Evrim Ağacı
Reklamı Kapat
Reklamı Kapat

Bu yazı, ScienceDaily isimli kaynaktan birebir çevrilmiştir. Çevirmen tarafından, metin içerisinde (varsa) açıkça belirtilen kısımlar haricinde, herhangi bir ekleme, çıkarma veya değişiklik yapılmamıştır. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Kahve bitkisinin genom dizilişinin tamamlanması, insanoğlunun en iyi kimyasal arkadaşı olan kafeinin evrimi hakkındaki gizleri açığa çıkardı. Projeyi gerçekleştiren bilim insanları, kahve bitkisindeki genlerin dizilişi ve yerlerine bakarak bu genlerin yine kafein içeren çay ve kakaodaki benzer fonksiyona sahip genlerden bağımsız olarak evrimleştiğini gösterdiler. Başka bir deyişle kahve kafein-bağlantılı genleri ortak bir atadan almamış, kendi kendine geliştirmiştir. Çalışmanın bulguları, 5 Eylül 2014 tarihinde Science dergisinde yayınlanmıştır.

Neden Kahve?

Dünya çapında günlük 2,25 milyar fincandan daha fazla tüketilen kahve birçok tropik ülkenin ana tarım ürünüdür. Uluslararası Kahve Organizasyonu’nun tahminlerine göre 2013 yılında 8,7 milyon tondan fazla kahve üretilmiştir, ithalat gelirleri 2009-2010’da 15,4 milyar dolar olmuştur ve 2010 yılında 52 ülkede yaklaşık 26 milyon insan bu sektörde iş bulmuştur. Fransa Kalkınma İçin Araştırma Enstitüsünde araştırma görevlisi olan Philippe Lashermes şunları söylüyor:

Kahve küresel ekonomi için olduğu kadar her gün erken kalkan insanlar için de önemlidir. Bu nedenle genom dizilişi kahvenin geliştirilmesinde kayda değer bir adım olabilir. Kahve genomuna ve kahveye özgü genleri inceleyerek kahvenin özellikleri hakkında bilgi edinebildik.

Lashermes, Fransa Ulusal Dizilim Merkezindeki genom uzmanları Patrick Wincker ile France Denoeud ve Buffalo Üniversitesindeki biyoloji bilimleri profesörü Victor Albert çalışmanın ana yazarlarıdır. Özellikle Fransa’daki Uluslararası Kalkınma İçin Tarımsal Araştırmalar Merkezi gibi diğer kurumlardan bilim insanları ve ABD, Fransa, İtalya, Kanada, Almanya, Çin, İspanya, Endonezya, Brezilya, Avustralya ve Hindistan’daki özel ve kamu kuruluşlarından araştırmacılar da çalışmaya katkıda bulundular.

Ekip, Manhattan’daki Ulusal Kahve Birliğinin verilerine göre dünya kahve üretiminin yüzde 30’unu oluşturan Coffee canephora genomunun yüksek kaliteli bir benzerini yarattı. Daha sonra bilim insanları kahvenin genetik yapısının diğer türlerden farkını inceledi. 

Üzüm ve domates gibi diğer birkaç bitki türüne kıyasla kahve, çekirdeklerin keskinliği ve kahve aroması gibi özellikleri sağlayan alkaloid ve flavonoid bileşiklerinin üretiminden sorumlu olan gen ailelerini daha fazla sayıda barındırmaktadır. Ayrıca kafein yapımında görev alan N-metiltransferaz enzimleri kahvede geniş bir kitle halinde yer almaktadır.

Araştırmacılar, daha ayrıntılı incelediklerinde, kahvedeki kafein enzimlerinin çay ve kakaodaki enzimlere göre bitkideki diğer genlere daha yakın bağlara sahip olduğunu buldular. Bu bulgu, kahvedeki kafein üretiminin diğerlerinden bağımsız geliştiğini gösteriyor. Bu özellik ortak bir atadan alınmış olsaydı söz konusu enzimlerin diğer türlerdeki enzimlere daha çok benzemesi gerekirdi. Albert konuyla ilgili olarak şunları söyledi:

Kahve genomu kahvenin sabahları ayılmamızı sağlaması dışında diğer heyecan verici özelliklerini anlamamıza yardımcı oluyor. Bitkide hangi gen ailelerinin arttığını ve diğer türlerle kahvenin genom yapısı arasındaki ilişkiyi inceleyerek kahvenin evrimleşirken izlediği bağımsız yolu öğrenebildik, tabii -heyecan verici bir şekilde- kafeinin hikayesini de.

Kafeinin doğal yaşamda neden bu kadar önemli olduğu da başka bir soru. Bilim insanları bu kimyasal maddenin böcekleri bitkilerden uzak tutmaya veya çevredeki kaynaklara ortak olan diğer bitkilerin gelişimini engellemeye yaradığı fikrini ortaya attılar. Son zamanlarda çıkan bir makale, kafeinin polen taşıyıcılarında -örneğin insanoğlu- alışkanlık yapabildiğini gösterdi. Kafein üreten bitkilere konan böcekler çoğunlukla o bitkilere yeniden geliyorlardı.

Science’ta yayınlanan yeni çalışma, kafeinin evrimsel rolü hakkında yeni bir bilgi ortaya koymuyor, ancak bileşiğin değerli bir madde olduğu fikrini pekiştiriyor. Aynı zamanda kahvenin genom yapısının evrimleşmesini daha iyi anlamamızı sağlıyor. Konuyla ilgili Wincker’ın söyledikleri şöyle:

Sonunda anlaşıldı ki kahve genomu, akrabaları domates ve kırmızı biberde olduğu gibi evrimsel süreç içerisinde üçlenmedi (triplikasyona uğramadı). Onun yerine üzümünkine benzer bir yapıyı muhafaza etti. Buna bağlı olarak kahve genomunun evrimsel çeşitlenmesi, gen ailelerinin tümü [genom çiftlenmesinde (duplikasyonu) bütün genlerin yer alması] yerine belli bir kısmının çiftlenmesi ile gerçekleşti.

Bu durum, diğer araştırmacıların bir grup içindeki yüksek tür çeşitliliği ile tüm genomların çiftlenmesi veya üçlenmesi arasında ilişki kurdukları başka birtakım geniş bitki aileleri için önerilenlere terstir. Denoeud’nun konuyla ilgili sözleri şöyle:

Kahve yaklaşık 13.000 türle dünyanın dördüncü büyük bitki ailesi olan Rubiaceae ailesinde yer alır; dolayısıyla kökeninde genom çiftlenmesi olmadığından genom çiftlenmesini yüksek biyoçeşitliliğe bağlayan kalıbı kırıyor gibi görünüyor.
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: ScienceDaily | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 28/10/2020 20:51:13 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/2796

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Ornitoloji
Beslenme Biçimi
Doğum
Kitap
Diş Sorunları
Cinsellik Araştırmaları
Evrimsel Tarih
Enfeksiyon
Allah
Hayvanlar
Davranış
Koronavirüs
Solunum
Habercilik
Genetik Müdahale
Korku
Şiddet
Botanik
Teyit
Türleşme
Maske Takmak
Antropoloji
Ahlak
Dna
İnsanlar
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Kitap yakmaktan daha büyük suçlar vardır. Biri, onları okumamaktır.”
Joseph Brodsky
Geri Bildirim Gönder