Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Kapsamlı Analizlere Rağmen Fermi Baloncukları Tüm Açıklamalara Meydan Okuyor!

Kapsamlı Analizlere Rağmen Fermi Baloncukları Tüm Açıklamalara Meydan Okuyor!
NASA's Goddard Space Flight Center
Reklamı Kapat

Bu yazı, Phys.org isimli kaynaktan birebir çevrilmiştir. Çevirmen tarafından, metin içerisinde (varsa) açıkça belirtilen kısımlar haricinde, herhangi bir ekleme, çıkarma veya değişiklik yapılmamıştır. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Stanford'dan ve Enerji Bakanlığı'nın SLAC Ulusal Hızlandırıcı Laboratuarından bilim insanları NASA'nın Fermi Gama-ışını Uzay Teleskopu'nun dört yıllık verilerini çözümleyerek ve yürüttükleri diğer deneylerin de sonuçlarının yardımıyla galaksimizin alt ve üstünde binlerce ışık yılı boyunca yükselen iki baloncuğun günümüze dek yapılmış en ayrıntılı portresini oluşturdular.

En yoğun olarak yüksek enerjili gama ışınları frekanslarında yayılım yapan baloncuklar dört yıl önce Fermi Laboratuvarının temel cihazı Büyük Alan Teleskopu'ndan edinilen verileri inceleyen Douglas Finkbeiner önderliğindeki bir grup Harvard astrofizikçisi tarafından keşfedildiler.

Kavli Parçacık Astrofiziği ve Kozmolojisi Enstitüsü'nde (KIPAC) doktora sonrası araştırmacı olarak çalışan ve çözümlemeyi yürüten grubun liderlerinden Dmitry Malyshev, Astrophysical Journal'da yayınlanmak üzere kabul edilen bir makalede ayrıntılandırdıkları baloncuk portresinin birçok kafa karıştırıcı niteliği ortaya çıkardığını söylüyor.

Örneğin baloncukların dış çizgileri oldukça belirgin duruyor ve baloncuklar galaksinin merkezine vidalanmış 30.000 ışık yılı boyunda ampuller gibi devasa yüzeylerinden oldukça homojen şekilde gama ışınları yayıyorlar.

Bir başka bilmece de boyutları: Fermi baloncuklarının en uzak uçları en yüksek enerjili gama ışınlarını yayıyorlar ama galaksiden bu kadar uzakta bunun gerçekleşebilmesi için fark edilebilir bir neden görünmüyor.

Son olarak, galaksi düzlemine en yakın bölümler mikrodalga frekanslarında da ışıyorken baloncukların yaklaşık üçte ikisine ulaşıldığında mikrodalga yayılımı gücünü yitiriyor ve sadece gama ışınları algılanabiliyor. Bir diğer KIPAC doktora sonrası araştırmacısı ve Malyshev'le birlikte grubun diğer lideri Anna Franckowiak bunun bilinen diğer galaktik baloncuklardan farklı olduğunu ve araştırmacıların işlerini daha da zorlaştırdığını belirtiyor. Franckowiak şunları ekliyor: “Fermi baloncuklarının galaktik düzlemden uzakta başka dalga boylarında bilinen benzerleri olmadığından, ipuçları için tek inceleyebileceğimiz bu gama ışınları.”

Baloncukları ne şişirdi? 

İlk keşiflerinin hemen ardından kuramsal fizikçiler baloncukların olası nedenleri hakkında çeşitli açıklamalar öne sürdüler. Örneğin bir görüş, galaksimizin merkezindeki kara delikten püskürtülen devasa ivmelendirilmiş madde akımları tarafından meydana getiriliyor olabileceklerini öne sürüyor. Öte yandan aynı kara deliğin hemen civarında bol miktarda bulunan gazlardan doğmuş bir grup dev yıldızın yaklaşık olarak aynı zamanlarda süper nova olarak patlamalarından oluşmuş olabilecekleri de düşünülüyor. Malyshev şöyle söylüyor:

Baloncukları açıklayan pek çok model var ama hiçbiri mükemmel değil. Baloncuklar hala oldukça esrarengiz.

Portreyi oluşturmak kolay olmadı. Franckowiak şöyle söylüyor:

Modelleme oldukça ince bir işti. Baloncukları açık seçik görebilmek için öncelikle ön plandaki tüm gama ışını yayınımlarının etkisini yok etmemiz gerekti.

Yeryüzündeki çoğu teleskobun bakış noktasından en yüksek enerjili olanlar hariç diğer tüm gama ışını yayılımı atmosfer tarafından engelleniyor. Fermi gibi yörüngeye oturtulmuş gama ışını gözlemevleri çağı başlayıncaya dek bilim insanları yeryüzü ötesi gama ışınlarının ne kadar yaygın olduğunun farkında değillerdi. Aynı uzak yıldızların görünür ışık için birer kaynak olması gibi pulsarlar, diğer galaksilerdeki süper kütleli kara delikler ve süpernovalar da gama ışınları için kaynak sağlıyordu ve tüm bu gama ışınlarının Fermi'nin topladığı verilerden ayıklanması gerekliydi. Ayıklaması en zor olan ise kozmik ışınların yıldızlar arası parçacıklarla etkileşimi sonucu oluşan ve tüm galaksiyi bir gama ışını sisi şeklinde dolduran dağınık haldeki gama ışını yayılımı olmuş.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Franckowiak şöyle söylüyor:

"Bütün bu etkileri ayıklamak yine de baloncukları ortadan kaldıramadı. Baloncuklar orada ve gayet belirgin duruyorlar. Bir diğer deyişle Fermi verilerinden diğer gama ışını kaynaklarını ayıklamakla baloncuklar yok olmadılar, aksine daha belirgin olarak ortaya çıktılar."

Franckowiak'a göre baloncukların nedeni hakkında daha fazla fikir sahibi olabilmek için daha çok veri toplamak gerekiyor. Daha sonra da şunları ekliyor Franckowiak:

Baloncukları galaksi merkezine daha yakın noktalarda daha iyi gözlemleyebilmek oldukça ilginç olurdu. Ancak galaksinin kendi gama ışını yayınımı o kadar güçlü ki bu ayıklama işi konusunda çok daha iyileşmemiz gerekiyor.

Fermi şu sıralar Franckowiak'ın istediği verileri toplamakla meşgul, ancak şu an için daha birçok yanıtlanamamış soru olduğu konusunda her iki araştırmacı da hemfikirler.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Phys.org | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 27/09/2020 07:09:09 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/2543

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Enzim
Araştırma
Balık
Yörünge
Erkek
Üreme
Büyük Patlama
Hekim
İhtiyoloji
Memeli
Deniz
Nörobilim
Sağlık
Ağız
Botanik
Deri
Endokrin Sistemi Hastalıkları
Viral Enfeksiyon
Sars Virüsü
Sars Mers
Hamilelik
Charles Darwin
Besin Değeri
Genetik Mühendisliği
Göğüs
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Sadece kısa bir mesafeyi görebiliriz. Ancak o mesafede bile yapılması gereken birçok şeyi görebiliriz.”
Alan Turing
Geri Bildirim Gönder