Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat

Kendi Antiparçacığı Gibi Davranan Bir Parçacık Keşfedildi!

Kendi Antiparçacığı Gibi Davranan Bir Parçacık Keşfedildi!
3 dakika
134
Tarihi Geçmiş Haber

Bu haber 3 yıl öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

Tüm Reklamları Kapat

1928 yılında Paul Dirac parçacıkların temas halinde birbirlerini yok eden, yükleri hariç olmak üzere kendilerine tıpatıp benzeyen birer antiparçacık eşleri olduğunu öne sürdü. Bu teorinin ortaya atılmasından birkaç yıl sonra ise pozitron keşfedildi ve bu antiparçacıklar popüler kültürde oldukça büyük bir yer edindi. 1937 yılında ise teorik fizikçi Ettore Majorana çok ilginç bir teori sundu: Kendi antiparçacığı kendisi olan bir parçacık! Ettore Majorana'nın teorisinden tam 80 yıl sonra ise kendi antiparçacığı gibi davranan bir parçacık keşfedildi.

Stanford ve Kaliforniya Üniversitesinden araştırmacılar oldukça karmaşık bir deney düzeneği kullanarak kuasiparçacık adı verilen çiftlerin oluşmasını sağladı. Kuasiparçacıklar, süperiletken maddelerde meydana gelen parçacık-benzeri uyarılmalardır. Bu durum bir uyarılmanın vakum ortamında sanal bir parçacığa dönüşüp daha sonra tekrar enerjiye dönüşmesi gibi açıklanabilir.

Bu yapılar tam olarak doğada bulunan parçacıklar gibi olmadıkları için parçacık-benzeri olarak adlandırılmalarına rağmen yine de bu teoriyi destekleyecek niteliklere sahipler ve Majorana fermiyonu olarak kabul ediliyorlar.

Tüm Reklamları Kapat

Kullanılan deney düzeneği soğutulmuş bir vakum ortamında bulunan bir süperiletken madde ve topolojik yalıtkan olarak adlandırılan, iç kısmında yalıtkan ancak özel yapısı sayesinde yüzeyinde iletken özellik gösterip elektronların hareket etmesine izin veren özel bir maddeden oluşuyor. Bu yalıtkan maddeye manyetik bir madde eklendikten sonra elektronların bir kenarında bir tarafa öbür kenarında ise diğer tarafa hareket ettiği bir düzenek elde edildi. Daha sonra düzeneğin üstünde bir mıknatıs dolaştırıldığında ise elektronlar yavaşlayıp yön değiştirdi.

Deneyin en önemli kısımlarından biri bu yavaşlamanın yumuşak bir şekilde değil, duraksayan adımlarda gerçekleşmesiydi. Bu olayların bir noktasında Majorana kuasiparçacıkları ortaya çıktı ve çift halinde bulunan bu parçacıkların birinin uzaklaştırılması sonucunda araştırmacılar hareketine devam eden parçacığın incelemesini detaylı bir şekilde gerçekleştirebildi. Tıpkı tahmin edildiği gibi bu parçacıklar da elektronlar gibi duraksayarak yavaşladı, durdu ve yön değiştirdi. Bu deneyde asıl istenen şey kuasiparçacıkların duraksamalarının elektronlarda görülenlerin tam yarısı büyüklükte olmasıydı ve olan şey tam da buydu.

Bulunan bu parçacıklar dışında kendi antiparçacığı olabilme özelliği taşıyan bir diğer parçacık da fotonlardır, ancak fotonlar fermiyon sınıfına girmediği için Majorana fermiyonu olarak adlandırılmaları mümkün değildir.

Fermiyon sınıfından bu özelliği gösterme ihtimali sadece elektrik yükü bulunmayan parçacıklarda bulunur. Majorana fermiyonu adaylarından biri de nötronlardı, ancak elektrik yükü olarak nötr olmalarına rağmen yapılarındaki kuarkların anti-kuark çiftleriyle teması halinde yok oldukları gözlendi. Bir diğer aday ise nötrinolar, ancak nötrinoları incelemenin güçlüğü bu parçacıkların birer Majorana fermiyonu olup olmadığını anlamayı güçleştiriyor ve maalesef ki bu yeni çalışma bu konuda herhangi bir katkı sağlamıyor.

Tüm Reklamları Kapat

Oldukça karmaşık bir deney ortamında yaratılabildikleri için Majorana fermiyonlarının şu an için evrende bulunmadıkları tahmin ediliyor ancak herhangi bir kesinlikten söz etmek mümkün değil, çünkü nötrinoların Majorana fermiyonu olduğu tespit edilirse sadece deney ortamı dışında bulunabildiklerini değil bütün evreni doldurduklarını görmüş olacağız.

Yeni keşfedilen bu parçacıklar tek veya çiftler halinde oluşturulabiliyor. Oluşturulan parçacık çiftlerinde oluşan parçacıklar birbirinin aynısı olduğu için birbirlerini imha etmiyorlar. Çiftler halinde bulunan bu parçacıklar sayesinde kuantum bilgisayarlar oldukça büyük bir ilerleme kaydedebilecek. Her bir Majorana fermiyonu bir atom altı parçacığın yarısını oluşturduğu için her birinde bir kübitlik bilgi taşınabilecek. Dış etkenlerin iki parçacığı aynı anda etkilemesi oldukça zor olacağı için bilginin bir nevi yedeği alınmış olacak. Bu sayede dış etkenlerden oldukça fazla etkilenme eğiliminde olan kuantum bilgisayarların veri kaybetme ihtimali azalacak ve oldukça büyük ilerleme kaydedecekler.

Araştırma ekibinden Shoucheng Zhang keşfettikleri parçacığın ismini "Melek Parçacığı" koymayı düşündüklerini söyledi. Bu isim Melekler ve Şeytanlar isimli, antimaddeyi konu alan oldukça popüler bir kitaptan ilham alınmış. Ancak Zhang'in söylediğine göre Majorana parçacıklarının kuantum dünyasında antiparçacıkların zararlı olabilecek özellikleri; yani "şeytanlar" yok, sadece "melekler" var.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
0
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

Feragatname: Evrim Ağacı, doğrudan üniversiteler, akademik dergiler veya resmi bilim kurumları tarafından yayınlanan bu basın açıklamalarını temel editöryal düzenlemeden geçirmektedir; ancak açıklamaların isabetliliğinden sorumlu değildir. Basın açıklaması konusundaki sorularınızı aşağıdaki medya irtibat kişisine yöneltebilirsiniz.

Medya İrtibat

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 17/06/2024 10:29:31 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/12781

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Radyoaktif
Böcek
Albert Einstein
Yıldızlar
Sıcaklık
Model
Mavi
Doğum
Eczacılık
Tümör
Obezite
Evrimleşme
Etimoloji
Mers
Endokrin Sistemi
Bebek Doğumu
Kuyrukluyıldız
Eğitim
Ölçüm
Bilimkurgu
Balıklar
Bilim İnsanı
Elektrokimya
Kimyasal Evrim
Nöron
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
R. Bilim, et al. Kendi Antiparçacığı Gibi Davranan Bir Parçacık Keşfedildi!. (8 Eylül 2020). Alındığı Tarih: 17 Haziran 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/12781
Bilim, R., Kayalı, Ö. (2020, September 08). Kendi Antiparçacığı Gibi Davranan Bir Parçacık Keşfedildi!. Evrim Ağacı. Retrieved June 17, 2024. from https://evrimagaci.org/s/12781
R. Bilim, et al. “Kendi Antiparçacığı Gibi Davranan Bir Parçacık Keşfedildi!.” Edited by Ögetay Kayalı. Evrim Ağacı, 08 Sep. 2020, https://evrimagaci.org/s/12781.
Bilim, Rasyonalist. Kayalı, Ögetay. “Kendi Antiparçacığı Gibi Davranan Bir Parçacık Keşfedildi!.” Edited by Ögetay Kayalı. Evrim Ağacı, September 08, 2020. https://evrimagaci.org/s/12781.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close