Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Karbon Ayak İzimizi Azaltmak İçin Neler Yapabiliriz?

Karbon Ayak İzimizi Azaltmak İçin Neler Yapabiliriz? pixabay.com
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Dünya şu sıralar COVID-19 kriziyle meşgulken sera gazı emisyonlarına bağlı küresel ısınmanın yarattığı tehdit hâlâ ortadan kalkmadı. Salgının yayılmasını önlemek için dünya genelinde uygulanan karantina sürecinde karbondioksit (CO2) ve diğer sera gazı emisyonlarında %17'lik düşüş görülse de bu etkinin kısa vadeli olduğu belirtiliyor. Bunun sebebi ise metan (CH4) gazı moleküllerinin atmosferde 12 yıla kadar, karbondioksit moleküllerinin ise (CO2) 200 yıla kadar varlıklarını sürdürebilmesi.

Uzun vadeli değişimi başarmak istiyorsak, bunu bir krizin sonucu olarak değil, uluslararası koordinasyonu sağlayarak, devamlı sorgulayarak ve farkındalığı arttırarak gerçekleştirmek zorundayız.

COVID-19 salgını sadece bir uyarı ve katedecek çok yolumuz var.

Karbon Ayak İzi Nedir?

Karbon ayak izi, bir ürün veya hizmetin üretiminden, kullanımından ve ömrünün sona ermesinden kaynaklanan, doğrudan veya dolaylı olarak ortaya çıkan toplam sera gazı emisyonu miktarıdır. Sera gazları; karbondioksit (CO2), metan (CH4), diazot oksit (N2O), florlu gazlar (F gazlar) olarak belirtilirken karbon ayak izi ölçümünde bu gazların karbondioksit eşdeğerleri (CO2-e) ton cinsinden hesaplanır. Kurumsal ayak izleri hesaplamalarında Uluslararası Standardizasyon Örgütü (İng: International Organization for Standardization) tarafından geliştirilen uluslararası standartlar kullanılmaktadır.

Sera Gazı Emisyon Kaynakları Nelerdir?

Türk İstatistik Kurumu'nun (TUİK) 5 Haziran 2020 tarihli bültenine göre; 2018 yılı emisyonlarında CO2 eşdeğeri olarak en büyük pay sahibi %71,6 ile enerji sektörü kaynaklı emisyonlar olurken, bunu sırasıyla %12,5 ile tarımsal faaliyetler, %12,5 ile endüstriyel işlemler ve ürün kullanımı, %3,4 ile atık kaynaklı emisyonlar takip etti.

Sektörler bazında, 2018 yılı sera gazı emisyonları dağılımı (Veri: TÜİK, Grafik: Zeynep Şeniş)
Sektörler bazında, 2018 yılı sera gazı emisyonları dağılımı (Veri: TÜİK, Grafik: Zeynep Şeniş)

Peki Biz Neler Yapabiliriz?

Araba Kullanımımızı Olabildiğince Azaltmak

Tipik bir otomobil yılda yaklaşık 4.6 ton karbondioksit yayar. Bu sayı, aracın yakıt kalitesine ve yılda katettiği kilometreye bağlı olarak değişebilir. Karbondioksite ek olarak otomobiller, metan (CH4) ve azot oksit (N2O) ve hidroflorokarbon (HFC) emisyonları da üretir. Bu gazların emisyonları salınan karbondioksite nazaran az olsa da karbondioksitten daha yüksek bir küresel ısınma potansiyeline (İng: Global Warming Potential) sahip oldukları için oldukça önemlidir.

2017 yılında Lund Üniversitesi ve British Columbia Üniversitesi ortaklığında yapılan araştırmaya göre, araçsız geçirilen bir yıl, bize yaklaşık 2.6 ton karbondioksit tasarrufu sağlayabilir.

Fakat bu aşamada biraz daha realistik olmak gerekiyor. Neredeyse hiçbirimiz araç kullanmadan bir yıl geçirebilecek durumda değiliz. Bu konuda bizlere düşen, zorunda kalmadıkça araba yerine toplu taşımayı, bisikleti veya kulaklığımızı takıp müzik eşliğinde yürümeyi tercih etmek.

Alacağımız Elektronik Aletlerin Enerji Sınıfına Dikkat Etmek

Enerji verimliliği sınıflandırması, bir cihazın enerji tüketimi bazında A, B, C, D, E, F ve G harfleri kullanılarak belirtilmektedir. Bildiğimiz gibi, A en verimli sınıfı, G ise en verimsiz sınıfı nitelendirmektedir. A sınıfı olan bir buzdolabı, B sınıfına göre %23, D sınıfı bir buzdolabına göre %45, G sınıfı bir buzdolabına göre ise %56 daha az enerji harcamaktadır.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Amerikan Enerji Verimliliği Ekonomi Konseyi (ACEEE), buzdolabı, çamaşır ve bulaşık makinesi, televizyon gibi elektrikli ev aletlerimizin enerji verimliliğini %10-30 oranlarında arttırırsak, 25 büyük elektrik santralinin üretebileceğine eşdeğer elektrik ihtiyacının ortadan kalkacağını tahmin ediyor.

Gıda İsrafından Kaçınmak

Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü'ne (UN Food and Agriculture Organization) göre her yıl 1,3 milyar ton gıda israf ediliyor. Başka bir deyişle; her yıl, üretilen tüm gıdaların üçte biri tüketicinin masasına asla ulaşamadan çöpe gidiyor. Bu konuda gündelik hayatlarımızda yapabileceğimiz en büyük değişiklik, gereğinden fazla yiyecek almayı bırakmak olacaktır. Talepteki azalma bizi, artık ihtiyacımız olandan daha fazla gıda üretmediğimiz bir sisteme ulaştırabilir.

Su Kullanımımızı Azaltmak

Su ve enerji kaynaklarının yönetimi ile ilgili aldığımız kararlar geleceğimizin kaderini bugünden belirler. Su, bol miktarda bulunan değerli bir doğal kaynaktır, fakat dünyadaki suyun sadece %3'ünün günlük kullanıma uygun olduğunu düşünürsek elimizdeki bu sınırlı kaynağı israf etmemek, aksine var gücümüzle korumak zorundayız.

Peki su tasarrufuyla karbon ayak izinin ne ilgisi var?

Daha az su kullanırsak, su arıtımına ve bu süreçte kullanılan ekipmanlara, kullanılan enerjiye, kimyasallara daha az para harcanır. En önemlisi, suyun arıtım sürecinde kullanılan ekipmanların ihtiyaç duyacağı enerji miktarının azalması, daha az kimyasal ve malzeme kullanılması iklim değişikliğine yol açan sera gazı emisyonlarını azaltır.

Sonuç

Karbon ayak izimizi azaltmak için yapabileceğimiz onlarca şeyden en önemli gördüklerimizi açıkladık. Bu eylemlerle, karbon ayak izimizi azaltmanın yanı sıra, paradan ve zamandan tasarruf etmek, trafikten kaçmak, kirliliği azaltmak, hava kalitesini arttırmak ve daha sağlıklı, daha aktif bir yaşam tarzının keyfini çıkarmak mümkün. Bireysel eylemlerin kitlesel dalgalar başlatabilecek güçte olduğunu unutmayın.

Düzeltmeler: Karbon Ayak İzi Nedir? başlığı altında, Metan gazını NH4 olarak yazmışım, CH4 olarak düzelttim.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 18
  • Bilim Budur! 3
  • Üzücü! 3
  • Muhteşem! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Umut Verici! 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • United States Environmental Protection Agency. Overview Of Greenhouse Gases. (30 Haziran 2020). Alındığı Tarih: 30 Haziran 2020.
  • Türkiye İstatistik Kurumu. İstatistiklerle Çevre, 2018. (30 Haziran 2020). Alındığı Tarih: 30 Haziran 2020.
  • United States Environmental Protection Agency. Greenhouse Gas Emissions From A Typical Passenger Vehicle . (30 Mart 2018). Alındığı Tarih: 30 Haziran 2020.
  • S. Wynes , et al. (2017). The Climate Mitigation Gap: Education And Government Recommendations Miss The Most Effective Individual Actions. Environmental Research Letters. | Arşiv Bağlantısı
  • Subcommittee on Energy Development and Applications. (1985). Least Cost Utility Planning Initiative. ISBN: 13188253. Yayınevi: U.S Government Printing Office.
  • Çevre Online. Beyaz Eşyaların Kullanımı Ve Enerji Tasarrufu. (30 Haziran 2020). Alındığı Tarih: 30 Haziran 2020.
  • Food and Agriculture Organization of the United Nations. Food Wastage Footprint & Climate Change. (01 Kasım 2015). Alındığı Tarih: 30 Haziran 2020.
  • K. Oakes. How Cutting Your Food Waste Can Help The Climate?. (26 Şubat 2020). Alındığı Tarih: 30 Haziran 2020. Alındığı Yer: BBC | Arşiv Bağlantısı
  • J. Houghton, et al. (2009). Reduction In Sources Of Greenhouse Gases Other Than Carbon Dioxide. ISBN: B00D2WQ9Z8. Yayınevi: Cambridge University Press.

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 13/08/2020 02:19:12 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8945

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Agora
Araştırma
Virüs
Sars Virüsü
Factchecking
Epidemik
Doğal
Elektrokimya
Kedigiller
Yaşamın Başlangıcı
Tekillik
Böcek Bilimi
Öğrenme Teorileri
Elektrik
Dünya
Fotoğraf
Genetik Müdahale
Carl Sagan
Renk
Beslenme
Ara Tür
İnsan
Çocuk
Kütleçekimi
Köpekbalığı
Duygu
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Politikacıların ve ekonomistlerin insan doğası ile ilgili varsayımları, insan doğasının bir karikatüründen ibarettir. Onlara gereğinden fazla kandık.”
Frans de Waal
Geri Bildirim Gönder