Kalori Sınırlandırma Diyetleri Daha Uzun Yaşamanızı Sağlar Mı?

Kalori Sınırlandırma Diyetleri Daha Uzun Yaşamanızı Sağlar Mı?
Yazar Dmytro Gospodaryov
3 dakika
2,375 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

Ömrün diyeti modifiye ederek uzatılabileceği fikri ilk olarak 20. yüzyılın ortalarında baş gösterdi ki bu zaman, kalori sınırlandırmanın da keşfiyle çakışmaktadır. Kalori sınırlandırma ilk defa farelerde gösterildi ve sonrasında diğer model organizmalarda da doğrulandı. Paul Bragg veya Roy Walford gibi oruç (bu sözcük sadece dini bir ibadet anlamına gelmemektedir; besin kısıtlandırmanın geneli için kullanılmaktadır) aktivistleri kalori sınırlandırma pratikleri yaparak insan ömrünün uzatılabileceğini göstermeye çalıştılar.

Uzun bir süre boyunca kalori sınırlandırmanın, yani normalde tükettiğimizden daha az kalori tüketerek yaşamanın ömrü uzatmaya katkı sağlayan moleküler mekanizmaları tespit edilemedi. Böyle bir mekanizmanın keşfi, ancak genleri kolaylıkla açılıp kapatılabilen, genetikleri çok iyi anlaşılmış, çok basit organizmalarda mümkün olabilirdi. Örneğin mantarlar, yuvarlak solucanlar ve meyve sinekleri, ömrün uzatılmasına bir pencere aralamaktadır. Son birkaç yıldırsa resveratrol, sirtuinler, insülin büyüme faktörü, methuselah geni, Indy mutasyonu üzerinde çalışmalar yapılarak ömür uzatmanın sırları aranıyor.

Kalori sınırlandırmanın etkileri sandığımızdan ve umduğumuzdan çok daha karmaşık olabilir. Örneğin diyet tepkisinde proteinlerin karbonhidratlara oranının çok büyük bir rolü olduğu daha önceden gösterilmişti. Ayrıca, rafine şekerlerin ve fruktozun sağlık üzerindeki tıbbi tehlikeleri de uzun bir süredir araştırılmaktadır. Bu ikili, genellikle yüksek ölüm oranlarıyla, diyabet ve obezite gibi bozukluklarla ilişkilendirilmektedir.

Mantarlarda bulunan antioksidan sistemleri üzerinde yapılan bir araştırmayı takiben yapılan bir diğer araştırmada, mantarlardaki resveratrol mekanizması incelenmiştir. Fakat kısa sürede, meyve sineklerinin bu araştırma için çok daha uygun bir aday olduğu anlaşılmıştır. Çünkü mantarların aksine meyve sineklerinde, yiyeceklere bağlı olarak değişen davranışlar da gözlenebilir. Peki özellikle karbonhidratlara yönelik kalori sınırlandırma meyve sineklerinin ömürlerinde nasıl bir etki yapmaktadır?

Reklamı Kapat

Öncelikle tüketilen şeker türünün meyve sineklerinde ölüm oranlarını nasıl etkilediği tespit edilmiştir. Deneklere fruktoz, glikoz, bu ikisinin bir karışımı ve sukroz verilmiştir. Sukroz, fruktoz ile glikozun bir araya gelerek oluşturduğu bir ikili şekerdir (disakkarit). Araştırmalar, daha önceden Prof. Robert Lustig gibi bilim insanlarının meşhur derslerine konu ettikleri gibi fruktozun bir "zehir" ya da "toksin" olup olmadığını incelemektedir.

İlginç bir şekilde yapılan araştırmalar, sukrozla beslenen meyve sineklerinin yetişkinliğe eriştikten birkaç hafta sonra yumurtladığını ve %0.5 derişimden fazla sukroz tüketenlerin ortalama ömürlerinin her seferinde kısaldığı gözlenmiştir. Öte yandan meyve sinekleri, fruktoz ile beslenmeye oldukça kolay bir şekilde adapte olmuştur. Bu etki, fruktoz ile glikozu karıştırdığımızda ortaya çıkmamaktadır.

Sonuçlar oldukça şaşırtıcıdır, çünkü sukroz, laboratuvarlarda meyve sineklerini beslemek için kullanılan tipik besinlerden birisidir. Sukrozla beslenen meyve sineklerinin daha az yavru üretmeleri de hiç beklenmedik bir sonuçtur. Ancak araştırmada görülmüştür ki, atak bir şekilde karbonhidratları reddetmek hatalı olacaktır. Deneyde kullanılmış olan sukroz, normalde kullanılandan epey bir farklıdır ve insanlar için düşünelecek olursa bu, baharatlı bir marmelat diyeti yapmaya benzetilebilir.

Ne var ki yumurtlayan meyve sineklerinin diyetlerindeki proteinlerin (çoğunlukla mantarlarla beslenerek alırlar) onlar için iyi oldukları bilinmektedir. Araştırmada kullanılan sinekler çok az protein tüketmişlerdir; ancak bu, onların yumurtlama kabiliyetlerini, eğer ki monosakkaritlerle (glikoz ya da fruktoz gibi) besleniyorlarsa olumsuz etkilememiştir. Ancak sukrozla beslenenlerin üreme yetisinde ciddi bir düşüş gözlenmiştir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Bu sonuçları insan fizyolojisine uyarlamak mümkün müdür? Böceklerde yapılan gözlemlerle insanların sağlıklı diyetlerine yönelik çıkarımlar yapmak oldukça güçtür. Belirli gelişim hormonlarından, muhtemelen farklı metabolizmalara sahip olmamızdan ve metabolik ihtiyaç farklılıklarından ötürü böcek fizyolojisi insanlarınkinden oldukça farklıdır. Buna rağmen, yapılan araştırmalar göstermektedir ki, sadece diyet içerisindeki karbonhidratların kısılması, yani bir makrobesin dengesinin aranması, ömrü uzatıp kısaltmak konusunda tek belirleyici faktör değildir. Besinlerin kalitesi (mikrobesinler), sindirimdeki farklılıklar, sindirim kanalında bulunan canlılar da dikkate alınmalıdır. Araştırmacılar her ne kadar modellerini basitleştirmeye çalışsalar da, beslenmenin moleküler, biyokimyasal, genetik ve fizyolojik temelleri hakkında daha iyi bilgilere ulaşmak için muhtemelen konuyla ilgilenen ekologlar, matematikçiler ve diğer bilim dallarından insanlar ile bilgi alışverişinde bulunulmalı ve onların araştırmalarından faydalanılmalıdır.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Umut Verici! 1
  • Tebrikler! 1
  • Muhteşem! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: OUP Blog | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 25/07/2021 20:02:11 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/2316

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Doğa Gözlemleri
Köpekgil
Bakteriler
Hayatta Kalma
Hasta
Cansız
Dünya Dışı Yaşam
Bilim Tarihi
Elektromanyetizma
Bakteri
Zooloji
Ağız
Endokrin Sistemi
Kara Delik
Astrofotoğrafçılık
Hava
Uzay Aracı
Sivrisinek
Tümör
Su Ayısı
Genom
Karanlık Madde
Kuşlar
Carl Sagan
Malzeme
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın