Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Kaçış Hızı Nedir? Bir Gezegenin Kütleçekim Kuvvetinden Kurtulma Hızı Nasıl Hesaplanır?

Yukarı Fırlattığınız Bir Cisim, Ne Zaman Yere Düşmez?

Kaçış Hızı Nedir? Bir Gezegenin Kütleçekim Kuvvetinden Kurtulma Hızı Nasıl Hesaplanır? Joke Jive
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Kaçış hızı, bir gök cisminin bir gezegenin kütlesi nedeniyle uzay-zaman düzleminde yarattığı bükülmeyi (ki buna "kütleçekimi" adını veririz) yenmek için, bağımsız ve iticiye sahip olmayan herhangi bir cismin sahip olması gereken hızdır. Kaçış hızına ulaşan bir cisim, eğer kütleçekimin kaynağı olan cisimden tam tersi yönde hareket edecek olursa, bu gezegenin çekiminden kurtulacaktır. Böyle bir cisim, (gerçekçi olmayan bir şekilde) başka hiçbir kütleçekim kaynağı olacak cismin etkisi olmadığı varsayılacak olursa, sonsuza kadar yavaşlayarak ama hiçbir zaman durmayarak sonsuza kadar aynı yönde gidecektir.

Ancak eğer ki cisim, kütleçekimi kaynağından tam zıt yönde ilerlemiyorsa (yani eğik atış benzeri bir davranış sergiliyorsa), bu cisim söz konusu gök cisminin etrafında kapalı olmayan bir parabolik yörüngede dönmeye başlayacaktır. Eğer bu yörünge, hızda meydana gelecek bir ayarlama ile eliptik bir yörüngeye dönüştürülecek olursa, buna "yörüngeye girmek" denir. İşte bir gök cisminin yörüngeye girmesi bu anlama gelir.[2]

Bu oldukça eğlenceli karikatürde, fizikte "kaçış hızı" olarak bilinen kavram esprili bir dille anlatılmaktadır.
Bu oldukça eğlenceli karikatürde, fizikte "kaçış hızı" olarak bilinen kavram esprili bir dille anlatılmaktadır.

Yörüngeye giren cisimler, aslında uzay-zamanda doğrusal bir hareket izlemeye çalışıyor olsa da, gök cisminin büyük kütlesi nedeniyle uzay-zaman öylesine bükülmüştür ki, cisim de doğrusal hareket yapamayarak gök cismi etrafında dönmeye başlar. Bir diğer deyişle, üzerinden kaçılmaya çalışılan gök cisminin ufkunun alçalma hızı, yörüngeye oturan cismin izlediği yörüngeden daha hızlı uzaklaşır. Bu da, yörüngedeki cismin durmaksızın gök cismi etrafında hareket etmesine neden olur.

Bir yıldız veya gezegen gibi küresel olarak simetrik olan cisimler üzerindeki kaçış hızı (vev_e), aşağıdaki formülle hesaplanır:

ve=2GMr\LARGE{v_e=\sqrt{\frac{2GM}{r}}}

Bu formülde GG kütleçekim sabiti ( G≈6.67×10−11m3kg−1s−2G\approx{6.67\times{10^{-11}m^3kg^{-1}s^{-2}}}), MM kaçılmaya çalışılan cismin kütlesi, rr ise kaçılmaya çalışılan cismin kütle merkezinden olan uzaklıktır. Görülebileceği üzere denklemde, kaçmaya çalışan cismin kütlesi yer almaz ve kaçılmaya çalışılan cismin kütlesi arttıkça, kaçış hızı artar; kütle merkezinden uzaklık arttıkça kaçış hızı azalır. Bu nedenle atmosferin dışından bir roket fırlatmaya çalışıyor olsaydık (yani uzayda bir roket fırlatma üssümüz olsaydı), roket fırlatma maliyetleri çok daha düşük olabilirdi; tabii o istasyonun kurulması için epey bir yatırım yapılması gerekecekti.

Bu formülü kullanarak, kaçış hızını Güneş için saatte 2.223.000 kilometre olarak, Dünya içinse saatte 40.320 kilometre (saniyede 11.1 kilometre) olarak hesaplayabiliriz.[1] Yukarıdaki karikatürde gösterilen Ay üzerinde ise kaçış hızı saatte sadece 8.500 kilometredir. Bir karadeliğin olay ufkunda ise... Işık hızıdır; hatta ışık hızından bile yüksek olabilir. Ancak ışık da dahil olmak üzere hiçbir şey ışıktan hızlı gidemeyeceği için, ışık da dahil olmak üzere kütleli hiçbir cisim bir karadeliğin kütleçekiminden kaçamaz.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • ^ S. T. Lai. (2011). Fundamentals Of Spacecraft Charging. ISBN: 9781400839094. Yayınevi: Princeton University Press.
  • ^ R. A. Serway, et al. (2015). Physics For Scientists And Engineers With Modern Physics, Technology Update. ISBN: 9781305804487. Yayınevi: Cengage Learning.

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 20/09/2020 02:13:10 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/4413

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Müfredat
Endokrin Sistemi
Kuyrukluyıldız
Akciğer
Abiyogenez
Gıda
Genetik
Eşcinsellik
Covıd-19
Ecza
Doğa Yasası
Bakteriler
Sağlık Örgütü
Epidemik
Anne
Evrimsel Biyoloji
Hayvanlar
Şehir Hastanesi
Göğüs Hastalığı
Bilim İnsanı
Kromozom
Doğa Yasaları
Genler
Maymun
Astrofotoğrafçılık
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Özgür bir toplum, içinde güvenle sevilmeyen kişi olabildiğiniz toplumdur.”
Adlai Stevenson
Geri Bildirim Gönder