapalı bir termodinamik sistemde çalışmak için mevcut olmayan termal enerji miktarının nicel bir ölçüsü, aynı zamanda kapalı bir sistemdeki bozukluğun veya rastgeleliğin bir ölçüsü olarak tanımlanır (ancak entropi kavramını görselleştirmek pek kolay değildir). Bir sistemin içindeki sıcaklığın düzenli (İng: "uniform") olduğu durumda iş yapabilen enerjiyi ise serbest enerji olarak tanımlarız.

Tüm Reklamları Kapat

Canlı hücrelerde de sıcaklık düzenlidir, dolayısıyla biz canlıların hücreleri de serbest enerjiyle iş yapar. Serbest enerji, toplam enerjiden Kelvin × entropinin çıkarılmasıyla bulunur:

G=H−TSG = H - TS

Tüm Reklamları Kapat

Bu formülde GG, serbest enerjiyi, HH toplam enerjiyi, TT Kelvin cinsinden sıcaklığı (C° + 273), SS ise entropiyi ifade eder.

Serbest enerjiyi sistemin kararsızlığının bir ölçüsü, yani kararlı duruma geçme eğilimi olarak düşünebiliriz. Sıkıştırılmış yaylar ve birbirinden uzaklaştırılan zıt yükler gibi sistemler, enerji açısından zengin ve kararsızdırlar. Buna benzer şekilde, yüksek düzen düzeyinde olan moleküller de kararsızdır. Çünkü düzen kararsızdır ve enerji, düzensizliğe meyillidir. Kararlı bir duruma kendiliğinden geçmeye meyilli olan sistemler, yüksek enerjiye, düşük entropiye ya da her ikisine birden sahiptirler.

Bir olayın kendiliğinden gerçekleşebilmesi için ya dışarıya enerji vererek kendi enerjisini azaltması (HH artışı) ya da düzenini azaltarak entropisini arttırması gerekir (SS artışı). Bu durumda denklem şu şekilde yeniden ifade edilebilir:

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

ΔG=ΔH−TΔS\Delta{G} = \Delta{H} - T\Delta{S}

veya

Gu¨ru¨n−Greaktant=ΔH−TΔSG_{ürün}-G_{reaktant}=\Delta{H} - T\Delta{S}

Bu denklemde HH ve SS'deki değişiklikler hesaplandığında, ΔG<0\Delta{G}<0, yani negatif olması gerekir. ΔG\Delta{G} ne kadar negatif olursa, yani serbest enerji ne kadar azalırsa, yapılabilecek maksimum iş de o kadar büyür. Bunu, havanın olmadığı bir ortamda, bir topun ne kadar yüksekten bırakılırsa o kadar hızlı düşmesine benzetebiliriz.

Ekzergonik (Enerji Veren) Tepkimeler Nedir?

Ekzergonik tepkimeler, dış ortama enerji salınımı yapan tepkimelerdir. Kimyasal karışım, serbest enerji kaybettiği için, yani dışarıya enerji verdiği için, ΔG<0\Delta{G}<0 olur. Bu da ekzergonik tepkimelerin kendiliğinden gerçekleştiğini ifade eder. Bu, o tepkimenin gözle görünür bir hızda gerçekleşeceği anlamına gelmemektedir; bunun için ekstradan katalizör gerekebilir. Örneğin hidrojen peroksitin yıkımı tepkimesi serbest enerji açığa çıkaran bir tepkimedir; ancak uygun bir katalizör olmadığında çok yavaş gerçekleşir. Dolayısıyla "kendiliğinden gerçekleşme" yerine "gerçekleşmeye hevesli" tanımı daha doğru bir tanım olacaktır.

Tüm Reklamları Kapat

ΔG\Delta{G} büyüklüğü, bize bu tepkimenin yapabildiği maksimum iş miktarını belirtir. Örnek vermek gerekirse:

C6H12O6+6O2→6CO2+6H2OC_6H_{12}O_6 + 6O_2 \to 6CO_2 + 6H_2O

Bu tepkime için ΔG=−686kcal/mol\Delta{G}= -686 kcal/mol'dür ve standart koşullar altında, solunumla yıkılan 1 mol (180 gram) glikozun 686 kcal iş enerjisi sağladığını gösterir. ΔG<0\Delta{G}<0 olduğu için, enerji çıkışlı, yani ekzergonik bir tepkime olduğu söylenebilir. Yıkım sonucu açığa çıkan enerji, düzenli glikoz molekülünün bağlarında depolanan enerjidir. Termodinamik yasalarının bize gösterdiği gibi enerji yalnızca biçim değiştirir.

Endergonik (Enerji Alan) Tepkimeler Nedir?

Endergonik tepkimeler ise ortamdan enerji soğuran tepkimelerdir. Bu tepkimeler kimyasal bağlarla enerji depolar dolayısıyla ΔG>0\Delta{G}>0 yani pozitif olur. ΔG\Delta{G} büyüklüğü, bize tepkimeyi gerçekleştirmek için gereken enerjiyi gösterir. Sentez tepkimeleri buna örnektir. Bu tepkimelerde moleküller birleştirildiği için molekülün düzeni artar ve kimyasal bağlarla potansiyel enerji birikimi sağlanır.

Tüm Reklamları Kapat

Metabolizma içerisinde endergonik tepkimeler, anabolik tepkime olarak bilinir ve bu tepkimeler, hücre içinde daha büyük yapılı moleküllerin üretilmesini sağlar. Birçok durumda, bu inşa işlemi için gereken enerji, adenozin trifosfat (ATP) isimli molekülün, pozitif yüklü adenozin difosfat (ADP) molekülü ile yüksek enerjili ve negatif yüklü organik fosfata ayrıştırılmasıyla sağlanır.

Bir tepkimenin kimyasal denge halini tanımlayan denge sabiti (KK), serbest enerji ile aşağıdaki gibi ilişkilidir:

K=e−ΔG0RT\large{K=e^{-\frac{\Delta{G^0}}{RT}}}

Eğer ΔG0\Delta{G^0}, yani standart Gibbs serbest enerjisi, yani 1 bar basınç ve tepkimeye giren tüm maddelerin 1 molar konsantrasyonda olduğu şartlardaki serbest enerji pozitif bir değere sahipse (endergonik bir tepkimeden söz ediliyorsa), K<1K<1 olacaktır. Dolayısıyla bu tür bir tepkime, denge haline ulaşmak için geri yönlü işleyecektir, ileri yönlü değil.

Tüm Reklamları Kapat

Buna rağmen endergonik tepkimelere doğada sıklıkla rastlarız (özellikle de biyokimya ve fizyoloji sahalarında). Örneğin sinirlerde elektrik atımı iletimi veya kasların kasılması da bu tür tepkimelerdir.

Sonuç

Son olarak, şunu hatırlatabiliriz: Ekzergonik ve endergonik gibi terimler, sadece kimyasal tepkimeler için geçerli değildir; serbest enerji değişimi yaşayan her türlü olay, olgu ve süreç için kullanılabilirler. Örneğin "egzotermik" ve "endotermik" gibi terimler, kapalı bir sistemdeki entalpi değişimini anlatmak için kullanılan, genellikle ısı ile ilişkilendirilen terimlerdir.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
16
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 12
  • Bilim Budur! 7
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 5
  • Muhteşem! 4
  • İnanılmaz 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • N. A. Campbell, et al. (2006). Biology. ISBN: 0-8053-6624-5.
  • L. Cockcroft, et al. What Is Entropy?. (1 Temmuz 2009). Alındığı Tarih: 30 Mayıs 2021. Alındığı Yer: | Arşiv Bağlantısı
  • J. Lucas. What Is Thermodynamics?. (1 Ocak 2015). Alındığı Tarih: 30 Mayıs 2021. Alındığı Yer: | Arşiv Bağlantısı
  • E. Hamori, et al. (1984). Use Of The World "Eager" Instead Of "Spontaneous" For The Description Of Exergonic Reactions. American Chemical Society (ACS), sf: 710. doi: 10.1021/ed061p710. | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 23/02/2024 13:24:47 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10531

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Dışkı
Astrofotoğrafçılık
Konuşma
Bebek
Köpekgil
Diş
Gerçek
Sars-Cov-2
Şüphecilik
Antik
Mühendislik
Elektrokimya
Rna
Dişler
Nanoteknoloji
Kanıt
Botanik
Kütleçekimi
Entomoloji
Bilim Felsefesi
Hastalık Yayılımı
Kurbağa
Küresel Isınma
Balık Çeşitliliği
Yangın
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Youtube
Çernobil'den Sonraki En Büyük Felaket Kapımızda!
Çernobil'den Sonraki En Büyük Felaket Kapımızda!
Kızıl Cin: Türkiye'ye Düşen Nadir Yıldırım!
Kızıl Cin: Türkiye'ye Düşen Nadir Yıldırım!
Plasebo: Sadece İnanarak Hastalıklardan Kurtulabilir miyiz?
Plasebo: Sadece İnanarak Hastalıklardan Kurtulabilir miyiz?
Özgür İrade: Aldığımız Kararlarda *Gerçekten* Özgür müyüz?
Özgür İrade: Aldığımız Kararlarda *Gerçekten* Özgür müyüz?
Arabada/Gemide Neden Mideniz Bulanıyor (Araç Tutuyor)?
Arabada/Gemide Neden Mideniz Bulanıyor (Araç Tutuyor)?
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
F. Demir, et al. Ekzergonik ve Endergonik Tepkimeler Nelerdir? Nasıl Çalışırlar?. (8 Haziran 2021). Alındığı Tarih: 23 Şubat 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/10531
Demir, F., Bakırcı, Ç. M. (2021, June 08). Ekzergonik ve Endergonik Tepkimeler Nelerdir? Nasıl Çalışırlar?. Evrim Ağacı. Retrieved February 23, 2024. from https://evrimagaci.org/s/10531
F. Demir, et al. “Ekzergonik ve Endergonik Tepkimeler Nelerdir? Nasıl Çalışırlar?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 08 Jun. 2021, https://evrimagaci.org/s/10531.
Demir, Furkan. Bakırcı, Çağrı Mert. “Ekzergonik ve Endergonik Tepkimeler Nelerdir? Nasıl Çalışırlar?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, June 08, 2021. https://evrimagaci.org/s/10531.
ve seni takip ediyor
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close