Kargalar Çok Zeki ama Nedenini Biliyor muyuz?

Bu yazının içerik özgünlüğü henüz kategorize edilmemiştir. Eğer merak ediyorsanız ve/veya belirtilmesini istiyorsanız, gözden geçirmemiz ve içerik özgünlüğünü belirlememiz için [email protected] üzerinden bize ulaşabilirsiniz.

Kargaları diğer hayvanlarla karşılaştırdığımızda "Ne kadar zeki hayvanlar!" diye düşünürüz. Muhteşem hafızaları ve alet kullanarak problem çözme yetenekleri bizi hayretler içinde bırakır. Biyologlara göre, zeka seviyeleri 7 yaşında bir çocuğunkine eşit olan bu kuşların beyinleri insan beyni ile karşılaştırıldığında ne tür benzerlikler ya da farklılıklara sahipler acaba? Kargalar ve zekaları herzaman merak konusu olmuştur ve bilim insanlarının kargalar üzerindeki araştırmaları devam etmektedir.

Öncelikle bütün karga türleri bu kadar zeki değildir. Kargalar; kuzgun ve saksağan gibi farklı türlerin de dahil olduğu Corvus cinsine dahil olup, kargagiller (Corvidae) familyasındandır. Bu familyada yaklaşık 120 farklı tür bulunur. Kargalar ve kuzgunlar bu familyanın en zeki türleridir. Kargaların ve kuzgunların beyinleri vücut büyüklüğüne göre kıyaslanınca diğer kuşlara göre daha büyüktür. Memelilerde ise insanlar ve yunusların beyinleri büyüktür. Tabii ki, bilim insanları kargaların beyni daha büyük o yüzden daha zekidir diye kestirip atmıyor; bunun nedenini anlamak için pek çok deney ve gözlem yapıyorlar.

Şekilde emin adımlarla yürüyen bir karga görüyorsunuz. Kargalar kuzgunlara göre daha küçüktürler, ayrıca kuzgunların gagası daha büyük, kıvrımlı ve tüylüdür. Görsel: Meltem Çetin Sever

Emin adımlarla yürüyen bu karga,Türkçe'de leş kargası olarak biliniyor; Carrion crow (Corvus corone). Kargalar kuzgunlara göre daha küçüktürler, ayrıca kuzgunların gagası daha büyük, kıvrımlı ve tüylüdür. Görsel: Meltem Çetin Sever

 

Kargaların beyinleri incelendiğinde insan beyninden oldukça farklı olduğu görülür. Memelilerde sosyal davranış ve karar verme gibi yönetici işlevlerden sorumlu olan prefrontal kortekstir (PFC). Kuşlarda, doğal olarak kargalarda, PFC bulunmaz. Bunun yerine onlarda, nidopalyum kodolateral (NCL) denilen bir bölge bulunur. PFC ve NCL yakınsak evrimin örnekleridir. Yaklaşık 300 milyon yıl önce ortak atalarımız kuşlar ve memeliler olarak ayrıldılar. Memeliler ve kuşların ortak ataları bu kadar zeki değildi çünkü PFC ve NLC’ye sahip değillerdi.

Soldaki beyin insana ait ve PFC beynin ön bölümünde bulunmaktadır. Sağdaki ise kuşlara ait bir beyin ve NCL beynin orta-üst bölümünde.

Soldaki beyin insana ait ve PFC beynin ön bölümünde bulunmaktadır. Sağdaki ise kuşlara ait bir beyin ve NCL beynin orta-üst bölümünde. 

 

Tübingen Üniversitesi'nde nörobilimci olan Andreas Nieder, kargaların sofistike davranışları sırasındaki nöronal aktivitelerini inceledi. Nieder, 2013 yılında yayınlanan Nature Communications'daki çalışmasında lisansüstü öğrencisi Lena Veit ile gözlemlerini aktardı.

Nieder ve ekibi kargalara görüntü eşleştirme oyunu oynattırdı. Kargalar ilk önce bir bilgisayar ekranında örnek bir resme baktı, ardından ekranda beliren bir işaretle eşleşen resmi ya da farklı bir resmi seçebileceklerdi. İşaretler, görsel (kırmızı veya mavi daireler) veya işitsel (gürültü veya glissando sesi) idi. Mavi daire veya glissando sesi, eşleşen resim için; kırmızı daire veya gürültü sesi ise farklı olan resim için kullanılan işaretlerdi. Bu, kargaların işareti esnek bir şekilde yorumlamasını sağladı. Nieder ve ekibi, doğru davranışları ödüllendirerek kuşlara kuralı öğretti ve onların NCL’lerindeki nöronal aktiviteleri kaydetmeye başladı. Her iki türün (karga ve primat) nöronları da kural işaretinin sunulması sırasında en çok aktive olurken, görüntülere olan tepkileri sırasında daha az aktive oldu. Ayrıca iki türün nöronları da işaretin işitsel veya görsel olmasına bakmaksızın aynı şekilde aktive oldu. Bu deneyler sonucunda nöronal aktivitelerine bakılarak kargaların beyinlerindeki NCL’lerinin primatlardaki PFC’ye benzediği ortaya çıktı. Nieder'in sonuçlarına göre; kargalar ve primatlar aynı hesaplamayı kullanmak için evrim geçirdi.

Görüntü eşleştirme oyununu oynayan bir karga. Görsel: A. Nieder, Tuebingen Üniversitesi

Görüntü eşleştirme oyununu oynayan bir karga. Görsel: A. Nieder, Tuebingen Üniversitesi

 

Kargaların ne kadar zeki hayvanlar olduğunu gösteren gözlenmiş kanıtlar şunlardır:

  • Alet yaparak yiyeceklere ulaşabilirler. Örneğin, doğada yaprakları yırtıp kovuklardaki böceklere ulaşmak için kullanırlar. Deneyin birinde, bir karga yiyeceğe ulaşabilmek için telin ucunu kıvırmıştır.
  • Bir deneyde, dört karga çakıl taşlarının bulunduğu bir odaya konuldu ve su dolu bir tüpün içine yetişemeyecekleri yere kurtçuk yerleştirildi. Kargalardan ikisi hemen çözüme ulaştı: Büyük taşların daha fazla su ile yer değiştireceğini anlayarak kurtçuğa ulaşana kadar taşları suya attı.
  • Kargalar yiyeceklerini saklarlar ve eğer etrafta bir karga varsa yiyeceklerini göğüs tüylerinin içine saklıyormuş gibi yaparlar.
  • Cevizleri kırmak için yola bırakıp bir arabanın üzerinden geçmesini bekleyebilirler. Ve hatta trafik lambasındaki değişimi takip ederek cevizi ne zaman yola bırakacaklarını bilebilirler.
  • Kargaların hafızaları çok güçlüdür ve yüzleri hatırlayabilirler. Seattle kampüsündeki araştırmacılar bir deney yaptı. Yedi tane kargayı yakalayıp sonra da bıraktılar. Bu deneyi yaparken korku maskesi takıyorlardı. Araştırmacılar bu maskelerle kampüste dolaşmaya çıktıklarında, kargalar huzursuzlanıp onlara doğru hücum ettiler. 
  • Kargalar sadece içgüdüleriyle hareket etmezler; nihai sonuç daha büyük bir ödül olduğunda kendilerini kontrol edebilirler. Yapılan bir deneyde kargalara az sevdikleri yiyecekleri daha çok sevdikleri yiyeceklerle değiştirme şansı sunuldu ve kargalar istedikleri yiyeceklere sahip olana kadar (10 dakika kadar) beklemeyi tercih ettiler.

 


Ana Görsel: Meltem Çetin Sever

Kaynaklar ve İleri Okuma:

  1. Nautil.us
  2. Cosmos Magazine
  3. Evrim Ağacı - 1
  4. Evrim Ağacı - 2
  5. Science Alert

Top mu, İçi Doldurulmuş Oyuncak mı? Köpekler Ne Kokladıklarını “Biliyorlar” mı?

Evrim Ağacı'ndan Bir Kitap Daha Geliyor: Şüphecilik Kitabı

Yazar

Katkı Sağlayanlar

Konuyla Alakalı İçerikler
  • Anasayfa
  • Gece Modu

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim